سامانههای پایش، هشدار و امدادرسانی در مواجهه با رانش زمین و دیگر مخاطرات زمینشناختی در نوار ساحلی اروپا و امتداد اقیانوس اطلس در حال تقویتاند. در جزایر قناری، شهروندان میتوانند با استفاده از یک اپلیکیشن، وقوع این حوادث را گزارش کنند و در صورت بستهشدن جادهها، دیگران را مطلع سازند.
بارندگی و فرسایش مرتبط با تغییرات اقلیمی، سواحل ما را تهدید میکنند. نوار ساحلی اروپا در امتداد اقیانوس اطلس بهویژه در معرض رانش زمین، سیل و دیگر مخاطرات شدید زمینشناختی قرار دارد، همانطور که در جزایر قناری نیز نمونهی آن دیده میشود. پایش این خطرات و تقویت همکاری میان جامعهی مدنی و مقامات، از اهداف اصلی پروژهیایجیایاو پلتفرم مدیریت ریسکهای زمینشناختی در اقیانوس اطلس است؛ پروژهای که متخصصانی از پنج کشور اروپایی را گرد هم آورده است.
آگهی
آگهی
برای مثال، در جزیرهی اسپانیایی گرن کاناریا، ریزشسنگها بهطور مکرر رخ میدهند. بهگفتهی انریکه سانچز دنیز، رئیس واحد پهپادهای ادارهی کل مدیریت بحران دولت جزایر قناری، این رخدادها در دسامبر و ژانویه تقریباً روزانه رخ دادهاند. «بارشهای مکرر باعث افزایش رانش زمین شده و در بعضی موارد، سنگهای بزرگ خودروها را با خود بردهاند. پروژهی اِیجیایاو به ما دانش عمیقتری در این شرایط ارائه میدهد و ما را قادر میسازد در همان لحظه بهترین تصمیم را دربارهی اقدامات لازم اتخاذ کنیم.»
در جزیرهی گرن کاناریا، جادهی GC-60 محبوبترین مسیر گردشگری است. این مسیر همچنین یکی از پرترددترین جادههاست و بهشدت در معرض رانش زمین قرار دارد. در این جاده، شهرداریسن بارتولومه دِ تیرَخانا، ریسکهای زمینشناختی را در طرح اضطراری شهری خود لحاظ کرده است. بهکمک این سامانه، بهطور آنی، هشدار داده میشود که احتمال رانش زمین وجود دارد… و میتوانند آن را گزارش کنند.
سانتیاگو مهیاس رامیرز، از ادارهی آتشنشانی سن بارتولومه دِ تیرَخانا، اهمیت هشدارهای سریع را یادآور میشود، بهویژه در شرایطی که هیچ مسیر فرعی جایگزینی در دسترس نیست. او میگوید: «در این مواقع، اغلب ترجیح میدهیم مردم در خانه بمانند تا جاده پاکسازی شود و دسترسی ایمن فراهم گردد.»
عناصر محوری این پروژه: نوآوری و مشارکت علمی شهروندان
در مناطقی که پروژههای آزمایشی اِیجیایاو انجام میشوند، برنامهی کوپرنیکوس برای رصد و شناسایی دقیق مناطق خطر زمینشناختی بهصورت لحظهای به کار گرفته میشود. علاوه بر نظارت ماهوارهای برنامهی فضایی اروپا، زاویهای دیگر هم هست: مشارکت فعال شهروندان.
این یک علم مشارکتی است: هرکسی که شاهد رانش زمین باشد، میتواند با تماس یا با ارسال عکسهای موقعیتدار و تاریخدار از طریق اپلیکیشن، دیگران را مطلع کند.
پروژهی اِیجیایاو تعامل و تبادل داده میان شهروندان، مقامات، تیمهای اضطراری و پژوهشگران را تقویت کرده و این امکان را فراهم آورده که نقشههای مناطق پرریسک بهطور مداوم بهروز شوند.
در جزایر قناری، پروژهی اِیجیایاو شامل سه پروژهی آزمایشی در لا پالما، ال هیرو و گرن کاناریاست. بهگفتهی ایزابل مونتویا مونتس، پژوهشگر مؤسسهی زمینشناسی و معدن اسپانیا (آيجیامای) و استاد دانشگاه لاس پالماس گرن کاناریا (یوالپیجیسی)، «این فرایند باعث شده مردم ارتباط نزدیکتری با جامعه پیدا کنند.» چگونه رانش زمین رخ میدهد، چرا اتفاق میافتد، چه عواملی باعث آن میشوند و آگاهکردن مردم از اینکه میتوانند به بهبود سامانههای مدیریت ریسک کمک کنند. در مورد رانش زمین، داشتن نقشههای بهروز از مکانهایی که این رخدادها اتفاق افتادهاند، بسیار مهم است.
ارتقای آگاهی نسبت به ریسکهای زمینشناختی نیز در محیطهای آموزشی و کلاسهای درس دنبال میشود. در دبیرستان فارو د ماسپالوماس، دانشآموزان در کلاس میآموزند که جزیرهشان بهدلیل عوامل متعددی، از جمله فعالیتهای زمینلرزهای، در معرض خطرات زمینشناختی قرار دارد. آیتِمی، ۱۵ ساله، از نمایش پهپادهای مجهز به دوربین مادون قرمز، چراغ و بلندگو در حیاط شگفتزده شد. او توضیح میدهد: «حالا میدانید هنگام ریزش سنگ چه اقداماتی انجام دهید. در مرحلهی اول، اگر حرکتی در زمین مشاهده کنم، از منطقه دور میشوم و سپس با خدمات آتشنشانی تماس میگیرم. در صورتی که کسی در خطر باشد، شمارهی اضطراری ۱۱۲ را میگیرم. من از امکانات و منابع بهکار رفته، بهویژه برای نجات افراد، واقعاً شگفتزده شدهام.»
کل بودجهی پروژهی اِیجیایاو بیش از ۳.۲ میلیون یوروست که ۷۵درصد آن را طرح سیاست همبستگی اتحادیهی اروپا تأمین کرده است. کشورهای پرتغال، اسپانیا، فرانسه، بریتانیا و ایرلند در پروژه مشارکت کردند؛ این پروژه در آخرین دورهی جایزهی «رِجیوستارز»، جایزهای اروپایی که کیفیت و برتری پروژههای تأمینشده توسط اتحادیهی اروپا را ارزیابی میکند، موفق به کسب دو جایزه شد.