پوشش زنده. شورای اروپا در واکنش به تحولات ونزوئلا نسبت به «استفاده از زور در خاک یک کشور دیگر» هشدار داد

پسر نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری مخلوع ونزوئلا که نماینده پارلمان است، پس از دستگیری پدرش توسط ایالات متحده، از هواداران وی خواست تا بسیج شده و به خیابان‌ها بیایند.

او در یک پیام صوتی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، گفت: «ما را در خیابان خواهید دید، ما را در کنار این مردم خواهید دید، ما را در حال برافراشتن پرچم‌های عزت و کرامت خواهید دید.»

دادگاهی در آمریکا اعلام کرد که نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری مخلوع ونزوئلا روز دوشنبه ساعت ۱۲ ظهر در برابر یک قاضی در نیویورک حاضر خواهد شد تا اتهامات وارده رسماً به او تفهیم شود.

رئیس جمهوری برکنار شده ونزوئلا که روز شنبه طی عملیات ارتش آمریکا دستگیر شد و توسط دستگاه قضایی ایالات متحده به اتهاماتی نظیر «نارکوتروریسم» (تروریسم مواد مخدر) و واردات کوکائین به آمریکا متهم شده است، به دادگاه فدرال «ناحیه جنوبی» در منهتن برده خواهد شد.

اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط زندانیان سیاسی در ونزوئلا شد. در این بیانیه آمده است: ما با ایالات متحده و همچنین شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی در تماس نزدیک هستیم تا از گفتگوی میان تمامی طرف‌های درگیر حمایت کرده و آن را تسهیل نماییم؛ گفتگویی که به راهکاری مبتنی بر مذاکره، دموکراتیک، فراگیر و مسالمت‌آمیز برای این بحران با هدایت ونزوئلایی‌ها منجر شود.

این بیانیه می‌افزاید: در این مقطع حساس، ضروری است که تمامی طرف‌ها حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه را به‌طور کامل رعایت کنند. تمامی زندانیان سیاسی که هم‌اکنون در ونزوئلا در بازداشت به سر می‌برند، باید بدون قید و شرط آزاد شوند.

مقامات کنسولی کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای محافظت از امنیت شهروندان این اتحادیه، از جمله افرادی که به‌طور غیرقانونی در ونزوئلا بازداشت شده‌اند، در هماهنگی نزدیک با یکدیگر عمل می‌کنند.

سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای که بازتاب‌دهنده دیدگاه اعضای این اتحادیه است خواستار آرامش و خویشتن‌داری تمامی طرف‌ها در بحران ونزوئلا شد تا «از تشدید تنش جلوگیری شده و دستیابی به راهکاری مسالمت‌آمیز برای این بحران تضمین گردد.»

در این بیانیه آمده است: اتحادیه اروپا یادآور می‌شود که اصول حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد باید تحت هر شرایطی رعایت شوند. اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد مسئولیت ویژه‌ای در پاسداری از این اصول به عنوان یکی از ارکان ساختار امنیت بین‌المللی بر عهده دارند.

اتحادیه اروپا بارها اعلام کرده است که نیکلاس مادورو فاقد مشروعیتِ یک رئیس‌جمهور منتخبِ دموکراتیک است و همواره از گذار مسالمت‌آمیز به دموکراسی با هدایت خودِ ونزوئلایی‌ها و با احترام به حاکمیت ملی این کشور دفاع کرده است. حق مردم ونزوئلا برای تعیین سرنوشت خود باید محترم شمرده شود.

اتحادیه اروپا در اولویتِ مبارزه با جرایم سازمان‌یافته فراملی و قاچاق مواد مخدر که تهدید امنیتی مهمی برای سراسر جهان محسوب می‌شوند، اشتراک نظر دارد.

در عین حال، اتحادیه اروپا تأکید می‌کند که رسیدگی به این چالش‌ها باید از طریق همکاری پایدار و با رعایت کامل حقوق بین‌الملل و اصول تمامیت ارضی و حاکمیت ملی صورت پذیرد.

در این بیانیه تاکید شده است: احترام به خواست و اراده مردم ونزوئلا، تنها راه بازگشت دموکراسی به این کشور و حل‌وفصل بحران کنونی است.

