مطالعهای تازه هشدار میدهد بیماران اروپایی ممکن است برای دسترسی به برخی داروهای جدید بیشتر منتظر بمانند، چون تلاش آمریکا برای پایین آوردن قیمت دارو شرکتهای داروسازی را به تعویق عرضه در بازارهای ارزانتر ترغیب میکند.
ماه مه گذشته، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا کوشید (منبع به زبان انگلیسی) قیمت داروها را با پایینترین سطح در میان دیگر کشورهای توسعهیافته همسو کند؛ سیاستی که به «قیمتگذاری کشور دارای بیشترین ترجیح» (MFN) معروف است. با این حال این سیاست قیمتگذاری میتواند پیامدهای منفی به همراه داشته باشد.
آگهی
آگهی
براساس یک مطالعه مدلسازی جدید که در نشریه لنست منتشر شد (منبع به زبان انگلیسی)، ممکن است بیماران اروپایی برای دسترسی به برخی داروهای نوآورانه مدت بیشتری منتظر بمانند؛ زیرا آمریکا شرکتهای دارویی را وادار میکند قیمتهایی ارائه کنند که با قیمتهای دیگر کشورهای پردرآمد مانند آلمان یا فرانسه همخوان باشد.
پژوهشگران ۱۹۵ داروی ثبتاختراعشده را بررسی کردند که در مجموع ۸۷.۹ میلیارد دلار از هزینه سالانه دارو در آمریکا را به خود اختصاص میدهند. آنها دریافتند در سه چهارم داروهای بررسیشده، میزان پولی که شرکتها با کاهش قیمتها در آمریکا از دست میدهند از کل فروش سالانه آنها در کشورهایی که مبنای تعیین قیمت در آمریکا قرار میگیرند بیشتر است.
به گفته پژوهشگران، برای به حداقل رساندن زیانها در آمریکا، که بزرگترین بازار دارویی جهان (منبع به زبان انگلیسی) است، شرکتها ممکن است انگیزه پیدا کنند عرضه دارو در کشورهای مرجع با پایینترین قیمت را به تعویق بیندازند؛ زیرا با عقب انداختن ورود به این بازارها میتوانند از مجبور شدن به تطبیق قیمتهای پایینتر در آمریکا بگریزند.
کِرستین ووکینگر، نویسنده این مطالعه از موسسه فناوری فدرال زوریخ (ETH Zurich) و دانشگاه زوریخ، در یک بیانیه مطبوعاتی گفت: «سیاستهای آمریکا ممکن است بر دسترسی به دارو در سراسر جهان تاثیر بگذارد.»
در نهایت این بیماران هستند که تاثیر این سیاستها را حس خواهند کرد.
مجمع بیماران اروپا در توضیحی کتبی به یورونیوز سلامت نوشت: «خطر کاملا ملموس است: اگر شرکتهای دارویی عرضه داروها در اروپا را به این دلیل که ممکن است از قیمتهای اروپایی برای تعیین قیمتها در ایالات متحده استفاده شود به تعویق بیندازند، بیماران در اینجا ممکن است برای درمانهایی که در جاهای دیگر در دسترس است مدت بیشتری منتظر بمانند. برای فردی که با یک بیماری جدی یا پیشرونده زندگی میکند، حتی یک انتظار اضافی میتواند بر سلامت و کیفیت زندگی او تاثیر واقعی بگذارد.»
سیاست قیمتگذاری آمریکا همین حالا هم در اروپا اثر گذاشته است.
پیامدها در اروپا
اروپا در ماههای اخیر شاهد کاهش عرضه داروهای جدید بوده است. ده ماه پس از دستور اجرایی ترامپ، عرضه داروهای تازه در بازارهای اتحادیه اروپا حدود ۳۵ درصد نسبت به ۱۰ ماه پیش از آن کاهش یافت، رویترز (منبع به زبان انگلیسی) در ماه مارس گزارش داد.
هرچند هنوز روشن نیست این کاهش مستقیما به سیاستهای آمریکا مربوط است یا نه، در ماه فوریه اعلام شد یک دارو برای درمان موارد شدید و خاصِ کلسترول بالا از بازار دانمارک خارج شد (منبع به زبان انگلیسی)؛ احتمالا به دلیل سیاست قیمتگذاری دارویی دونالد ترامپ.
الکساندر ناتس، رییس لابی کارآفرینان زیستفناوری «یوکوپ»، به یورونیوز گفت: «این درست است که حتی در کشورهای بزرگتری مانند آلمان هم میبینیم شرکتها دوباره بررسی میکنند که آیا دارویی را عرضه کنند یا چه زمانی آن را عرضه کنند»، و توضیح داد که وضعیت کنونی شرکتهای دارویی را وادار میکند پیش از هر عرضهای دوباره فکر کنند.
او افزود: «نباید انتظار داشته باشیم که دیگر به هیچ دارویی دسترسی نخواهیم داشت، اما باید انتظار داشته باشیم شرکتها تصمیمهایشان را با احتیاط بسیار بیشتری اتخاذ کنند.»
به باور ناتس، برای اینکه اروپا بدون تاخیر به داروهای جدید دسترسی داشته باشد دولتها باید حاضر باشند هزینه بیشتری صرف کنند.
