مقامهای اتحادیه اروپا و نمایندگان گروه طالبان که کنترل افغانستان را در دست دارد روز سهشنبه در بروکسل نشست فنی برگزار کردند تا درباره بازگرداندن پناهجویان افغان و تسریع روند اخراج مهاجران فاقد اجازه اقامت در اروپا گفتگو کنند.
نمایندگانی از ۱۵ کشور عضو اتحادیه اروپا نیز در این نشست که پشت درهای بسته انجام شد حضور داشتند. محل برگزاری این نشست و جزئیات آن اعلام نشد. گروههای مدافع حقوق بشر از دیدار مقامهای اتحادیه اروپا با نمایندگان طالبان که ناقض حقوق بشر هستند به شدت انتقاد کردهاند.
آگهی
آگهی
سوئد ریاست مشترک این نشست را برعهده داشت. این کشور اسکاندیناوی یکی از اعضای اتحادیه اروپا است که پذیرای بیشترین میزان پناهجویان افغان به نسبت جمعیت خود شده است.
جلسه روز سهشنبه خارج از ساختمانهای رسمی کمیسیون اروپا و صرفا در سطح فنی برگزار شد، زیرا دولت طالبان که در سال ۲۰۲۱ کنترل افغانستان را بهدست گرفت هنوز از سوی اتحادیه اروپا بهرسمیت شناخته نشده است.
سخنگوی کمیسیون اروپا در بیانیهای گفت: «گفتگوها بر روی بازگرداندن مهاجران غیرقانونی افغان تمرکز داشت که مرتکب جرائم سنگین شدهاند یا تهدیدی امنیتی محسوب میشوند.»
کشورهای اروپایی اغلب نمیتوانند این افراد را به افغانستان بازگردانند، چون حکومت طالبان از پذیرش آنها خودداری میکند.
یوهان فورسل، وزیر مهاجرت سوئد به رسانههای محلی گفت: «بسیار مهم است که این مجرمان اخراج شوند.» او افزود: «اما این کار امروز ممکن نیست. آنها نمیخواهند همکاری کنند. نمیخواهند به خانه برگردند.»
به گفته یوهان فورسل، در سوئد حدود ۲۰۰ شهروند افغان که به جرمهایی چون تجاوز و قاچاق سنگین مواد مخدر محکوم شدهاند در انتظار اخراج هستند. او در پاسخ به انتقادها استدلال کرد که دولتش در برخی موقعیتها ناچار است برای «حفظ منافع سوئد» با دیکتاتوریها مذاکره کند.
کمیسیون اروپا دادهای در اختیار ندارد که نشان دهد چه تعداد از افغانهای غیرقانونی در سراسر اروپا مسئول ارتکاب جرائم سنگین هستند یا تهدیدی امنیتی بهشمار میروند.
با این حال، دعوتنامهای که برای طالبان ارسال شده و یورونیوز آن را رویت کرده، تنها به بازگرداندن «شهروندان افغان فاقد اجازه اقامت در اتحادیه اروپا» اشاره میکند و به جنبه کیفری موضوع نمیپردازد. کمیسیون اصالت این سند را تایید نکرده است.
گفتگو با طالبان بخشی از راهبرد گستردهتر اتحادیه اروپا برای تسریع روند بازگشت مهاجران غیرقانونی به کشورهای مبداء است؛ نرخی که اکنون تنها حدود ۲۹ درصد است و در سالهای اخیر تقریبا تغییری نکرده است.
اجرای روند اخراج برای شهروندان افغانستان به طور خاص دشوار بوده است؛ آنها در سال ۲۰۲۵ در میان ملیتهایی بودند که بیشترین دستور بازگشت را دریافت کردند. بر اساس آمار یورواستات از میان ۱۴ هزار و ۲۷۰ شهروند افغان که در نه ماه نخست سال گذشته موظف به ترک اتحادیه شدند، تنها ۳۴۰ نفر عملا بازگردانده شدند که معادل نرخ بازگشت دو درصدی است.