کشورهای برزیل، شیلی، کلمبیا، مکزیک، اروگوئه و اسپانیا در بیانیه‌ای مشترک، برکناری نیکلاس مادورو از ریاست‌جمهوری ونزوئلا توسط نیروهای آمریکایی را «مردود» دانستند.

این کشورها همچنین نسبت به «هرگونه تلاش برای کنترل، اداره حکومتی و یا تصاحب خارجی منابع طبیعی یا راهبردی ونزوئلا ابراز «نگرانی» کردند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحد، روز یکشنبه در مصاحبه با مجله آتلانتیک اظهار داشت که اگر دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور ونزوئلا، «کار درست را انجام ندهد»، ممکن است بهایی سنگین‌تر از نیکلاس مادورو، رهبر مخلوع این کشور بپردازد.

این در حالیست که ترامپ پیش‌تر در روز شنبه و پس از آنکه نیروهای آمریکایی نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا و همسرش را در کاراکاس بازداشت کردند، از رودریگز تمجید کرده بود. با این حال، رودریگز پس از سخنرانی ترامپ اعلام کرد که کشورش از منابع طبیعی خود دفاع خواهد کرد.

در مصاحبه ترامپ با آتلانتیک، به نقل از او آمده است: «اگر او کار درست را انجام ندهد، بهای بسیار سنگینی خواهد پرداخت؛ احتمالاً سنگین‌تر از مادورو.»

رئیس‌جمهور آمریکا ضمن دفاع از تصمیم خود برای توسل به زور جهت دستگیری مادورو، به این مجله گفت: «می‌دانید، بازسازی آنجا و تغییر رژیم یا هر اسم دیگری که می‌خواهید روی آن بگذارید، بهتر از وضعیت کنونی است. اوضاع از این بدتر نمی‌شود.»

ترامپ همچنین گفت که ممکن است کشورهای دیگر نیز در معرض مداخله آمریکا قرار گیرند. او درباره جزیره‌ای که بخشی از خاک دانمارک است، گفت: «ما قطعاً به گرینلند نیاز داریم.»

ژنرال ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع ونزوئلا روزیکشنبه در یک بیانیه تلویزیونی اعلام کرد که بخش بزرگی از تیم حفاظت (امنیتی) نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین در جریان یورش روز شنبه آمریکا که منجر به دستگیری این رهبر شد، کشته شده‌اند.

پادرینو آمار دقیقی از شمار قربانیان ارائه نکرد، اما ضمن حمایت از جایگاه دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور به عنوان رئیس‌جمهور موقت، اعلام کرد که نیروهای مسلح برای تضمین حاکمیت ملی در سراسر کشور فعال شده‌اند.

ارتش ونزوئلا روز یکشنبه اعلام کرد که دلسی رودریگز، معاون نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور مخلوع را به عنوان رهبر موقت کشور به رسمیت می‌شناسد.

این اقدام پس از آن صورت گرفت که نیروهای آمریکایی رئیس پیشین دولت را دستگیر و برای محاکمه از کشور خارج کردند.

ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع ونزوئلا با انتشار بیانیه‌ای حکم دیوان عالی را که در آن رودریگز برای یک دوره ۹۰ روزه به عنوان رئیس‌جمهور موقت منصوب شده است، تأیید کرد.

یک مقام ارشد آمریکایی روز یکشنبه اعلام کرد که دولت ترامپ با کادر رهبری فعلی ونزوئلا همکاری خواهد کرد. این اظهارات پس از آن بیان شد که نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا بامداد شنبه طی یک عملیات نظامی حیرت‌انگیز، توسط نیروهای ویژه ارتش آمریکا دستگیر و برای محاکمه به نیویورک منتقل شد.

اظهارات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نشان داد که واشنگتن به دنبال تغییر کامل رژیم نیست و هدفش شفاف‌سازی اظهارت پیشین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا است که گفته بود ایالات متحده این کشور آمریکای لاتین با حدود ۳۰ میلیون نفر جمعیت را «اداره خواهد کرد».

