وبسایت خبری «میدل ایست آی» روز سهشنبه ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ (هفتم بهمن ۱۴۰۴) گزارش داد که ترکیه در حال تدوین طرحهایی است تا در صورت فروپاشی حکومت در تهران پس از اقدام احتمالی نظامی آمریکا، از عبور مردم از مرز ایران به خاک خود جلوگیری کند.
مقامهای ارشد وزارت امور خارجه ترکیه روز پنجشنبه در جلسهای پشت درهای بسته در پارلمان به نمایندگان اعلام کردهاند که دولت آنکارا خود را برای چندین سناریوی احتمالی درباره تحولات ایران آماده میکند و برنامهریزیهای لازم را در این زمینه آغاز کرده است.
وبسایت «میدل ایست آی» این اطلاعات را به نقل از دو نفر از شرکتکنندگان در این جلسه منتشر کرده است.
یکی از حاضران در جلسه به «میدل ایست آی» گفت که مقامها از اصطلاح «منطقه حائل» برای توصیف قصد خود جهت جلوگیری از شکلگیری موج پناهجویان و نگه داشتن مردم در سوی ایرانی مرز استفاده کردهاند.
با این وجود، منبع دوم گفت که مقامها این عبارت را بهطور صریح به کار نبردهاند، ولی آمادگی خود برای فراتر رفتن از اقدامات معمول بهمنظور نگه داشتن مردم در داخل خاک ایران را منتقل کردهاند.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
ترکیه از ناحیه چهار استان شرقی آغری، ایغدیر، وان و حَکّاری دارای مرز زمینی طولانی و عمدتا کوهستانی با ایران است؛ ناحیهای صعبالعبور که طی سالهای گذشته به یکی از مسیرهای اصلی قاچاقچیان انسان و مهاجرانی تبدیل شده است که قصد ورود به ترکیه و در مواردی ادامه مسیر به سمت اروپا را دارند.
وزارت دفاع ترکیه اوایل ماه ژانویه اعلام کرد که با احداث دیوارهای مرزی، برجهای دیدهبانی و کانالهای ویژه گشتزنی، سطح امنیت در طول مرز ۵۶۰ کیلومتری خود با ایران را بهطور قابل توجهی افزایش داده است. این وزارتخانه این مجموعه را یک سد فیزیکی مجهز به فناوریهای پیشرفته توصیف کرده که به شکل ۲۴ ساعته و مداوم تحت پایش و کنترل قرار دارد.
به گفته مقامهای وزارت دفاع ترکیه، تدابیر اتخاذشده در مرز ایران شامل استقرار ۲۰۳ برج مراقبت الکترواپتیکی، ۴۳ برج مجهز به آسانسور، ساخت دیوار بتنی مدولار به طول ۳۸۰ کیلومتر و حفر ۵۵۳ کیلومتر کانال و خندق دفاعی است.
این اقدامات همزمان با آن صورت میگیرد که آمریکا در واکنش به تحولات و ناآرامیهای ایران و نیز تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، درباره امکان دخالت نظامی، حضور و تجهیزات نظامی خود را در منطقه تقویت کرده است.
نگرانی ترکیه از سیل پناهجویان از ایران
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اوایل ماه ژانویه گفت که ترکیه با هرگونه مداخله نظامی در ایران مخالف است و اولویت آنکارا جلوگیری از بیثباتی است.
نگرانی ترکیه از سیل پناهجویان از ایران، نشاندهنده فشار فزاینده داخلی بر دولت این کشور در موضوع مهاجرت است؛ مخصوصا که ترکیه سالها میزبان بزرگترین جمعیت پناهجویان جهان در نتیجه جنگ سوریه بوده است.
دولت ترکیه به خوبی از تبعات ناشی از عملیات تغییر رژیم و جنگها آگاه است؛ آنکارا تجربه پیامدهای بیثباتکننده تهاجم آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ و همچنین جنگ داخلی سوریه در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ را از نزدیک پشت سر گذاشته است.
این درگیریها منجر به عبور صدها هزار پناهجو به ترکیه شده و بخشهای کلیدی مانند انرژی و تجارت را تحت فشار قرار داده است.
آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد اعلام کرده است که ترکیه حدود ۲.۳ میلیون شهروند سوری را تحت حمایت موقت خود دارد و در کنار آنان، دهها هزار پناهجو و متقاضی پناهندگی از کشورهایی مانند عراق و افغانستان نیز در این کشور حضور دارند.
بر اساس این گزارش، آنکارا دیگر قصد ندارد در برابر هر موج تازهای از پناهجویان از کشورهای همسایه، سیاست «درهای باز» را دنبال کند و مقامهای ترکیه نیز بعید میدانند که به جز در موارد اضطراری، پذیرای شمار زیادی از ورودیها از ایران باشند.
وبسایت خبری «میدل ایست آی» در ژوئن گزارش داد که مقامهای ترکیه پیشبینی کردهاند در صورت وقوع یک جنگ تمامعیار میان اسرائیل و ایران، ممکن است تا یک میلیون پناهجوی ایرانی به سمت مرزهای ترکیه حرکت کنند.
شهروندان ایرانی هم اکنون اجازه دارند برای اقامتهای کوتاهمدت بدون روادید وارد ترکیه شوند؛ سیاستی که به افزایش تجارت و گردشگری کمک کرده است، اما در زمان بحرانها، مدیریت مرزها را حساستر میکند.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، طی هفتههای گذشته هشدار داده است که هرگونه درگیری تازه در ارتباط با ایران میتواند با ایجاد تکانههای امنیتی، آسیب به ثبات اقتصادی و افزایش فشارهای مهاجرتی، دامنه بحران را به سراسر منطقه گسترش دهد.