این در حالی است که ورود پناهجویان افغان به اروپا ادامه دارد. بیش از ۳۳۰۰ افغان در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ بهطور غیرقانونی از مرزهای اتحادیه اروپا عبور کردند که بیشتر آن از مسیر مدیترانه شرقی بود و بیش از ۶۳ هزار شهروند افغان در سال ۲۰۲۵ در اتحادیه اروپا درخواست پناهندگی دادند؛ رقمی که معادل ۱۰ درصد کل متقاضیان پناهندگی است.
این رقم تنها بخش کوچکی از دیاسپورای افغان است که پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ از کشور گریختند. برآورد میشود بیش از ۹۰ درصد افغانهای آواره در کشورهای همسایه، بهویژه ایران و پاکستان ساکن باشند.
کمیسیون اروپا در پی فشارهای فزاینده پایتختهای اروپایی، گام بحثبرانگیز تماس با طالبان را برداشته است. در ماه اکتبر، ۱۹ کشور عضو و نروژ نامهای را امضاء کردند که خواستار رویکردی مشترک برای تسریع روند اخراجها بود و آمادگی خود را برای تعامل مستقیم با کابل بهمنظور تحقق این هدف اعلام کردند.
تماسهای فنی با طالبان ماههاست ادامه دارد و نشست روز سهشنبه در پی سفر هیات کمیسیون اروپا به کابل در ماه ژانویه صورت گرفت.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
«فصلی شرمآور»
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱ که پس از خروج شتابزده آمریکا رخ داد، اتحادیه اروپا این حکومت را بهعنوان دولت قانونی افغانستان بهرسمیت نشناخته و در عوض سیاست موسوم به «تعامل عملیاتی» را دنبال کرده است.
بخشهایی از پارلمان اروپا و جامعه مدنی تعامل با طالبان را خط قرمز میدانند و هشدار میدهند که این تماسها به «عادیسازی» روابط با رژیمی میانجامد که به نقض گسترده حقوق بشر معروف است. افغانستان در شاخص حاکمیت قانون بنیاد پروژه عدالت جهانی در رتبه ۱۴۰ از میان ۱۴۲ کشور را دارد.
منتقدان همچنین درباره هزینهای که بروکسل ممکن است در ازای پذیرش دوباره شهروندان افغان به دولت طالبان بپردازد پرسشهایی مطرح کردهاند. کمیسیون اروپا تاکید میکند که گفتگوها در حالحاضر از تعهد سیاسی فراتر نمیرود.
سیسیلیا استرادا، نماینده سوسیالیست پارلمان اروپا نشست روز سهشنبه را «فصلی شرمآور برای اروپا» نامید و در گفتگو با یورونیوز گفت که این دیدار به «رژیمی که حقوق زنان و دختران را پایمال میکند و نظامی از آپارتاید جنسیتی تحمیل کرده است» مشروعیت میدهد.
ساسکیا بریکمون، نماینده سبزها در پارلمان اروپا نیز گفت میزبانی نمایندگان «رژیمی که بهطور سیستماتیک زنان را سرکوب میکند، هرگونه مخالفت را سرکوب میکند و حقوق بنیادین را انکار میکند» «غیرقابل قبول» است.
در قطعنامهای غیرالزامآور که اخیرا از سوی پارلمان اروپا تصویب شد، نمایندگان از کمیسیون اروپا خواستند سیاست عدم بهرسمیتشناختن و عدم عادیسازی روابط با طالبان را حفظ کند. در این متن همچنین از تصمیم به دعوت از طالبان به بروکسل ابراز تاسف شده است.
شورای اروپایی امور پناهندگان و تبعیدشدگان میگوید که افغانستان بهدلیل وخامت وضعیت حقوق بشر، فقدان حمایت حقوقی موثر و تداوم خطر آزار و تعقیب نمیتواند کشوری امن برای بازگشت پناهجویان تلقی شود.