روبیو در برنامه «میت د پرس» (دیدار با مطبوعات) شبکه ان‌بی‌سی گفت که آمریکا در حال مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر است، «نه جنگ علیه ونزوئلا».

روبیو صبح یکشنبه چندین مصاحبه تلویزیونی انجام داد تا روشن کند که واشنگتن به دنبال هرج‌ومرج و دگرگونی بنیادین نیست.

او گفت واشنگتن آماده است با رودریگز و بقیه اعضای کابینه مادورو همکاری کند، مشروط بر اینکه آن‌ها به خواسته‌های ایالات متحده تن دهند.

او به سی‌بی‌اس نیوز گفت: «ما بر اساس آنچه آن‌ها انجام می‌دهند قضاوت خواهیم کرد، نه آنچه در این مدت به‌صورت علنی می‌گویند.»

روبیو در گفتگو با ان‌بی‌سی، با نشان دادن عدم تمایل برای به قدرت رساندن نامزدهای اپوزیسیون (که مدت‌ها مورد حمایت بودند)، گفت سخن گفتن از انتخابات جدید برای ونزوئلا «زود» است.

فرمانده ارتش ونزوئلا روز یکشنبه پس از بمباران این کشور توسط نیروهای آمریکایی و دستگیری نیکلاس مادورو، از مردم خواست فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرند.

ولادیمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع این کشور در یک سخنرانی تلویزیونی گفت: «من از مردم ونزوئلا می‌خواهم که در روزهای آینده فعالیت‌های خود را از هر نوع، اقتصادی، کاری و آموزشی، از سر بگیرند.»

دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، می‌گوید اقدام‌های دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در ونزوئلا غیرقانونی بوده است، اما در عین حال از منافع آمریکا دفاع کرده است.

خبرگزاری تاس روسیه به نقل از مدودف گزارش داد: «باید اذعان کرد که، با وجود غیرقانونی بودن آشکار رفتار ترامپ، نمی‌توان نوعی انسجام در اقدام‌های او را انکار کرد. او و تیمش منافع ملی کشورشان را به شکلی بسیار سختگیرانه دفاع می‌کنند.»

مدودف گفت آمریکای لاتین «حیاط خلوت» ایالات متحده به شمار می‌رود و به نظر می‌رسد ترامپ خواهان کنترل بر منابع نفتی ونزوئلا بوده است.

او افزود: «انگیزه اصلی عمو سم همیشه ساده بوده است: منابع دیگران.»

مدودف اضافه کرد اگر چنین اقدام‌هایی علیه کشوری قدرتمندتر انجام می‌شد، در آن صورت به عنوان یک اقدام جنگی تلقی می‌گردید.

آلن برسه، دبیرکل شورای اروپا با صدور بیانیه‌ای نسبت به تحولات اخیر در ونزوئلا هشدار داد و تاکید کرد که «هرگونه گذار سیاسی در این کشور باید به صورت مسالمت‌آمیز، دموکراتیک و مبتنی بر اراده مردم ونزوئلا انجام شود.»

آلن برسه در این بیانیه اعلام کرد که گزارش‌های منتشرشده از ونزوئلا «نشان‌دهنده وضعیتی آکنده از عدم قطعیت عمیق، نه تنها برای مردم این کشور بلکه برای ثبات و امنیت بین‌المللی است.» او تاکید کرد که این وضعیت را «نمی‌توان صرفا به انتخابی دوگانه میان محکومیت یا حمایت تقلیل داد، بلکه نشانه تغییری عمیق‌تر در نظم جهانی در حال ظهور است که در آن استفاده از زور عادی می‌شود و قانون به ابزار فشار بدل می‌گردد.»

دبیرکل شورای اروپا با اشاره به ماموریت این نهاد در دفاع از دموکراسی، حقوق بشر و حاکمیت قانون تصریح کرد: «هرگونه استفاده از زور در خاک یک کشور دیگر، پرسش‌های جدی حقوقی ذیل حقوق بین‌الملل و اصول بنیادین منشور سازمان ملل از جمله حاکمیت دولت‌ها، تمامیت ارضی و عدم مداخله ایجاد می‌کند. او افزود تجربه شورای اروپا در موضوع اوکراین نشان داده است که با عادی شدن استفاده از زور، حقوق بین‌الملل تا چه اندازه شکننده می‌شود.»

