با دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری ونزوئلا توسط نیروهای ویژه ایالات متحده، اکنون این سوال مطرح است که چه کسی این کشور نفتخیز را اداره خواهد کرد و آیا شبکه قدرت نظامی و غیرنظامی که بر بخشهای کلیدی ونزوئلا تسلط دارد، تسلیم خواست ترامپ میشود؟
دونالد ترامپ عصر شنبه گفت که دلسی رودریگز، معاون رئیس جمهوری (که بخشی از حلقه قدرتمند در ونزوئلا است) پس از دستگیری مادورو سوگند یاد کرده و با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز صحبت کرده است.
طبق قانون اساسی ونزوئلا نیز خانم رودریگز در غیاب نیکلاس مادورو «رئیس جمهور موقت» خواهد بود و دادگاه عالی این کشور نیز شامگاه شنبه به او دستور داد که این نقش را بر عهده بگیرد.
با این وجود اندکی پس از سخنان ترامپ، دلسی رودریگز در کنار برادرش خورخه رودریگز که رئیس مجلس ملی است، همچنین دیوسدادو کابلو، وزیر کشور و ولادیمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع در تلویزیون دولتی ونزوئلا حاضر شدند و اعلام کردند که مادورو همچنان تنها رئیس جمهور ونزوئلا است.
این حضور مشترک نشان داد «گروهی که قدرت را با مادورو تقسیم کرده بودند، فعلا متحد باقی میمانند».
آقای ترامپ روز شنبه بطور روشن مخالفت خود را با واگذاری قدرت در ونزوئلا به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان و برنده جایزه نوبل اعلام کرد و گفت اگرچه او یکی از اصلیترین رهبران اپوزیسیون است اما در داخل ونزوئلا حمایت کافی را ندارد.
حلقه کوچک قدرتمندان
بیش از یک دهه است که قدرت واقعی در ونزوئلا در دست حلقه کوچکی از مقامات ارشد بوده است. تحلیلگران میگویند سیستم حکومت در این کشور، به شبکه گستردهای از وفاداران و نهادهای امنیتی وابسته است که با فعالیتهای مرتبط با فساد تقویت میشوند.
در حلقه داخلی نیز یک تعادل نظامی-غیرنظامی حاکم است و هر عضو، منافع و شبکههای حمایتی خود را دارد. در حال حاضر دلسی رودریگز و برادرش نماینده جناح غیرنظامی، و در مقابل، پادرینو و کابلو نماینده جناح نظامی هستند.
رویترز با اتکا به مصاحبههایی که با مقامات فعلی و پیشین آمریکا، تحلیلگران نظامی ونزوئلایی و آمریکایی همچنین مشاوران امنیتی و مخالفان ونزوئلا انجام شده، مینویسد که این ساختار قدرت، برچیدن دولت فعلی ونزوئلا را پیچیدهتر از برکناری مادورو میکند.
یک مقام آمریکایی در این باره میگوید: «شما میتوانید هر تعداد از قطعات دولت ونزوئلا را که دوست دارید حذف کنید، اما برای تغییر اوضاع باید بازیگران متعددی در سطوح مختلف تغییر کنند.»
شبکه جاسوسی تحت کنترل کابلو
یکی از موانع بزرگ ایجاد تغییر در ونزوئلا، حضور فردی به نام «دیوسدادو کابلو» در مقام وزیر کشور است که بر سازمانهای ضداطلاعات نظامی و غیرنظامی ونزوئلا همچنین شبکه جاسوسی گسترده داخلی آن نفوذ قابل توجهی دارد.
خوزه گارسیا، استراتژیست نظامی ونزوئلا در این باره میگوید: «تمرکزها اکنون بر دیوسدادو کابلو است. زیرا او ایدئولوژیکترین، خشنترین و غیرقابل پیشبینیترین عنصر رژیم ونزوئلا است.»
