جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به گفته مقامهایی که در جریان ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و غرب هستند، باعث شده نیروهای تندروتر در حکومت ایران دست بالا را داشته باشند و آنها تصمیمگیرنده اصلی باشند.
روزنامه نیویورک تایمز در مقالهای به این موضوع پرداخته و مینویسد: در چهار هفتهای که از آغاز جنگ میگذرد، چند ده نفر از رهبران ایرانی و معاونان آنها کشته شدهاند. کسانی که زنده ماندهاند با مشکل در برقراری ارتباط مواجهاند و از ترس شنود تماسهایشان توسط آمریکا یا اسرائیل و هدف قرار گرفتن در حملات هوایی، قادر به دیدار حضوری نیستند.
آگهی
آگهی
دولت ترامپ اعلام کرده که اکنون یک دولت جدید در ایران روی کار است و از آن خواسته بهسرعت به توافق برسد. اما هرچه روند تصمیمگیری در حکومت ایران بیشتر تضعیف شود، مذاکره با فرستادگان آمریکایی یا دادن امتیازات مهم برای آن دشوارتر خواهد شد.
در حالی که نهادهای امنیتی و نظامی ایران همچنان به کار خود ادامه میدهند، توانایی دولت برای طراحی راهبردها یا سیاستهای جدید تضعیف شده است.
دولت ترامپ اعلام کرده که اکنون یک دولت جدید در ایران روی کار است و از آن خواسته بهسرعت به توافق برسد. اما هرچه روند تصمیمگیری در حکومت ایران بیشتر تضعیف شود، مذاکره با فرستادگان آمریکایی یا دادن امتیازات مهم برای آن دشوارتر خواهد شد.
با حضور رهبران جدید، مذاکرهکنندگان ایرانی ممکن است شناخت اندکی از این داشته باشند که دولتشان حاضر به چه امتیازاتی است یا حتی دقیقا باید از چه کسی سوال کنند.
علاوه بر این، مقامهای آمریکایی میگویند جریانهای تندرو در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نفوذ بیشتری پیدا کردهاند و قدرت بیشتری نسبت به رهبری مذهبی که بهطور اسمی در رأس قرار دارد، اعمال میکنند.
با این حال، اینکه آیا فردی برای دستیابی به توافق ظاهر خواهد شد و آیا آن فرد میتواند دیگر مقامها را برای پذیرش آن قانع کند یا نه، همچنان نامشخص است. مقامهای پیشین آمریکایی میگویند ایران زمانی به توافق تن میدهد که فشار اقتصادی ناشی از جنگ به حد کافی برسد. با وجود خسارات سنگین، به گفته مقامهای فعلی و سابق، ایران هنوز ممکن است احساس نکند که در حال باخت است.
دوشنبه، رئیسجمهور ترامپ تهدید کرد که اگر بهسرعت توافقی حاصل نشود، جنگ را گسترش خواهد داد و اشاره کرد که نیروهای آمریکا ممکن است برای تصرف جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، اقدام کنند.
به گفته مقامها، اختلال در ارتباطات در ایران باعث سردرگمی و بدگمانی در میان رهبران باقیمانده شده است؛ آنها نگرانند تماسها و پیامهایشان توسط اطلاعات اسرائیل شنود شود. به همین دلیل، از برقراری تماس خودداری میکنند؛ موضوعی که مقامهای آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی غربی به آن اشاره کردهاند.
اسرائیل جنگ را با حمله به یک مجموعه فرماندهی آغاز کرد که در آن، رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، و بخش زیادی از رهبری امنیت ملی کشته شدند. به گفته مقامهای آمریکایی، تعدادی از مقامهای سطح پایینتر که از نظر آمریکا عملگراتر تلقی میشدند نیز در این حمله کشته شدند. خود ترامپ نیز در مصاحبههایی اشاره کرده بود که گزینههای احتمالی برای رهبری ایران کشته شدهاند.
به گفته مقامهای غربی و منابعی که در جریان ارزیابیهای دولتی هستند، این حمله بسیاری از ارتباطات میان تصمیمگیران امنیتی، نظامی و غیرنظامی را قطع کرد.
