پانوس جیانوپولوس از اداره ملی هواشناسی یونان سالهاست تصاویر ماهوارهای را تحلیل میکند. او در گفتوگو با یورونیوز توضیح میدهد ماهواره جدید متئوست که از گویان فرانسه پرتابشده پیشرفتهترین ماهواره هواشناسی جهان است.
۲۸ اوت، ماهواره MTG-I2 (Meteosat Third Generation Imager-2) از پایگاه فضایی اروپا در کورو بر فراز یک راکت آریان ۶ به فضا پرتاب شد؛ این پرتاب نهمین ماموریت این پرتابگر و نخستین پرواز آن به مدار انتقالی زمینثابت بود. با این پرتاب، آژانس فضایی اروپا (ESA) و یومستات نخستین سهگانه عملیاتی صورتفلکی «متیوسات نسل سوم» را کامل میکنند؛ مجموعهای که در ارتفاع ۳۶ هزار کیلومتری بر فراز استوا قرار دارد تا آبوهوای اروپا، مدیترانه و شمال آفریقا را به طور دائمی زیر نظر بگیرد.
آگهی
آگهی
برای اینکه بفهمیم این ماهواره واقعا چه چیزی را تغییر میکند، با کسی گفتوگو کردهایم که دهههاست در کار روزانه خود تصاویر ماهوارهای را تفسیر میکند: پانوس گیانوپولوس، هواشناس سرویس ملی هواشناسی یونان (HNMS) و مجری بخش هواشناسی در گروه رسانهای SKAI Media Group.
او یادآوری میکند: «وقتی ۲۵ سال پیش شروع به کار کردم فقط هر ۳۰ دقیقه یک تصویر، آن هم با سه کانال، در اختیار داشتیم؛ آن نسل اول متیوسات بود که دو دهه پیش پرتاب شده بود». او توضیح میدهد نسل دوم تفاوت آشکاری ایجاد کرد: ۱۲ کانال و تصاویر هر ده دقیقه (در اروپا هر پنج دقیقه) که علاوه بر این امکان میداد کانالها را ترکیب کنیم و مه، گردوغبار، خاکستر آتشفشانی را تشخیص دهیم و تحول طوفانها را از زمان شکلگیری تا فروکش کردن دنبال کنیم.
در نسل سوم که MTG-I2 به آن تعلق دارد، جهش حتی بزرگتری رخ میدهد. ماهواره جدید هر دو دقیقه و نیم ربع بالایی زمین را، با تمرکز بر اروپا، اسکن خواهد کرد؛ کاری که گیانوپولوس میگوید: «تا به حال در هیچ جای دنیا، حتی در ایالات متحده، انجام نشده است». او اذعان میکند این تغییر میتواند از ظرفیت تحلیل انسانی فراتر برود: «نمیدانم ما هواشناسان به تنهایی میتوانیم از همه این اطلاعات استفاده کنیم یا نه، اما با کمک هوش مصنوعی، این تصاویر هر ۲٫۵ دقیقهای میتواند پیشبینی بسیار کوتاهمدت را به طور قابل توجهی بهبود دهد».
این نسل جدید ماهوارهها همچنین یک آشکارساز صاعقه دارد؛ قابلیتی که متیوسات هرگز نداشته است و میتواند در یک نوار بسیار باریک از طیف، در هر ثانیه هزار نمونه ثبت کند. و این سامانه تنها نیست؛ ماهواره MTG-S، دومین عضو این خانواده که در سال ۲۰۲۵ پرتاب شد و پروفیلهای رطوبت و دمای جو را اندازهگیری میکند، همین حالا در مدار فعال است. این هواشناس میگوید: «تا امروز بیشتر به بالنهای سوند که هر ۱۲ ساعت از شمار محدودی ایستگاه پرتاب میشوند وابسته بودیم. آن ماهواره کمتر از یک سال است داده ارسال میکند و این دادهها همین حالا در مدلهای جهانی پیشبینی وارد میشود».
ماهواره MTG-I2 برای تکمیل فرایند عملیاتی شدن خود هنوز حدود شش ماه زمان نیاز دارد تا پیش از آنکه در کنار دو ماهواره همخانوادهاش ادغام و کالیبره شود. از آن زمان، احتمالا حدود آوریل ۲۰۲۷، این سه ماهواره به عنوان یک سامانه واحد فعالیت خواهند کرد. از نگاه گیانوپولوس، نتیجه روشن است؛ او میگوید: «این نسل سوم متیوسات هم بر پیشبینیهای بسیار کوتاهمدت ـ دو تا سه ساعت آینده ـ و هم بر بازه معمول یک تا ده روز تاثیر خواهد گذاشت».