بازار دیجیتال اروپا در حال حاضر در اختیار غولهای آمریکایی مانند گوگل، مایکروسافت و اپل و همچنین شرکتهای بزرگ چینی مانند علیبابا و بایتدنس، مالک تیکتاک، قرار دارد.
با این حال، بر اساس تازهترین گزارش یوروبارومتر، بیشتر شهروندان اتحادیه اروپا خواهان آن هستند که زیرساختهای دیجیتال تحت کنترل اروپا توسعه یابد. در این نظرسنجی، ۹۴ درصد از پاسخدهندگان در سوئد، ۹۳ درصد در فنلاند و ۹۲ درصد در دانمارک معتقد بودند که اتحادیه اروپا باید سرمایهگذاری در این حوزه را در اولویت قرار دهد.
آگهی
آگهی
در عین حال، شهروندان اروپایی به طور گسترده خواهان کاهش وابستگی به فناوریهای غیراروپایی، بهویژه فناوریهای آمریکایی و چینی هستند.
این دیدگاه بیش از همه در میان شهروندان سوئد دیده میشود؛ جایی که ۸۸ درصد از پاسخدهندگان از کاهش این وابستگی حمایت کردهاند. در آلمان، دانمارک، فنلاند و لوکزامبورگ نیز ۸۷ درصد افراد چنین نظری داشتهاند.
یوهان لیناکر، پژوهشگر ارشد مؤسسه تحقیقاتی RISE در سوئد و استاد مدعو دانشگاه لوند، در گفتوگو با «اروپ در موشن» گفت یکی از دلایل قدرت گرفتن این نگرش در کشورهای شمال اروپا، بازتاب گسترده احساس فوریت و نگرانی در سطح جامعه و فضای عمومی است.
او افزود: «برای مثال در دانمارک، تهدیدهای آمریکا درباره گرینلند واکنشهای گستردهای را برانگیخته و باعث شکلگیری تلاشهایی در زمینه حاکمیت دیجیتال شده است؛ از جمله کارزار عمومی "دانمارک تغییر میکند".»
این کارزار که در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ برگزار شد، شهروندان را تشویق میکرد در ساعات مشخصی استفاده از صفحهنمایشها را متوقف کنند یا به سراغ پلتفرمهای جایگزین و کماعتیادتر بروند.
دولت دانمارک نیز حدود ۸۰ میلیون کرون، معادل نزدیک به ۷ میلیون یورو، برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ اختصاص داده است تا وابستگی این کشور به شرکتهای بزرگ فناوری کاهش یابد.
آیا اروپاییها حاضرند فناوریهای خارجی را کنار بگذارند؟
با وجود این، وقتی از شهروندان پرسیده شد آیا حاضرند حتی در صورت افزایش هزینهها از خدمات دیجیتال مستقر در اتحادیه اروپا استفاده کنند، پاسخها در کشورهای مختلف تفاوت قابل توجهی داشت.
دانمارکیها با ۷۶ درصد بیشترین آمادگی را برای چنین تغییری نشان دادند. پس از آنها سوئدیها و کرواتها، هر دو با ۷۳ درصد، قرار داشتند.
در مقابل، کمترین میزان تمایل در استونی با ۳۵ درصد ثبت شد. بلغارستان و جمهوری چک نیز با ۴۵ درصد در ردههای بعدی قرار گرفتند.
لیناکر میگوید: «در برخی کشورها، ابزارها و زیرساختهای دیجیتال بیشتر به عنوان یک کالای مصرفی دیده میشوند تا بخشی حیاتی از زیرساختهای جامعه. به همین دلیل اولویتهای دیگری مطرح است؛ الگویی که در برخی کشورهای اروپای شرقی بیشتر دیده میشود.»
نتایج این نظرسنجی همچنین نشان میدهد مردان بیش از زنان از این تغییر حمایت میکنند و تمایل به استفاده از خدمات دیجیتال اروپایی با افزایش سن کاهش مییابد. جوانان بیشترین حمایت را از این ایده نشان دادهاند.
از نگاه شهروندان اروپایی، مهمترین عاملی که میتواند آنها را به استفاده از خدمات دیجیتال اروپایی ترغیب کند، امنیت و قابلیت اطمینان بیشتر است. این عامل بهویژه برای شهروندان یونان، فنلاند و سوئد اهمیت بالایی دارد.
پس از آن، حفاظت بهتر از دادههای شخصی قرار دارد. بیشترین تأکید بر این موضوع در اتریش دیده شده و پس از آن هلند، ایرلند و پرتغال قرار دارند.
اتحادیه اروپا چه برنامهای دارد؟
دولت دونالد ترامپ هفته گذشته تصمیم گرفت دسترسی خارجی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک را قطع کند؛ تصمیمی که حتی شامل کارکنان غیرآمریکایی این شرکت نیز میشد.
این اقدام بار دیگر نگرانیهای اروپا درباره امکان وجود یک «کلید قطع» یا همان kill switch را تقویت کرد؛ این نگرانی که یک دولت خارجی بتواند در شرایط بحرانی دسترسی اروپا به فناوریهای حیاتی را قطع کند.
در پی این تحولات، برنامه اتحادیه اروپا برای دستیابی به حاکمیت فناوری شتاب بیشتری گرفته است.
اوایل همین ماه، کمیسیون اروپا بستهای را برای تقویت استقلال فناوری اروپا معرفی کرد که تمرکز اصلی آن بر زیرساختهای ابری، خدمات هوش مصنوعی، نرمافزارهای متنباز و تولید تراشه است.
پیشنویس این قانون چهار ابتکار مختلف را در تمام زنجیره فناوری، از تولید تراشه و زیرساخت گرفته تا نرمافزار، خدمات ابری و هوش مصنوعی، در بر میگیرد.
بالاترین سطح این طرح، بخشهایی مانند دفاع و بهداشت را شامل میشود و عملاً شرکتهای غیراروپایی را از دریافت قراردادهای دولتی در این حوزهها کنار میگذارد.
هدف از این اقدام جلوگیری از سناریویی است که در آن یک دولت خارجی بتواند به سادگی دسترسی بیمارستانها، سامانههای دفاعی یا تجهیزات نظامی اروپا را قطع کند.
لیناکر در این باره میگوید: «کشورهای اروپایی، و در واقع هر کشوری، باید همانطور که از حاکمیت و تابآوری زیرساختهای فیزیکی خود محافظت میکنند، از حاکمیت و تابآوری نهادها و فضای دیجیتال خود نیز محافظت کنند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
او تأکید میکند: «البته این به معنای کنار گذاشتن تمام فناوریهای کشورهای دیگر نیست. مسئله اصلی شناسایی و ارزیابی خطراتی است که وابستگیهای جدید و قدیمی ایجاد میکنند و همچنین توسعه تواناییهایی است که برای مدیریت این وابستگیها مورد نیاز است.»