شرکت‌های خارجی از جمله اکوا پاور، ای دی اف و تویوتا تسوشو در طرح‌های تولید ۳۰۰۰ مگاوات برق و ۴۰۰ مگاوات ذخیره مشارکت دارند و تاشکند همچنین ۱۲۸ بلوک اکتشاف نفت و گاز را برای سرمایه‌گذاران آماده کرده و به دنبال اتصال آینده برق به اروپا است.
ازبکستان شش توافق‌نامه انرژی به ارزش 4.7 میلیارد دلار (4.19 میلیارد یورو) امضا کرده‌است و از برنامه ساخت دو نیروگاه هسته‌ای دیگر خبر داده‌است؛ در حالی‌که شوکت میرزیایف، رئیس‌جمهور این کشور، می‌کوشد سرمایه‌گذاری خارجی جذب کند و پاسخگوی رشد تقاضا از سوی بخش صنعت و مراکز داده باشد.
آگهی
آگهی
به گفته دفتر ریاست‌جمهوری، این توافق‌ها که در جریان مذاکرات روز جمعه در تاشکند امضا شد، 3000 مگاوات ظرفیت تولید جدید و 400 مگاوات ظرفیت ذخیره‌سازی انرژی را در بر می‌گیرد.
شرکت‌هایی که در فهرست پروژه‌ها که یورونیوز به آن دست یافته‌است ذکر شده‌اند، شامل اکوا پاور و سعودی تبرید از عربستان سعودی، امیا پاور از امارات متحده عربی، تویوتا تسوشو و سوجیتز ژاپن، شرکت فرانسوی EDF، نبرس پاور قطر، استورن و CRE اینترنشنال هستند.
رویکردی تازه به سرمایه‌گذاری در بخش انرژی
به گفته رئیس‌جمهور میرزیایف، ازبکستان در دهه گذشته 35 میلیارد دلار (31.2 میلیارد یورو) سرمایه‌گذاری در بخش انرژی جذب کرده‌است.
با این حال او اذعان کرد که واگذاری انتخاب محل احداث نیروگاه‌ها به توسعه‌دهندگان باعث تمرکز تولید در برخی مناطق شده‌است و هزینه انتقال برق را در نقاط دیگر بالا برده‌است.
میرزیایف گفت: «ما به یک نظام یکپارچه انرژی نیاز داریم، نه مجموعه‌ای از نیروگاه‌های پراکنده.»
بر اساس برنامه، پروژه‌های آینده از طریق مناقصه‌های رقابتی اجرا خواهد شد و شرایط اتصال به شبکه و خرید برق پیشاپیش اعلام می‌شود. شش پروژه خورشیدی و بادی با مجموع ظرفیت 2200 مگاوات جدا از توافق‌های تازه امضا شده به مناقصه گذاشته خواهد شد.
نخستین طرح جامع ملی انرژی این کشور که دوره تا سال 2050 را پوشش می‌دهد، قرار است تا ژوئیه 2027 آماده شود و نقشه فرصت‌های اتصال به شبکه در ماه مارس منتشر شود.
دولت تا سال 2030 قصد دارد 22 گیگاوات به ظرفیت تولید برق بیفزاید، 5000 کیلومتر خطوط انتقال و 16 پست برق احداث کند و ظرفیت ذخیره‌سازی را به 4.5 گیگاوات برساند.
بر اساس اعلام ریاست‌جمهوری، هدف‌گذاری شده‌است که تولید سالانه برق از 129 میلیارد کیلووات‌ساعت فراتر رود و سهم منابع تجدیدپذیر از جمله نیروگاه‌های برق‌آبی در ترکیب تولید از 31 درصد کنونی به 54 درصد افزایش یابد.
دولت همچنین 12 پروژه تولیدی به ارزش 850 میلیون دلار (758 میلیون یورو) پیشنهاد کرده‌است که هدف آنها افزایش تولید داخلی تجهیزات انرژی است.
نجی بنحسین، مدیر بخش آسیای مرکزی در بانک جهانی، گفت رشد سریع مستلزم افزایش تولید و تقویت شبکه‌هاست. او به یورونیوز گفت: «برای رشد آینده کشور، همه اینها به انرژی نیاز دارد، به تولید بیشتر نیاز دارد و همچنین به زیرساخت‌های انتقال و توزیع کارآمد برق نیاز خواهد داشت.»
نیل مک‌کین، مدیر کشوری مؤسسه مالی بین‌المللی در ازبکستان و ترکمنستان، نقطه ضعف دیگری را هم برشمرد. او به یورونیوز گفت: «در بخش انرژی، به نظر من مسئله اصلی بهره‌وری انرژی است؛ این اقتصاد همچنان به شدت انرژی‌بر است.»
به گفته مک‌کین، برگزاری مناقصه‌های رقابتی و افزایش تعرفه‌های برق نیز باعث شده‌است پروژه‌ها برای سرمایه‌گذاران جذاب‌تر شوند. او به نیروگاه گازی 1.6 گیگاواتی در سیردریا اشاره کرد که با مشارکت شرکای بین‌المللی تامین مالی شده‌است و قرار است امسال به بهره‌برداری برسد.
