لانا نسیبه دیپلمات سرشناس امارات، در مقطع حساسی برای آینده سازمان ملل وارد رقابت برای دبیرکلی شده و نامزد پیشتاز ربکا گرینسپن را به چالش کشیده است؛ رقابتی که می‌تواند به انتخاب نخستین دبیرکل زن سازمان ملل بینجامد.
با ورود رقابت برای انتخاب دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد به مرحله نهایی، ربکا گرینسپن، معاون پیشین رئیس‌جمهور کاستاریکا، همچنان با فاصله‌ای دشوار اما شکننده پیشتاز است، در حالی که رقیب تازه‌ای هم در حال ظهور است و لانا نسیبه، وزیر مشاور امارات متحده عربی، این هفته نامزدی خود را اعلام کرده است.
آگهی
آگهی
بخشی از شور فزاینده پیرامون این رقابت ناشی از احتمال انتخاب یک دبیرکل زن برای سازمان ملل است؛ اتفاقی که در بیش از ۸۰ سال تاریخ این نهاد هرگز رخ نداده است.
در چارچوب فرایند پیچیده انتخاب، هفته گذشته در شورای امنیت سازمان ملل که مرجع تصمیم‌گیر نهایی است، یک رای‌گیری غیررسمی مشورتی در میان مقام‌ها برگزار شد که در آن، گرینسپن با اختلافی اندک از نزدیک‌ترین رقبای خود، یعنی کارولین رودریگز-بیرکت وزیر خارجه پیشین گویان و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از آرژانتین، پیش افتاد.
اما پس از آن که دو رای مخالف دریافت شد، رقابت عملا از نو آغاز شد و راه برای ورود نامزدهای تازه باز شد.
برنده این رقابت باید دست‌کم ۹ رای از ۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل به دست آورد، بدون آن که هیچ‌یک از پنج عضو دائم یعنی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، چین و روسیه با او مخالفت کنند. اعضای شورا تا پایان دسامبر فرصت دارند جانشین آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی را برگزینند تا سپس مجمع عمومی سازمان ملل او را تایید کند.
همراه با گرینسپن، گروسی و رودریگز-بیرکت، ماریا فرنندا اسپینوسا وزیر خارجه پیشین اکوادور، رافائل گروسی از آرژانتین، ماکی سال رئیس‌جمهور پیشین سنگال، اولارا اوتوننو، معاون پیشین دبیرکل سازمان ملل از اوگاندا، و دیپلمات اکوادوری، ایوون آ-باکی، نیز در حال کارزار انتخاباتی هستند.
نسیبه از امارات به عنوان رقیبی تازه وارد میدان می‌شود
نامزدی لانا نسیبه، دیپلمات ارشد و وزیر مشاور امارات متحده عربی، که به نقش‌آفرینی در «دیپلماسی آرام» برای پیشبرد صلح و گشودن فضا برای توافق‌های سیاسی گسترده‌تر شهرت دارد، این هفته اعلام شد و جانی تازه به این رقابت بخشید.
نسیبه هنگام اعلام نامزدی خود گفت: «بخش بزرگی از زندگی حرفه‌ای‌ام را در سازمان ملل و اطراف آن گذرانده‌ام و از نزدیک دیده‌ام دیپلماسی مصمم چه دستاوردهایی می‌تواند داشته باشد؛ کشورهایی با اختلاف‌های عمیق که به نقاط مشترک می‌رسند و به توافق دست پیدا می‌کنند، آن هم جایی که بسیاری توافق را ناممکن می‌دانستند.»
او در بیانیه چشم‌انداز خود، صلح و امنیت را در کانون برنامه‌ها قرار می‌دهد و در عین حال وعده می‌دهد در حوزه توسعه و حقوق بشر نیز در همه زمینه‌ها پیشرفت ایجاد کند و سازمان را حول تمرکز و نتیجه‌محوری بازسازی کند.
نسیبه افزود: «برای تصدی سمت دبیرکلی نامزد شده‌ام، چون معتقدم این لحظه‌ای است که باید با فوریت بیشتری عمل کنیم؛ زودتر وارد عمل شویم، مردم را فراتر از اختلاف‌ها کنار هم بیاوریم و کار را آن قدر پیش ببریم تا به نتایجی عینی برسیم.»
او ادامه داد: «می‌خواهم خودم را همان‌گونه که در این منصب خدمت خواهم کرد در اختیار آن بگذارم؛ با همه دولت‌ها صریح حرف بزنم و در عین حال پاسخگو به هیچ‌کدام نباشم.»
این دیپلمات خوشنام که در خانواده‌ای سرشناس و سیاسی، میان ابوظبی و بریتانیا بزرگ شده است، پیش از این سفیر امارات در سازمان ملل بود و در آن دوره، به ارتقای جایگاه بین‌المللی امارات نسبت داده می‌شود.
نصیبه ۴۸ ساله که رهبری کارزار موفق امارات برای کسب کرسی شورای امنیت را بر عهده داشت، گفت چندین کشور در جریان آخرین نشست مجمع عمومی سازمان ملل از او خواسته‌اند وارد رقابت شود.