آقای برسه تاکید کرد که گذار سیاسی در ونزوئلا «باید از مسیر یک فرآیند سیاسی فراگیر، انتخابات معتبر و احیای نهادهای دموکراتیکی انجام شود که از اعتماد عمومی برخوردار باشند. به گفته او، دموکراسی تنها زمانی پایدار خواهد بود که توسط خود مردم و بر پایه انتخاب آزاد و سازوکارهای قانونی بازپس گرفته شود.»

دبیرکل شورای اروپا همچنین نسبت به خطر تشدید قطبی‌سازی در داخل ونزوئلا، در سطح منطقه‌ای و در عرصه جهانی هشدار داد و گفت: «شکاف میان کسانی که نقض جدی حقوق بین‌الملل را محکوم می‌کنند و کسانی که آن را توجیه‌پذیر می‌دانند، بنیان‌های امنیت بین‌المللی را تضعیف می‌کند.» او افزود: «اعمال استانداردهای دوگانه بر اساس منافع راهبردی یا نزدیکی‌های ایدئولوژیک، اعتبار اصول حقوقی مشترک را زیر سوال می‌برد.»

در پایان این بیانیه آمده است: «حقوق بین‌الملل یا جهان‌شمول است یا بی‌معنا. دموکراسی زمانی تاب‌آور است که آزادانه انتخاب شود، به صورت نهادی حفاظت گردد و بر پایه قانون استوار باشد. جهانی که با استثناها، معیارهای دوگانه یا حوزه‌های نفوذ رقیب اداره شود، جهانی خطرناک‌تر خواهد بود».

عمان در واکنش به تشدید تنش‌ها در ونزوئلا و اقدام نظامی آمریکا، بر لزوم پایبندی به حقوق بین‌الملل و خویشتن‌داری طرف‌ها تاکید کرد.

وزارت امور خارجه عمان در بیانیه‌ای اعلام کرد این کشور بار دیگر حمایت خود را از حقوق بین‌الملل و اصل حاکمیت دولت‌ها مورد تاکید قرار می‌دهد.

در این بیانیه از همه طرف‌های درگیر خواسته شده است با خویشتن‌داری عمل کنند و کانال‌های گفت‌وگو را باز نگه دارند تا از تشدید بیشتر تنش‌ها جلوگیری شود.

پاپ لئو چهاردهم روز یکشنبه اعلام کرد که رفاه مردم ونزوئلا باید بر هر ملاحظه دیگری اولویت داشته باشد و بر لزوم تضمین حاکمیت این کشور پس از برکناری نیکلاس مادورو در یک عملیات آمریکا تاکید کرد.

رهبر کاتولیک‌های جهان پس از دعای هفتگی آنجلوس در میدان سن‌پیتر واتیکان گفت: «اولویت باید بر منافع مردم ونزوئلا متمرکز باشد و این امر باید به عبور از خشونت و حرکت به سوی عدالت و صلح منجر شود. او بر ضرورت تضمین حاکمیت ملی ونزوئلا، پایبندی به حاکمیت قانون مندرج در قانون اساسی و احترام به حقوق انسانی و مدنی همه شهروندان تاکید کرد.»

پاپ لئو همچنین خواستار همکاری برای ساختن آینده‌ای مبتنی بر ثبات، همزیستی و آرامش شد و توجه ویژه به اقشار فقیر و آسیب‌دیده از بحران اقتصادی را ضروری دانست.

این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که نیروهای ویژه آمریکا نیکلاس مادورو را در کاراکاس بازداشت کردند. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده پس از این عملیات اعلام کرده بود که واشنگتن اداره ونزوئلا را بر عهده خواهد گرفت و به منابع نفتی این کشور دسترسی پیدا می‌کند.

امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم ونزوئلا امروز از شر دیکتاتوری نیکلاس مادورو خلاص شده‌اند و فقط می‌توانند خوشحال باشند. مادورو با به دست گرفتن قدرت و پایمال کردن آزادی‌های اساسی، به شدت کرامت مردم خود را تضعیف کرد.