گسترش ظرفیت هسته‌ای
میرزیایف اعلام کرد ازبکستان قصد دارد دومین و سومین نیروگاه هسته‌ای خود را بسازد و مذاکرات با سرمایه‌گذاران بالقوه برای پروژه دوم قرار است روز شنبه برگزار شود.
میرزیایف گفت: «ساخت نخستین نیروگاه هسته‌ای را آغاز کرده‌ایم و برای نیروگاه دوم و سوم نیز برنامه داریم.»
ساخت نخستین نیروگاه که با همکاری روس اتم روسیه در استان جیزخ اجرا می‌شود، از ماه ژوئن آغاز شده‌است.
این پروژه شامل دو رآکتور بزرگ و دو رآکتور کوچک‌تر است که در مجموع 2110 مگاوات برق تولید خواهند کرد.
هزینه این طرح تا 9.5 میلیارد دلار (8.48 میلیارد یورو) برآورد شده‌است و راه‌اندازی فنی اولیه آن برای سال 2029 برنامه‌ریزی شده‌است؛ تکمیل پروژه نیز برای سال‌های 2034 تا 2035 پیش‌بینی شده‌است.
جزئیات مربوط به شرکا، هزینه‌ها و زمان‌بندی ساخت نیروگاه‌های بعدی هنوز اعلام نشده‌است.
سرمایه‌گذاری در نفت و گاز
شرکت بریتانیایی BP و شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان، سوکار، در حال انجام عملیات اکتشاف در شش بلوک واقع در منطقه اوست‌یورت هستند. ازبکستان 128 بلوک دیگر را نیز برای عرضه به سرمایه‌گذاران خارجی آماده کرده‌است.
برآوردهای اولیه دولت نشان می‌دهد این بلوک‌های اضافی می‌تواند 5.8 تریلیون متر مکعب گاز طبیعی و 560 میلیون تن هیدروکربن مایع در خود جای دهد.
دولت همچنین می‌خواهد ظرفیت فرآوری داخلی را از طریق اجرای پروژه «متانول به الفین» در شهر بخارا در جنوب‌غرب ازبکستان گسترش دهد؛ طرحی که متانول را به مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید پلاستیک تبدیل می‌کند. علاوه بر این، برنامه ارتقای دو پالایشگاه نفت و جلب مشارکت بخش خصوصی در توزیع گاز مایع (LPG) را در دست دارد.
پیوندهای انرژی با اروپا
میرزیایف اعلام کرد برنامه صادرات برق تجدیدپذیر به سوی اروپا از مسیر قزاقستان و جمهوری آذربایجان در حال پیشرفت است.
طرح پیشنهادی «دالان سبز انرژی خزر» که بانک توسعه آسیایی و بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا از آن حمایت می‌کنند، اتصال شبکه‌ها از طریق دریای خزر و سپس پیوندهای بعدی از مسیر قفقاز جنوبی و دریای سیاه را در نظر دارد.
این دالان هنوز در مرحله مطالعه امکان‌سنجی قرار دارد.
سرمایه‌گذاران بین‌المللی خواستار اصلاحات بیشتر شدند
میرزیایف با پذیرش تداوم موانع سرمایه‌گذاری گفت: «ما با مشکلات جدی، کاستی‌ها، بروکراسی و فساد روبه‌رو هستیم.»
شورای تازه‌ای برای سرمایه‌گذاران انرژی به ریاست سعیده میرزیایوا، رئیس اداره ریاست‌جمهوری، تشکیل می‌شود که قرار است به حل موانعی مانند تخصیص زمین و اتصال به شبکه برق کمک کند.
در این نشست، محمد ابونایان، بنیان‌گذار و رئیس شرکت سعودی اکوا پاور، خواستار اصلاحات در بازارهای مالی و سرمایه ازبکستان شد. او خطاب به رئیس‌جمهور گفت: «ما به اصلاح در بخش مالی نیاز داریم، به اصلاح در بازار سرمایه نیاز داریم.» او همچنین بر ضرورت تعیین الزامات قوی‌تر برای به‌کارگیری نیروی کار ازبکی و استفاده از تامین‌کنندگان محلی در پروژه‌های آینده تاکید کرد.
محمد جمیل الرماحی، مدیرعامل شرکت اماراتی مصدر، گفت شرکت او از سال 2019 بیش از 2 میلیارد دلار (1.78 میلیارد یورو) در ازبکستان سرمایه‌گذاری کرده‌است، بیش از 2 گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر ایجاد کرده‌است و متعهد به توسعه 2 گیگاوات دیگر شده‌است.
الرماحی گفت: «در قبال این سرمایه‌گذاری‌ها، ما به پیش‌بینی‌پذیری، اطمینان و ثبات در سیاست‌ها، مقررات و قراردادهایی که پشتوانه سرمایه‌گذاری‌های ماست نیاز داریم.»