تحقیقات سازمان ملل متحد پیش از این نشان داده بود که هم سازمان امنیت ونزوئلا (SEBIN) که یک آژانس غیرنظامی محسوب میشود و هم اداره اطلاعات نظامی (DGCIM)، هردو در واقع به عنوان دستگاه سرکوب مخالفان عمل میکنند و مرتکب جنایات علیه بشریت شدهاند.
یازده نفر از بازداشتشدگان پیشین، از جمله برخی که خود زمانی از پرسنل امنیتی ونزوئلا بودند نیز در مصاحبههایی با رویترز قبل از دستگیری مادورو، به شکنجههای مورد استفاده در این سازمانها با هدف سرکوب مخالفان اشاره کرده بودند از جمله شوکهای الکتریکی، غرق شدنهای شبیهسازی شده و سوءاستفاده جنسی.
در هفتههای اخیر، همزمان با بزرگترین افزایش حضور نظامی ایالات متحده در آمریکای لاتین، دیوسدادو کابلو در تلویزیون ونزوئلا حاضر شد و بطور مستقیم به اداره اطلاعات نظامی ونزوئلا دستور داد که «بروید و تروریستها را بگیرید».
او روز شنبه نیز در حالی که جلیقه ضد گلوله و کلاه ایمنی به تن داشت و در محاصره محافظان مسلح بود، این لفاظیها را تکرار کرد و به مردم در قبال تحولات ونزوئلا هشدار داد.
دیوسدادو کابلو ارتباط نزدیکی نیز با شبهنظامیان طرفدار دولت، به ویژه گروههایی از غیرنظامیان مسلح موتورسوار معروف به «کولکتیووس» دارد.
فعالیتهای کلیدی ونزوئلا در کنترل ژنرالها
کابلو، افسر سابق ارتش و یکی از بازیگران اصلی حزب سوسیالیست، بر بخش قابل توجهی از نیروهای مسلح نیز نفوذ دارد؛ اگرچه ارتش ونزوئلا بیش از ده سال است که رسما توسط ولادمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع اداره میشود.
ونزوئلا حدود ۲۰۰۰ ژنرال و دریاسالار دارد که بیش از دو برابر تعداد آنها در ایالات متحده است. افسران ارشد حتی امور مربوط به توزیع مواد غذایی، مواد اولیه و فعالیتهای شرکت نفت دولتی «پترولئوس دی ونزوئلا» (به اختصار PDVSA) را کنترل میکنند و دهها ژنرال در هیئت مدیره شرکتهای خصوصی عضویت دارند.
به گفته فراریان ونزوئلایی همچنین بازرسان فعلی و سابق آمریکایی، مقامات نظامی فراتر از قراردادها، از تجارت غیرقانونی نیز سود میبرند.
اسناد امنیتی جمعآوری شده توسط گروههای اپوزیسیون حاکی از آن است که فرماندهان نزدیک به کابلو و پادرینو، به تیپهای کلیدی در امتداد مرزهای ونزوئلا همچنین در مراکز صنعتی منصوب شدهاند. این تیپها اگرچه از نظر تاکتیکی مهم هستند، اما درواقع در مسیرهای اصلی قاچاق مواد مخدر قرار دارند.
یک وکیل حقوقی که نماینده یکی از اعضای ارشد رهبری ونزوئلا بوده، در این باره به رویترز میگوید: «برای حذف کامل این رژیم ، حدود ۲۰ تا ۵۰ افسر در ارتش ونزوئلا باید بروند، احتمالا حتی بیشتر.»
با توجه به تحولات چند روز اخیر، برخی از این افسران ممکن است به فکر ترک ارتش باشند و به گفته این وکیل، تعدادی از مقامات سابق و ژنرالهای فعلی، پس از دستگیری مادورو با او تماس گرفتهاند؛ با این امید که با ایالات متحده در موضوع ارائه اطلاعات در ازای خروج امن و مصونیت قانونی به توافق برسند.
اما به گفته این وکیل، افراد نزدیک به کابلو گفتهاند که او در حال حاضر علاقهای به چنین توافقی ندارد.