یک مطالعه جدید نشان داده در فاضلاب همه ویروسهای اصلی سرطانزای انسانی وجود دارد و این یافته افقهای تازهای برای پایش سلامت عمومی میگشاید.
برای نخستین بار، پژوهشگران توانستهاند در آبهای فاضلاب به طور همزمان همه ویروسهای اصلی مرتبط بارشد تومورها. را شناسایی و پایش کنند. این کشف میتواند چشماندازهای تازهای برای پیشگیری، پایش سلامت و رصد عفونتهای سرطانزا در جمعیتها بگشاید.
آگهی
آگهی
این مطالعه که با هماهنگی آنتونی ماریسو و جاستین کلارک از کالج پزشکی بیلور انجام شده و در نشریه Applied and Environmental Microbiology منتشر شده است، با همکاری مرکز علوم سلامت دانشگاه تگزاس در هیوستون صورت گرفته است.
پژوهشگران نمونههای آب فاضلاب را که میان مه ۲۰۲۲ تا مه ۲۰۲۵ در بیش از ۴۰ نقطه در ۱۶ شهر تگزاس جمعآوری شده بود، تحلیل کردند؛ نمونههایی که حدود یکچهارم جمعیت این ایالت را پوشش میداد. برای این تحلیل از یک فناوری پیشرفته توالییابی ژنتیکی به نام «hybrid-capture» استفاده شد که میتواند در یک آزمایش واحد، همزمان بیش از ۳۰۰۰ ویروس انسانی شناختهشده و جهشهای احتمالی جدید را شناسایی کند.
به گفته نویسندگان این پژوهش، ویروسهای سرطانزا مسئول حدود یک مورد از هر پنج مورد تومور در جهان هستند. از شناختهشدهترین آنها میتوان به ویروس پاپیلوما انسانی (HPV) اشاره کرد که با تومورهای دهانه رحم و حلق ارتباط دارد و نیز ویروسهای هپاتیت بی و سی که با کارسینوم کبدی مرتبط هستند.
آنتونی ماریسو، استاد ویروسشناسی مولکولی و میکروبیولوژی، میگوید: «ویروسهای سرطانزا میتوانند در سطح جهانی عامل حدود یک تومور از هر پنج تومور باشند. از آنجا که این عفونتها اغلب برای سالها یا حتی دههها بدون علامت میمانند، بسیاری از افراد تا زمان بروز تومور نمیدانند آلوده هستند و این موضوع اجرای اقدامات زودهنگام پیشگیرانه را بسیار دشوار میکند.»
تحلیل آبهای فاضلاب همه ویروسهای سرطانزای اصلی شناختهشده را آشکار کرد؛ از جمله HPV، ویروسهای هپاتیت بی و سی، پلیوماویروسهای مرتبط با سرطان، ویروس اپشتین–بار و هرپسویروس مرتبط با سارکوم کاپوزی.
پژوهشگران همچنین در طول سه سال پایش، افزایش قابل توجهی در حضور چندین ویروس سرطانزا مشاهده کردند. به طور خاص، HPV، ویروس اپشتین–بار و برخی پلیوماویروسها پس از سال ۲۰۲۴ افزایش چشمگیری نشان دادند.
به گفته پژوهشگران، علت این افزایش هنوز روشن نیست، اما ممکن است با از سرگیری سفرها، افزایش تماسهای فردی و پایان یافتن تدابیر فاصلهگذاری که در دوران همهگیری کوویدـ۱۹ اعمال شده بود، مرتبط باشد.
در این پژوهش، توجه ویژهای به ویروس پاپیلوما انسانی شد. جاستین کلارک میگوید: «صدها نوع HPV وجود دارد، اما تنها برخی از آنها از نظر سرطانزایی پرخطر به شمار میروند. HPV-16 و HPV-18 در مجموع بیش از ۷۰ درصد تومورهای دهانه رحم در جهان را ایجاد میکنند.»
این مطالعه نشان داد که گونههای کمخطر HPV شایعتر بودند، اما گونههای پرخطر نیز میان اواخر ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵ افزایش قابل توجهی داشتند. HPV-16 در تمام دورهها از HPV-18 شایعتر بود؛ موضوعی که با یافتههای مطالعات بالینی بینالمللی پیشین همخوانی دارد.
یکی دیگر از یافتههای مهم به واکسن گارداسیل ۹ مربوط میشود: در آبهای فاضلاب هر نه نوع HPV هدف این واکسن شناسایی شد. به گفته نویسندگان، این امر میتواند در آینده امکان استفاده از پایش محیطی را برای ارزیابی کارایی کارزارهای واکسیناسیون در جمعیت واقعی فراهم کند.
ماریسو در پایان میگوید: «پژوهش ما نشان میدهد که ویروسهای مرتبط با تومورها را میتوان از طریق آبهای فاضلاب پایش کرد. این موضوع افقهای تازهای برای درک بهتر رابطه میان این ویروسها و جمعیت انسانی و نیز تدوین راهبردهای موثرتر در حوزه سلامت عمومی میگشاید.»