او گفت: «امروز این درک وجود دارد که به چهره‌ای نیاز داریم که برای سازمان نوعی تغییر نسلی به ارمغان بیاورد.»
در دوره عضویت امارات در شورای امنیت در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳، نصیبه برای تصویب قطعنامه ۲۷۲۰ تلاش کرد؛ قطعنامه‌ای که راه را برای ارسال کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه باز کرد. او که به زبان عبری مسلط است، می‌گوید با ترتیب دادن سفر اعضای شورا به گذرگاه رفح، حمایت لازم برای تصویب این قطعنامه را جلب کرده است.
اگر او موفق شود، نصیبه نخستین زنی خواهد بود که از زمان تاسیس سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ این نهاد را رهبری میکند؛ نخستین فرد با تبار فلسطینی و دومین دبیرکل از جهان عرب پس از بوترس بوترس غالی از مصر.
نصیبه روز چهارشنبه گفت: «فکر می‌کنم بسیار خوب است اگر دبیرکل بعدی یک زن باشد، اما من به این خاطر نامزد نشده‌ام که زن هستم؛ نامزد شده‌ام چون درباره آینده سازمان ملل سرسختانه خوشبینم و باور دارم به کسی نیاز داریم که در پیگیری دیپلماسی برای گشودن درها، خستگی‌ناپذیر باشد.»
گرینسپن با فاصله پیشتاز است
ربکا گرینسپن ۷۰ ساله، معاون پیشین رئیس‌جمهور کاستاریکا، از پدر و مادری یهودی متولد شد که پیش از جنگ جهانی دوم از لهستان گریختند و او خود نیز خانواده‌ای یهودی تشکیل داده است. پدربزرگ و مادربزرگش پس از تصمیم به ماندن در لهستان، در هولوکاست جان باختند.
گرینسپن در گفت‌وگویی با یورونیوز در ماه مه گفت: «دقیقا می‌دانم جنگ چه چیزهایی را از شما می‌گیرد و صلح چه امکاناتی را پیش رویتان می‌گذارد.»
او در همان گفت‌وگو افزود: «من به نسلی تعلق دارم که در صلح زندگی کرده است. هرگز مستقیما جنگ را تجربه نکرده‌ام، اما امروز میلیون‌ها نفر در جهان در مناطق جنگی و در میانه درگیری‌ها زندگی می‌کنند. به همین دلیل است که نامزد شده‌ام، چون تفاوت میان جنگ و صلح و این که صلح و فرصت چه می‌تواند برای شما و خانواده‌تان به همراه بیاورد را می‌دانم.»
گرینسپن که اکنون دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) است، گفت با انتقاد «سازنده» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، موافق است که گفته بود «سازمان ملل ظرفیت بزرگی دارد اما از این ظرفیت استفاده نمی‌کند» و معتقد است سازمان مللِ اصلاح‌شده می‌تواند تفاوت ایجاد کند.
او در گفت‌وگو با یورونیوز توضیح داد که در جهان چندقطبی امروز «انتخاب ما این است که آیا چندقطبی بودن همراه با چندجانبه‌گرایی خواهد بود، چندجانبه‌گرایی‌ای که نوید رفاه و همکاری می‌دهد، یا چندقطبی بودن بدون چندجانبه‌گرایی که ما را به سوی تکه‌تکه شدن، جهانی ناپایدارتر، مستعدتر برای درگیری و کم‌برکت‌تر سوق خواهد داد.»
گرینسپن افزود: «پس باید دوباره این فضاها را بسازیم؛ فضاهایی برای همگرایی منافع واگرا.»
او در عین حال به «اتفاق‌های شگفت‌انگیزی که امروز در جهان رخ می‌دهد» اشاره کرد و گفت: «کافی است به فناوری، جهان دیجیتال، هوش مصنوعی و آن چه در پزشکی و علم می‌گذرد نگاه کنید.»
گرینسپن ادامه داد: «شما شاهد این جهش‌ها هستید که می‌توان آنها را به سطح زندگی مردم آورد؛ به میلیون‌ها انسانی که اکنون هیچ فرصتی ندارند و در فقر، تنگدستی مطلق یا گرسنگی زندگی می‌کنند.»
او در مصاحبه با یورونیوز تاکید کرد: «می‌دانیم جهان در حال ایجاد ظرفیت و امکان آن است که همه انسان‌ها زندگی با کرامت داشته باشند. این که چنین شود یا نه به ما بستگی دارد؛ به انتخاب‌هایی که می‌کنیم.»
او گفت رقابت برای تصدی دبیرکلی سازمان ملل «به هیچ وجه شبیه یک انتخابات معمولی نیست».
گرینسپن در تشریح چشم‌انداز نامزدی خود برای یورونیوز گفت: «تعداد درگیری‌ها در جهان رو به افزایش است، اعتماد میان کشورها و همچنین اعتماد به نظام چندجانبه رو به کاهش است و زمان هم در حال از دست رفتن.»
او در پایان نتیجه گرفت: «این لحظه‌ای است که باید قد علم کنیم و همکاری، همبستگی و اصول منشور سازمان ملل را دوباره در مرکز دستور کار جهانی قرار دهیم.»