گذار پیش‌رو باید مسالمت‌آمیز، دموکراتیک و با احترام به اراده مردم ونزوئلا باشد.»

او افزود: «ما آرزو می‌کنیم که رئیس جمهور ادموندو گونزالس اوروتیا که در سال ۲۰۲۴ انتخاب شد، بتواند به سرعت این گذار را تضمین کند. من در حال حاضر با شرکای خود در منطقه در حال تبادل نظر هستم.»

در یکی از آخرین واکنش‌ها به تحولات ونزوئلا، چین اعلام کرد که از حملات نظامی آمریکا به ونزوئلا و دستگیری رئیس جمهور نیکولاس مادورو «عمیقا شوکه» شده است.

سخنگوی وزارت خارجه چین اواخر روز شنبه گفت: «چین استفاده آشکار آمریکا از زور علیه یک کشور مستقل و اقدام علیه رئیس جمهور آن را به شدت محکوم می‌کند. چنین اقدامات سلطه‌جویانه‌ای از سوی ایالات متحده، قوانین بین‌المللی و حاکمیت ونزوئلا را به شدت نقض می‌کند و صلح و امنیت را در آمریکای لاتین و منطقه کارائیب تهدید می‌کند.»

چین، بزرگترین خریدار نفت ونزوئلا همچنین بزرگترین طلبکار آن است که اقدام نظامی آمریکا علیه ونزوئلا را محکوم کرده‌اند. 

تنها یک روز پیش از حمله آمریکا به ونزوئلا، نیکلاس مادورو در کاراکاس میزبان یک هیئت عالی‌رتبه چینی از جمله کیو شیائوکی، نماینده ویژه دولت چین در امور آمریکای لاتین بود. مشخص نیست که آیا این دیپلمات‌ها تا زمان حمله در کشور باقی مانده بودند یا خیر.

قرار است شورای امنیت سازمان ملل روز دوشنبه به درخواست ونزوئلا برای بحث درباره بحران سیاسی در این کشور، تشکیل جلسه دهد.

با وجود موفقیت این حمله پرخطر، آینده ونزوئلا بسیار نامشخص است. ترامپ بدون ارائه جزئیات بیشتر اعلام کرد که در حال «تعیین افرادی» از کابینه خود برای اداره ونزوئلا است.

ترامپ حتی در اقدامی که شگفتی بسیاری را برانگیخت، گفت که ممکن است نیروهای آمریکایی در آنجا مستقر شوند و افزود واشنگتن «از داشتن حضور نظامی نمی‌ترسد».

او همچنین احتمال به قدرت رسیدن مخالفان در ونزوئلا را رد کرد و برخی رسانه‌های آمریکایی می‌نویسند که او ترجیح داده به جای آنها، با دلسی رودریگز، معاون مادورو کار کند.

نیکلاس مادورو، رئیس جمهور برکنار شده ونزوئلا، اکنون در بازداشتگاه متروپولیتن بروکلین است. او پس از تفهیم اتهام در نیویورک برای قاچاق سلاح و مواد مخدر، به این زندان فدرالی منتقل شد.

دستگیری او، در پی حمله‌ برق‌آسای نیروهای دلتای ایالات متحده در سپیده دم شنبه ۳ ژانویه ممکن شد. کماندوها، مادورو و همسرش را در حالی که حملات هوایی علیه مناطقی در داخل و اطراف کاراکاس در جریان بود، دستگیر و به ناو «یواس‌اس ایوجیما» منتقل کردند.

سپس، یک هواپیمای دولتی ایالات متحده که حامل مادورو بود، اندکی پس از نیمه شب در پایگاه نظامی «استوارت» فرود آمد و مادورو از آنجا با هلیکوپتر به نیویورک منتقل شد.

کاخ سفید ویدئویی از مادورو در شبکه ایکس منتشر کرد که او را دستبند زده نشان می‌داد؛ آنهم در حالی که ماموران اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده، او را اسکورت کرده بودند.

همزمان، صدای این چپ‌گرای ۶۳ ساله شنیده می‌شد که به انگلیسی می‌گفت: «شب بخیر، سال نو مبارک».