مشخص نیست رهبر جدید، مجتبی خامنهای، تا چه حد بر دولت کنترل دارد. او در انظار عمومی دیده نشده و نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل معتقدند در جریان جنگ زخمی شده است.
برخی مقامهای اطلاعاتی بر این باورند که او ممکن است بیشتر نقش نمادین داشته باشد و این فرماندهان باقیمانده سپاه پاسداران هستند که تصمیمگیریها را انجام میدهند.
یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفت سامانه فرماندهی و کنترل ایران در اثر حملات آمریکا و اسرائیل بهشدت تضعیف شده است. با این حال، این مقام و یک مقام ارشد اطلاعاتی گفتند که ایران پیش از جنگ یک ساختار غیرمتمرکز ایجاد کرده بود که به فرماندهان محلی در مناطق مختلف کشور اجازه میدهد حتی بدون دستورهای روزانه مستقیم از تهران، درباره حملات تصمیمگیری کنند.
این مقام نظامی افزود که ایالات متحده این فرماندهان محلی را هدف قرار میدهد. با این حال، ایران نشان داده که همچنان قادر است حملات تهاجمی قابلتوجهی انجام دهد، مانند حمله موشکی و پهپادی هفته گذشته به پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی.
اما به گفته مقامهای سابق آمریکایی، حملات تلافیجویانه ایران به اندازهای که میتوانست بزرگ یا موثر نبوده، چرا که مشکلات در ساختار حکومتی مانع آن شده است. با توجه به نابودی بخش زیادی از رهبری، ایران نتوانسته حملات گستردهتری از موشکها را اجرا کند که بتواند بهراحتی سامانههای دفاعی را اشباع کند. در عوض، فرماندهیهای منطقهای مجبور شدهاند بدون هماهنگی با یکدیگر حملات متقابل را سازماندهی کنند.
ترامپ از آنچه «پیامهای متناقض» از سوی رهبری ایران توصیف کرده، ابراز نارضایتی کرده است.
او روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «مذاکرهکنندگان ایرانی بسیار متفاوت و عجیب هستند. آنها دارند به ما التماس میکنند که توافق کنیم، که باید هم همین کار را بکنند چون از نظر نظامی کاملا نابود شدهاند و هیچ شانسی برای بازگشت ندارند، اما در عین حال بهطور علنی میگویند فقط در حال بررسی پیشنهاد ما هستند.»
آخر هفته، ترامپ گفت کارزار حملات هوایی منجر به شکلگیری رهبری جدید در ایران شده و بار دیگر مدعی پیشرفت در مذاکرات شد.
او روز یکشنبه گفت: «این یک گروه کاملا متفاوت از افراد است. بنابراین من این را نوعی تغییر رژیم میدانم و صادقانه بگویم، آنها بسیار معقول بودهاند.»
ترامپ همچنین در پستی در شبکههای اجتماعی در روز دوشنبه ضمن ارائه ارزیابیهایی خوشبینانه از دولت فعلی ایران، تهدید کرد که در صورت عدم دستیابی سریع به توافق و ادامه بسته بودن تنگه هرمز، حملات را گسترش داده و تاسیسات انرژی و زیرساختهای غیرنظامی را هدف قرار خواهد داد. او گفت در این صورت نیروگاههای برق، چاههای نفت و تاسیسات آبشیرینکن ایران را هدف میگیرد.
افرادی که در جریان ارزیابیهای اطلاعاتی قرار دارند میگویند بخشی از نارضایتی ترامپ ناشی از ناتوانی دولت فعلی ایران در هماهنگی پاسخها و اتخاذ تصمیم درباره پیشنهادهای صلح آمریکا است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
مقامهای اسرائیلی گفتهاند مشکلات ارتباطی در ایران بیشباهت به مشکلات مذاکرات مربوط به گروگانها در جنگ غزه نیست. در آنجا، پیشنهادهای آمریکا و اسرائیل به رهبران حماس در قطر منتقل میشد و سپس بهصورت یادداشتهای مکتوب به رهبران داخل غزه منتقل میشد؛ فرآیندی زمانبر که باعث سردرگمی میشد.