یک گروه موسیقی ادای احترام به هنرمندی که در زمان حیاتش فقط در دایره‌ای بسیار محدود مشهور بود، در کنسرت خداحافظی‌اش کولیزه دوس رکرئیوش را به شور و هیجان کشاند. فهم پدیده ژوزه پینال یعنی درک گرایش قرن ما به احیای گنجینه‌های گذشته.
ژوزه پینال نامی است که تا حدود ده سال پیش یا کمی بیشتر، هیچ‌کس آن را نمی‌شناخت.
آگهی
آگهی
او اهل سانتا کروز دو بیسپو (ماتوزینیوش) بود و در دهه ۱۹۸۰ میلادی در شمال پرتغال، در محافل رقص و دیسکوها، کار هنری داشت و در سال ۱۹۹۳ میلادی، در ۴۱ سالگی، هنگام بازگشت از یک اجرا، در سانحه جاده‌ای درگذشت؛ تقریبا در گمنامی.
اگر قرن ما ولع شدیدی برای داستان‌هایی از «طلایی‌جات» نجات‌یافته از گذشته و فراموشی نداشت، این وضعیت احتمالا ادامه پیدا می‌کرد. نمونه این ولع، برای مثال، داستان عکاس ویوین مایر است که نبوغش تنها پس از مرگش کشف شد؛ یا طرح یکی از بزرگ‌ترین _بست‌سلر_های پل استر، کتاب اوهام، که در آن مردی، برای غلبه بر سوگ همسر و فرزندانش که در سانحه هوایی کشته شده‌اند، تلاش می‌کند بازیگر و کارگردانی از دوران طلایی سینمای صامت را از فراموشی بیرون بکشد (هرچند این‌جا یک پیچش روایی وجود دارد که با داستان‌های مایر و پینال متفاوت است).
سرنوشت پینال از روزی شروع به تغییر کرد که برادر پائولو کونیا مارتینس، عکاس و مجموعه‌دار نوادر موسیقی در پورتو، به آپارتمانی نقل مکان کرد که پیش‌تر دفتر یک مدیر برنامه‌های موسیقی بود. داخل آن‌جا همه‌چیز همان‌طور که رها شده بود باقی مانده بود: در میان انبوه یادگاری‌ها، مستأجر جدید دو نوار کاست پیدا کرد که زیر لایه‌ای از گرد و غبار پوشیده شده بودند.
این نوارها ابتدا در جمعی از دوستان شنیده شد و چند سال دیگر گذشت تا این‌که ترانه‌های ژوزه پینال پس از قرار گرفتن در یوتیوب، به یک پدیده ویروسی تبدیل شد.
ترانه‌هایی مانند «Tu És a Que Eu Quero (تو ایش آ که او کوئرو / Tu Não Prendas o Cabelo)» که بعدها در تبلیغ یک شرکت شرط‌بندی آنلاین به کار رفت، کم‌کم در نیمی از پرتغال زمزمه می‌شد. این داستان به صفحات روزنامه بریتانیایی «گاردین» رسید (منبع به زبان پرتغالی) و الهام‌بخش یک مستند (منبع به زبان پرتغالی) شد.
یک معما اما هنوز حل‌نشده بود: ژوزه پینال که بود؟ پاسخ‌ها تنها زمانی شروع به ظاهر شدن کرد که مارینا پینال، تنها فرزند خواننده، زیر ویدیویی که سال ۲۰۱۶ به صورت آنلاین منتشر شد و حالا حدود ۱.۴ میلیون بار دیده شده، نظری گذاشت.
در همان سال بود که گروه José Pinhal Post-Mortem Experience به وجود آمد. این گروه ادای احترام، که برای بزرگداشت خواننده شکل گرفته بود، اکنون پس از ده سال با کنسرتی در سالنی که پینال رؤیای خواندن در آن را در سر می‌پروراند، از صحنه‌ها خداحافظی کرده است: کولیزه دوس رکرئیوس، در لیسبوا.
این گروه در سال ۲۰۱۶ به عنوان یک شوخی شکل گرفت و قرار بود فقط یک شب اجرا کند. اما از آن زمان ده سال گذشته است. اعضای گروه، که همگی از حوزه موسیقی آلترناتیو هستند، پروژه‌های دیگری دارند که می‌خواهند پیش ببرند. با این حال می‌خواستند اوج کارشان کامل باشد؛ با کنسرت‌های پایانی در کولیزه‌های پورتو و لیسبوا.
ژوائو سارناداس گیتاریست است و مهم‌ترین محرک شکل‌گیری این گروه؛ او علاوه بر عضویت در جمعی که «فاولا دیسکوس» را اداره می‌کند، در موسیقی تجربی هم با نام مستعار «کوئیلیو رادیواکتیوو» فعالیت دارد. او گفت: «اولین واکنش من وقتی موسیقی ژوزه پینال را شنیدم این بود که بفهمم با چیزی یگانه روبه‌رو هستم. با وجود این‌که این موسیقی در یک زمینه مشخص زندگی می‌کند، یعنی موسیقی رمانتیک و موسیقی مجالس رقص، موسیقی او چیزی منحصربه‌فرد است.»
