ما داریم انرژی را دور میریزیم که قبلا هزینهاش را پرداخت کردهایم.
بازیابی و استفاده دوباره از گرمای هدررفته میتواند «گام تحولآفرین» بعدی در حوزه امنیت انرژی و رقابتپذیری اروپا باشد و به قطع وابستگی این قاره به گاز کمک کند.
آگهی
آگهی
گزارش تازه شرکت مهندسی دانمارکی دانفوس نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ حدود دو سوم انرژی جهان به صورت گرما هدر رفته است. با ادامه افزایش تقاضا برای انرژی انتظار میرود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۵۵ درصد برسد.
به همین دلیل کارشناسان اکنون گرمای هدررفته تأسیساتی مانند سوپرمارکتها، کارخانهها، تصفیهخانههای فاضلاب و مراکز داده را «بزرگترین منبع استفادهنشده انرژی» در جهان توصیف میکنند، اما دولتها در آزاد کردن این ظرفیت عقب ماندهاند.
اروپا چه اندازه گرما را هدر میدهد و چگونه میتوان آن را بازیافت کرد؟
گرمای هدررفته همان حرارت اضافی است که در فرایندهای روزمره، مثلا هنگام کار کردن یخچالهای یک سوپرمارکت، تولید میشود. به جای آنکه این گرما در هوا رها شود و خطر تشدید پدیده جزیره گرمایی شهری را به همراه داشته باشد، میتوان آن را جمعآوری کرد.
این کار معمولا با استفاده از پمپهای حرارتی انجام میشود که دما را «افزایش» میدهند و سپس گرما را به همان ساختمان یا به یک شبکه گرمایش منطقهای نزدیک منتقل میکنند که گرمایش فضا و آب گرم را تامین میکند.
یکی از تولیدکنندگان آلومینیوم در دانمارک با استفاده از همین فرایند، مصرف گاز در محل کارخانه خود را متوقف کرده است؛ اقدامی که برآورد میشود معادل مصرف سالانه گاز برای گرمایش و آب گرم ۱۳۲ خانه دانمارکی صرفهجویی کند.
در این تحلیل (منبع به زبان انگلیسی) آمده است که استفاده مجدد از گرمای هدررفته میتواند هر سال ۱۴۰ میلیارد یورو برای اروپا صرفهجویی به همراه داشته باشد؛ برآوردی مبتنی بر ۳۱۰۰ تراواتساعتی است که در سال ۲۰۲۳ دور ریخته شده است. به گفته گزارش، تنها با گرمای هدررفته اروپا میتوان کل شهر پاریس را به مدت ۴۸ سال تامین انرژی کرد.
در آلمان منابع موجود گرمای مازاد صنعتی میتوانند بیش از ۳۰ درصد نیاز کشور به گرمایش منطقهای را تامین کنند. این برآورد مراکز داده را شامل نمیشود و کارشناسان میگویند با در نظر گرفتن این مراکز ـ که در این کشور بیش از سه هزار سرور دارند ـ پوشش میتواند به شکل چشمگیری افزایش یابد.
اروپا دیگر توان هدر دادن گرما را ندارد
کریستیان استرند، رئیس بخش راهکارهای اقلیمی دانفوس، میگوید: «ما در حال دور ریختن انرژیای هستیم که قبلا برای آن پول دادهایم.»
او افزود: «گرمای هدررفته یکی از بزرگترین منابع استفادهنشده انرژی در جهان است و بهرهگیری دوباره از آن از سریعترین راهها برای تقویت رقابتپذیری، امنیت انرژی و تابآوری اروپا است. ما دیگر نمیتوانیم اجازه دهیم این انرژی به هدر برود.»
استرند معتقد است برای استفاده حداکثری از این ظرفیت، بخش صنعت باید بازیابی گرما را به «استاندارد رایج» تبدیل کند. اپراتورهای انرژی نیز باید اتصال این منابع را سادهتر کنند و دولتها موانعی را که در این نوع سرمایهگذاریها برق را نسبت به گاز گرانتر میکند، از میان بردارند.
او میگوید: «اگر این اجزا در کنار هم قرار گیرند، گرمای هدررفته دیگر هدررفته نخواهد بود؛ بلکه به منبعی برای انرژی ارزانتر، تابآوری بیشتر و رقابتپذیری قویتر تبدیل میشود.»