در پی اقدام دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در تکرار تهدیدها علیه تهران و اعلام حرکت یک «ناوگان جنگی» به سوی منطقه، بار دیگر بر آتش نگرانیها از اختلال در عرضه نفت در خاورمیانه دمیده شد و بهای طلای سیاه در بازارهای جهانی بالا رفت.
دونالد ترامپ روز گذشته در هواپیمای اختصاصی خود (ایرفورس وان) به خبرنگاران گفت: «ما به دقت ایران را زیر نظر داریم. ناوگان بزرگی از کشتیهای جنگی ما به آن سمت در حال حرکت هستند تا در صورت نیاز وارد عمل شوند. باید منتظر ماند و دید چه پیش خواهد آمد.»
او همچنین بار دیگر از مقامات تهران خواست که برنامههای هستهای خود را از سر نگیرند.
در پی این اظهارات، قیمت نفت که در جلسات معاملاتی قبل حدود ۲ درصد کاهش یافته بود، روز جمعه در بازارهای بینالمللی روند صعودی به خود گرفت.
بهای نفت خام برنت برای تحویل در ماه مارس با ۱.۱ درصد افزایش به ۶۴.۷۷ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۱.۲ درصدی، قیمت ۶۰.۰۶ دلار را تجربه کرد.
تنشهای لفظی واشنگتن در حالی شدت مییابد که گزارشهای نهادهای حقوقبشری از وضعیت بحرانی در داخل ایران حکایت دارد.
بر اساس آمار خبرگزاری هرانا، شمار جانباختگان سرکوب اعتراضات سراسری در ایران به حداقل ۵,۰۰۲ نفر رسیده و نزدیک به ۲۷ هزار نفر نیز بازداشت شدهاند.
این اعتراضات که از ۲۸ دسامبر گذشته در بازار تهران آغاز شد، ریشه در خشم عمومی از بحران اقتصادی طولانیمدت، سقوط ارزش پول ملی و تورم افسارگسیخته دارد.
دونالد ترامپ هفته گذشته با استناد به منابعی مدعی شده بود که «کشتارها متوقف شده» و تمایلی به اقدام نظامی نشان نداده بود، اما اعزام ناوگان جدید نشاندهنده تغییر دوباره در استراتژی کاخ سفید است.
سناریوهای پیشرو: از انسداد هرمز تا وابستگی به چین
تحلیلگران بازار انرژی اکنون با دقت گزینههای پیش روی تهران را بررسی میکنند. آدیتیا ساراسوات، مدیر تحقیقات خاورمیانه در مؤسسه «ریستاد انرژی»، سه سناریوی احتمالی را مطرح میکند: تداوم وضع موجود، پیشرفت در مذاکرات با دولت ترامپ، و یا تغییر رژیم ناشی از مداخله ایالات متحده.
او معتقد است تاکتیکهای همیشگی ایران مانند تهدید به بستن تنگه هرمز همچنان روی میز است، اما این اقدام میتواند تاثیری معکوس بر خود رژیم داشته باشد.
تنگه هرمز که خلیج فارس را به دریای عمان پیوند میدهد، حیاتیترین گلوگاه نفتی جهان است و هرگونه اختلال در آن، هزینههای حمل و نقل و قیمت جهانی انرژی را به شدت جهش میدهد.
در حال حاضر، چین تنها «فرشته نجات» درآمدهای ارزی ایران است؛ چرا که ۹۰ درصد صادرات نفت ایران به مقصد چین انجام میشود. آقای ساراسوات هشدار میدهد که اگرچه این مدل صادرات در کوتاهمدت پاسخگو بوده اما پایداری آن در بلندمدت زیر سوال است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آیا بازار نفت در برابر تنشها آسیبناپذیر است؟
علیرغم هشدارهای جنگی، برخی کارشناسان معتقدند بازار جهانی نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری در برابر نوسانات ژئوپلیتیک مقاوم شده است.
امین ناصر، مدیرعامل شرکت ملی نفت عربستان (آرامکو)، در گفتگو با سیانبیسی تاکید کرد که بخش انرژی در مدیریت نوسانات بسیار منعطف عمل کرده است.
او با اشاره به اینکه بازار «به خوبی تامین شده است»، گفت: «حتی در صورت وقوع درگیری نظامی، مازاد عرضه در بازار جهانی میتواند تا حد زیادی خلل ناشی از خروج نفت ایران را جبران کند.»
تحلیلگران موسسه «فیچ ریتینگ» نیز بر این باورند که ضربه نظامی احتمالی آمریکا به تاسیسات نفتی ایران، تاثیر مادی پایداری بر تولید جهانی نخواهد داشت، چرا که منابع تامین نفت در دهه اخیر به شدت توزیع شدهاند.
با این حال، حضور سنگین نظامی آمریکا در خلیج فارس و ناآرامیهای بیسابقه در داخل ایران، بازار انرژی را در وضعیت «آمادهباش کامل» قرار داده است.