در سال ۲۰۱۶، سارناداس و چند دوستش می‌خواستند برای جشن تولدی گروهی تشکیل دهند تا ترانه‌های پینال را، که آن‌ها به شکلی اعتیادآور گوش می‌دادند، اجرا کنند. چند نوازنده دیگر هم joined شدند و در ده سال بعد، آن‌ها در ده‌ها جشن و سالن اجرا در سراسر کشور روی صحنه رفتند. سارناداس می‌گوید حتی به این فکر افتاده بودند که خودِ پینال را از فراموشی بیرون بکشند و گروهی تشکیل دهند که بتواند او را همراهی کند؛ آن هم پیش از آن‌که بدانند او سال‌هاست درگذشته است.
برونو مارتینس، که با نام هنری برونو دی سدا شناخته می‌شود، خواننده گروه است و عملا «پوست» پینال را به تن می‌کند. او با شوخی گفت: «سبیل را از قبل داشتم.» ظاهر او با نشانِ تجاری پینال کامل می‌شود؛ ظاهری که «بیش از این دهه ۸۰ بودن، تقریبا ناممکن است»: پیراهن مشکی، کت سفید و زنجیر طلای دور گردن. او گفت: «چیزی که در مورد او بیش از همه مرا تحت تأثیر قرار داد، صدای او و شیوه خواندنش بود؛ آن همه انرژی عظیمی که در ترانه‌ها می‌گذاشت.»
این میزان از جان‌سپاری و اصالت، که برونو دی سدا روی صحنه به‌خوبی بازسازی می‌کند، ظاهرا همان چیزی است که جمع بزرگی از هواداران در نسل‌های مختلف، عمدتا جوان، شهری و تحصیل‌کرده را شیفته کرده؛ مخاطبانی کاملا متفاوت با کسانی که معمولا این نوع موسیقی را دنبال می‌کنند. پینال لهجه غلیظ شمالی‌اش را پنهان نمی‌کرد، گاهی خارج از نت می‌خواند، اما همیشه با شور و بدون آن‌که بابت آنچه بود عذر بخواهد. موسیقی‌دان رویی فونسه‌کا از گروه ۸۰۰ گوندومار در مستند «زندگی خیلی کم دوام دارد» از دینیس لئال ماشادو می‌گوید: «ما یک اصالت عظیم احساس می‌کنیم.» موسیقی‌ای که او می‌ساخت، همراه با تنظیم‌های مانوئل ادواردو، «چیزی» دارد، گاهی توضیحش دشوار است، که آن را از همه دیگرانی که موسیقی عامه‌پسند پرتغال یا آنچه بعدها با نگاهی تحقیرآمیز «موسیقی پیمبا» نامیده شد، شکل دادند، متمایز می‌کند.
با این حال، چیزی که بسیار دشوار بتوان آن را به پینال نسبت داد، «اصالت» است. هرچند بیشتر آثار فقط با علامت «DR» (حقوق محفوظ) امضا شده، اما سری به این پلی‌لیست در اسپاتیفای (منبع به زبان پرتغالی) کافی است تا بفهمیم که «موفقیت‌های بزرگ» ژوزه پینال، در واقع نسخه‌هایی از آهنگ‌های هنرمندان برزیلی و اسپانیاییِ آن دوره است؛ هنرمندانی مانند پاکو اسکودرو، شیکیتِته یا کلائودیو فونتانا.
برای اعضای José Pinhal Post-Mortem Experience، که کنسرت پایانی‌شان در کولیزه دوس رکرئیوس در تاریخ به‌عنوان انفجاری نادر از انرژی ثبت خواهد شد، حالا وقت آن است که مأموریت را پایان‌یافته بدانند. برونو دی سدا گفت: «پیامِ نشان دادن این‌که ژوزه پینال کیست و کارهای او چیست، منتقل شده است. این کار انجام شد.» او افزود: «از همه مهم‌تر این‌که این گروه زمان بسیار زیادی از ما می‌گیرد. گروهی در این سطح به فداکاری تقریبا کامل نیاز دارد و پس از ده سال، دیگر دوست داریم کارهای دیگری انجام دهیم.»
در ردیف اول، مثل بسیاری از کنسرت‌های این گروه، مارینا پینال نشسته بود؛ کسی که علاوه بر این‌که دختر خواننده است، یکی از بزرگ‌ترین هواداران این گروه ادای احترام نیز به شمار می‌آید. او در این کنسرت، که به‌ویژه برایش خاص بود، بسیار احساساتی شده بود. او گفت: «من فقط می‌توانم از گروه تشکر کنم، اما این‌که کارشان را تمام می‌کنند، به‌خصوص در این سالن که پدرم آن‌قدر رؤیای خواندن در آن را داشت، غم‌انگیز است.» او افزود: «از مسیر آن‌ها خیلی خوشحالم، از مسیر پدرم خیلی خوشحالم و از هرآن‌چه پدرم با موسیقی‌اش با آدم‌ها می‌کند، خوشحالم.»
گروه چرخه خود را می‌بندد، اما موسیقی ژوزه پینال به لطف همه هوادارانی که از زمان کشف دوباره‌اش جذب شده‌اند، زنده می‌ماند و آن‌ها همچنان شعار همیشگی کنسرت‌ها را فریاد خواهند زد: «ژوزه پینال، جاودانه!»