رئیس اصلی ترین نهاد سیاستگذاری سازمان ملل در گفتگوی خود با یورونیوز به افزایش انتقادها از این سازمان واکنش نشان داد و گفت سواستفاده اعضای کلیدی از حق وتو مانع پیشرفت شده است.
آنالنا بربوک، رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در گفتوگو با یورونیوز گفت که نباید سازمان ملل را مسئول ادامه جنگ ها دانست.
آگهی
آگهی
او تاکید کرد که در عوض باید انگشت اتهام را متوجه کشورهای عضو کرد.
بربوک در برنامه گفتوگوی 12 Minutes With. یورونیوز گفت: «اگر یک کشور عضو جنگی تهاجمی را آغاز کند، این سازمان ملل نیست که شکست خورده یا منشور به اندازه کافی روشن نبوده که چنین جنگی ممنوع است، بلکه همان کشور عضو است که کاملا آگاهانه با نقض منشور به پیشبرد این جنگ ادامه می دهد.»
وزیر پیشین امور خارجه آلمان در ادامه افزود: «به همین دلیل است که سازمان ملل به فشار متقابل دیگر کشورهای عضو هم نیاز دارد.»
سازمان ملل در سال های اخیر با موج فزاینده ای از انتقادها، از جمله از سوی کشورهای عضو خود، روبه رو شده است؛ منتقدان معتقدند این نهاد در انجام ماموریت اصلی اش برای حفظ صلح و امنیت بین المللی ذاتا ناکام بوده است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، در سخنرانی سال گذشته خود در مجمع عمومی سازمان ملل این نهاد را متهم کرد که برای حل مناقشه های رو به گسترش کاری انجام نمی دهد و گفت بیانیه هایش «سخنان توخالی» است که «هیچ جنگی را حل نمی کند».
با این حال، بربوک یادآور شد که سازمان ملل یک بازیگر واحد نیست، بلکه مجموعه ای از ۱۹۳ «کشور عضو بسیار متنوع» است. او افزود از این نظر کار سازمان ملل شبیه نظام های قضایی ملی است که آنها هم بر مجموعه ای از بازیگران مختلف تکیه دارند.
او گفت: «ما مقررات روشنی داریم که می گوید نباید کسی را کشت، اما متاسفانه باز هم قتل رخ می دهد.»
او افزود: «اما هیچ کس نمی گوید حالا که نتوانسته ایم جلوی قتل ها را بگیریم، باید قانون کیفری را کنار بگذاریم. پلیس و جامعه هم باید در برابر آن بایستند و درباره سازمان ملل نیز همین طور است؛ ما به شدت به کشورهای عضو وابسته ایم.»
مشکل وتو
به گفته بربوک، مهم ترین مانع پیش روی سازمان ملل برای رسیدگی به مناقشه های امروز، حق وتویی است که برخی از این کشورها در شورای امنیت، نهادی که مسئول حفظ صلح و امنیت بین المللی است، در اختیار دارند.
چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده که به «پنج عضو دائم» (P5) یا «اعضای دائم» معروف اند، کرسی های دائمی و حق وتو در اختیار دارند و می توانند هر قطعنامه ای در سازمان ملل را مسدود کنند.
این حق وتو که به گروهی محدود از کشورها واگذار شده، در سال های اخیر منبع جنجال های فراوانی بوده است، زیرا توانایی شورا برای رسیدن به صلح بین المللی را به طور جدی محدود می کند.
در سال های اخیر، روسیه و آمریکا عاملان اصلی این بن بست بوده اند و به ترتیب اقدامات مربوط به اوکراین و وضعیت غزه را مسدود کرده اند. در سال ۲۰۲۴، اعضای دائم در مجموع هشت بار به هفت پیش نویس قطعنامه رای منفی وتو دادند که بالاترین رقم از سال ۱۹۸۶ تاکنون است. سال گذشته نیز آمریکا دو قطعنامه مربوط به غزه و روسیه دو قطعنامه مربوط به اوکراین را وتو کردند.
بربوک گفت: «متاسفانه در این روزها همه کشورهای عضو مسئولیت خود را بر عهده نمی گیرند و حتی از حق وتوی شان برای دفاع از نقض حقوق بین الملل استفاده می کنند.»
او افزود: «اگر از وتو به گونه ای استفاده کنید که در شورای امنیت به تصمیمی نرسیم و بعد گله کنید که به توافق نرسیده ایم، بدیهی است که خود استفاده کنندگان از وتو نیز در این بن بست مسئول اند.»
این بن بست در شورای امنیت بار دیگر درخواست ها برای اصلاحات اساسی، از جمله محدود کردن این اختیار و گسترش کرسی های دائم به آفریقا و آمریکای لاتین را زنده کرده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در مارس ۲۰۲۵ ابتکار اصلاحی «سازمان ملل ۸۰» را به مناسبت هشتادمین سالگرد تاسیس این نهاد آغاز کرد. هدف این طرح، چابک کردن ساختار، ماموریت ها و امور مالی سازمان ملل و از جمله محدود کردن قدرت وتو در شورای امنیت است.
با این حال، تمایل چندانی در میان پنج عضو دائم برای انجام اصلاحاتی که بتواند از قدرت یا نفوذ آنها بکاهد وجود ندارد. او گفت: «و متاسفانه اجرای چنین اصلاحی به موافقت همه اعضای شورای امنیت نیاز دارد.»
برخی نگران اند که سازمان ملل با تهدید دیگری روبه رو شود که این بار آمریکا آن را خلق کرده است؛ نهادی به نام «هیئت صلح». این نهاد در ابتدا به عنوان سازوکاری نظارتی برای آتش بس در غزه در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب رسید، اما ترامپ هنگام راه اندازی آن اشاره کرد که ممکن است به ساختاری بسیار بزرگ تر تبدیل شود.
با این حال، بربوک نگرانی ها درباره اینکه هیئت صلح بتواند رقیبی برای سازمان ملل شود را بی مورد دانست.
او گفت: «دلیلی جدی وجود دارد که در سازمان ملل هر کشور عضو، فارغ از بزرگ یا کوچک بودن و میزان قدرتش، کرسی برابر بر سر میز دارد. این یک مسئولیت و همچنین نقشی یگانه است که فقط خود سازمان ملل می تواند ایفا کند.»
او افزود: «کشورهای عضو، از جمله آنهایی که به هیئت صلح پیوسته اند، کاملا روشن گفته اند که ماموریت این هیئت فقط به غزه مربوط می شود و در همه مسائل دیگر صلح و امنیت، همچنان به درستی سازمان ملل مرجع خواهد بود؛ جایی که برای حضور در آن لازم نیست پولی بپردازید.»
برخلاف سازمان ملل، کشورهایی که به عضویت هیئت صلح دعوت می شوند می توانند تا سه سال بدون پرداخت هزینه ای در آن حضور داشته باشند، اما برای ماندن پس از این دوره اولیه هر یک باید یک میلیارد دلار، معادل حدود ۸۵۲٫۱ میلیون یورو، سهم بپردازند.