تحلیلگران میگویند جزیره خارک، این نوار نسبتا خشک و کمپوشش در شمال خلیج فارس، ستون اصلی اقتصاد ایران و منبع مهم درآمد برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
ایالات متحده و اسرائیل تا کنون با احتیاط در قبال این جزیره عمل کردهاند، اما وبسایت آکسیوس در گزارشی به نقل از مقامهای دولت ترامپ اعلام کرد که در ادامه جنگ در خاورمیانه، گزینه تصرف خارک نیز روی میز قرار گرفته است.
آگهی
آگهی
جیپی مورگان، یکی از بزرگترین بانکهای سرمایهگذاری جهان، در یادداشتی که متن آن روز یکشنبه منتشر شد، اعلام کرد جزیره خارک که حدود ۳۰ کیلومتر از سرزمین اصلی ایران فاصله دارد، تقریبا ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران را مدیریت میکند.
کارشناسان میگویند هرگونه اقدام علیه این قلمرو که مساحت آن حدود یکسوم منهتن است، پیامدهای فوری خواهد داشت.
جیپی مورگان اعلام کرد: «حمله مستقیم خیلی زود بخش عمده صادرات نفت خام ایران را متوقف میکند و احتمالا به تلافی شدید در تنگه هرمز یا علیه زیرساختهای انرژی منطقه منجر خواهد شد.»
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
حملات ایران تقریبا تردد دریایی در تنگه هرمز را متوقف کرده است، گذرگاهی که به طور معمول یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند، و همچنین بر زیرساختهای نفتی در دیگر کشورهای خلیج فارس نیز تاثیر گذاشته است.
با این حال، داراییهای انرژی ایران تاکنون آسیب جدی ندیدهاند و به گفته فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد در موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، هدف قرار دادن این جزیره «حرکتی بسیار پرریسک» خواهد بود.
او به خبرگزاری فرانسه گفت ایران نه تنها «در استفاده از گزینههای جایگزین در زمان جنگ تجربه دارد»، بلکه اگر بخواهد «میتواند خسارت بسیار بیشتری به تاسیسات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس وارد کند و این کار را هم خیلی سریع انجام دهد؛ و همه این را میدانند.»
او افزود: «فکر نمیکنم موضوع تصرف این جزیره از حد بحثهای کنگره آمریکا فراتر برود.»
این احتمال از زمان بحران گروگانگیری سال ۱۹۷۹ در آغاز تاسیس جمهوری اسلامی در واشینگتن مطرح بوده است.
جزیره خارک در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، همزمان با گسترش صنعت نفت ایران، دچار تحولات مهمی شد؛ زیرا بخش بزرگی از سواحل ایران برای پهلوگیری نفتکشهای بسیار بزرگ بیش از حد کمعمق بود.
ایران در سال ۲۰۲۱ با افتتاح پایانه جاسک در خارج از گلوگاه تنگه هرمز در دریای عمان تلاش کرد ظرفیت صادراتی خود را متنوع کند، اما جیپی مورگان میگوید خارک همچنان «یک نقطه آسیبپذیر حیاتی» برای ایران به شمار میرود.
این بانک افزود: «خارک ستون اصلی اقتصاد ایران و منبع مهم درآمد برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.»
عملیاتی بسیار دشوار
جنگ باعث جهش قیمت جهانی نفت شده است، هرچند اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روز دوشنبه مبنی بر اینکه ممکن است این درگیری بهزودی پایان یابد، بازار را تا حدی آرام کرده است.
جارود ایگن، مدیر شورای ملی «سلطه انرژی» کاخ سفید، به شبکه فاکسنیوز گفت: «آنچه ما میخواهیم انجام دهیم این است که ذخایر عظیم نفت ایران را از دست تروریستها خارج کنیم.»
در روزهای اخیر نیز روزنامه واشنگتن پست گزارش داد که گمانهزنیها درباره احتمال آمادهسازی نیروهای زمینی آمریکا برای اعزام افزایش یافته است؛ تحلیلگران میگویند جزیره خارک میتواند یکی از اهداف اولیه باشد.
ندیمی گفت واشنگتن ممکن است پس از پایان جنگ برای تصرف این جزیره اقدام کند، اما در جریان جنگ چنین اقدامی «عاقلانه نیست»، زیرا خارک «تقریبا سراسر جزیرهای از تاسیسات نفتی، خطوط لوله و مخازن ذخیره است.»
او گفت: «انجام عملیات نظامی در آن جزیره خاص بسیار دشوار است.»
با این حال، دیگر زیرساختهای نفتی نیز ممکن است در تیررس قرار بگیرند. آقای ترامپ بارها به عملیات خود برای سرنگونی نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا و دسترسی به ذخایر نفتی آن کشور در ژانویه به عنوان الگویی برای اقدام اشاره کرده است.
ایران، چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت خام در سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، اعلام کرده تا زمانی که جنگ ادامه دارد «حتی یک لیتر نفت» از خلیج فارس صادر نخواهد شد.
این کشور هشدار داده است که هرگونه حمله به زیرساختهایش با پاسخ «چشم در برابر چشم» روبهرو خواهد شد.
روز شنبه اسرائیل نخستین حمله خود در این جنگ را علیه تأسیسات نفتی ایران انجام داد، اما اعلام کرد که این تأسیسات «برای بهرهبرداری از زیرساختهای نظامی» استفاده میشدهاند.
در همان روز، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، خواستار اقدامات شدیدتر شد و در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «اسرائیل باید تمام میادین نفتی و صنعت انرژی ایران در جزیره خارک را نابود کند؛ این همان چیزی است که اقتصاد ایران را در هم میشکند و رژیم را سرنگون میکند.»