او گفت: «باید یک بحث، یک بحث سیاسی داخلی، در آلمان و دیگر کشورها داشته باشیم که تا چه اندازه حاضر هستیم برای نظام سلامت هزینه کنیم؟»
کشورها همین حالا هم این فشار را بر بودجههای محدود خود حس میکنند.
توماس هوانگ از بیمارستان بریگهام اند وومنز و نویسنده اصلی این مطالعه گفت: «کشورهای مرجع، از آلمان گرفته تا ژاپن و استرالیا، از سوی دولت و صنعت آمریکا تحت فشار قابل توجهی قرار دارند تا قیمتها و هزینههای خود برای داروها را افزایش دهند.»
او افزود: «اما این فشار با این واقعیت برخورد میکند که دیگر کشورها فضای بودجهای محدودی برای این کار دارند.»
به گفته نویسندگان مطالعه، برای کاهش پیامدهای منفی ممکن است تولیدکنندگان و کشورها به قیمتهای فهرستشده روی آورند؛ یعنی همان قیمت رسمی کارخانه پیش از اعمال تخفیف، نه قیمت خالص که شامل تخفیفها و بازپرداختهای محرمانه است.
در همین حال طبق مقررات تازهاصلاحشده دارویی اتحادیه اروپا، اگر کشوری طی سه سال درخواست کند، شرکت موظف است داروی جدید را در آن کشور عرضه کند، در غیر این صورت دو سال از حقوق انحصاری خود را از دست خواهد داد.
به نوشته نویسندگان، این شرط به عنوان نوعی «وزنه تعادل» در برابر پیامدهای سیاست قیمتگذاری ترامپ عمل میکند، هرچند به تنهایی بعید است بتواند به طور چشمگیری میزان صرفهجوییها را تغییر دهد. ناتس نیز نسبت به اینکه این مقررات بتواند پیامدهای منفی احتمالی سیاست قیمتگذاری آمریکا را به طور کامل خنثی کند ابراز تردید کرد.
آمریکا چقدر صرفهجویی میکند؟
به گفته مطالعه لنست، در حالی که سیاست قیمتگذاری دارو در آمریکا خطر تاخیر در اروپا را به همراه دارد، میتواند امکان کاهش ۵.۲ میلیارد دلار از هزینه داروهای بیمارستانی و ۶.۴ میلیارد دلار از هزینه داروهای فروختهشده در داروخانهها را برای آمریکا فراهم کند. در صورت اجرای گستردهتر این سیاست، این صرفهجوییها میتواند به ترتیب به ۲۱ میلیارد و ۲۵.۵ میلیارد دلار برسد.
اما چون ۱۷ شرکت با دولت آمریکا توافقهای محرمانهای امضا کردهاند که آنها را از شمول این مقررات مستثنا میکند، صرفهجوییهای بالقوه ۷۱ درصد کاهش مییابد.
هوانگ گفت: «سیاست قیمتگذاری کشور دارای بیشترین ترجیح این ظرفیت را دارد که صرفهجویی واقعی برای دولت فدرال آمریکا و مالیاتدهندگان به همراه داشته باشد، اما اگر تولیدکنندگان بتوانند با توافقهای پشتپرده از مشارکت در این مدلها شانه خالی کنند ممکن است بیشتر این صرفهجوییها محقق نشود.»
مجمع بیماران اروپا گفت: «اگر اجرای سیاست قیمتگذاری دارو در آمریکا به تاخیر در عرضه دارو در دیگر کشورها منجر شود، بدون آنکه صرفهجویی مورد انتظار برای مدیکر، برنامه بیمه سلامت آمریکا، را محقق کند، این خطر وجود دارد که به وضعیتی دو سر باخت برای هم نظامهای سلامت و هم بیماران تبدیل شود.»
کمیسیون اروپا نیز به این موضوع میپردازد؛ زیرا وزرای بهداشت در اواسط ژوئن از کمیسر بهداشت اتحادیه اروپا خواستند تاثیر سیاست «کشور دارای بیشترین ترجیح» آمریکا بر این بلوک را ارزیابی کند؛ اینکه آیا این سیاست به تاخیر در عرضه دارو، افزایش قابل توجه قیمتها و در نهایت کاهش دسترسی به داروهای نوآورانه منجر میشود یا نه.
در مطالعهای که هنوز منتشر نشده اما نسخهای از آن در اختیار یورونیوز سلامت قرار گرفته، کمیسیون اعلام کرده است در حال حاضر تقریبا غیرممکن است مشخص شود تاخیرها یا فشارهای قیمتی را میتوان مستقیما به سیاستهای قیمتگذاری آمریکا نسبت داد یا آنها بیشتر ناشی از عدم قطعیتهای کنونی پیرامون این سیاستها است و برای روشن شدن بیشتر باید به سالهای آینده چشم دوخت.
ناتس گفت: «برداشت من از مطالعه کمیسیون این است که در اصل میگوید هنوز برای مقایسه واقعی قیمتهای منفرد خیلی زود است. تا اینجا شاید درست باشد، اما پیامدها بسیار گستردهتر است»، و افزود: «موضوع فقط آن قیمت نیست؛ موضوع این هم هست که آیا آن محصول اصلا در اروپا عرضه خواهد شد؟ آیا به دست بیماران در آلمان میرسد؟ این پرسش واقعی در اینجاست.»