اروپا با شهرهای لندن، پاریس، دوبلین و زوریخ چهار جایگاه از ده شهر برتر جهان از نظر قدرت اقتصادی، کیفیت زندگی و ظرفیت آینده را در اختیار دارد و آمریکا با پنج شهر به رهبری نیویورک پیشتاز است.
شهرهای اروپایی و آمریکای شمالی در شاخص جهانی شهرهای آکسفورد اکنامیکس ۲۰۲۶ صدرنشین هستند و ۷۸ مورد از ۱۰۰ رتبه نخست را به خود اختصاص دادهاند. اروپا ۴۴ شهر، ایالات متحده ۳۰ شهر و کانادا چهار شهر در این فهرست دارد.
آگهی
آگهی
این ردهبندی ارزیابی میکند که بزرگترین شهرهای جهان تا چه حد فرصتهای اقتصادی را با کیفیت زندگی، نیروی کار ماهر، تابآوری زیستمحیطی و حکمرانی پایدار ترکیب میکنند.
لندن در جایگاه دوم جهان قرار گرفته، پاریس سوم، دوبلین ششم و زوریخ دهم. پنج شهر آمریکایی شامل نیویورک، سیاتل، سانفرانسیسکو، بوستون و سنخوزه نیز در میان ۱۰ شهر برتر جهان قرار دارند.
در میان شهرهای اروپایی با رتبههای بالاتر، اسلو، استکهلم و کپنهاگ نیز دیده میشوند.
لیام سایدز، مدیر خدمات شهری در آکسفورد اکنامیکس، گفت: «در ایالات متحده این امتیازهای بالای شاخصهای اقتصاد و سرمایه انسانی است که جایگاه برتر شهرها را رقم میدهد، اما در اروپا این عملکرد بهتر در حوزههای کیفیت زندگی، محیط زیست و حکمرانی است که تفاوت ایجاد میکند.»
برای کسانی که کیفیت زندگی، عملکرد زیستمحیطی و حکمرانی پایدار را در اولویت قرار میدهند، شهرهای پیشرو اروپا برجسته هستند. پاریس در شاخص کیفیت زندگی امتیاز بسیار بالایی کسب کرده، در حالی که دوبلین هم در محیط زیست و هم در حکمرانی عملکرد خوبی داشته است. حکمرانی مهمترین نقطه قوت زوریخ و اسلو نیز بود و اسلو در میان شهرهای پیشرو اروپایی و آمریکایی در این شاخص بالاترین امتیاز را به دست آورد.
برای کسبوکارهایی که به دنبال قدرت اقتصادی و دسترسی به نیروی انسانی متخصص هستند، شهرهای آمریکایی به طور کلی برتری دارند. نیویورک در شاخص اقتصاد حداکثر امتیاز ممکن را گرفته و سیاتل، سانفرانسیسکو و سنخوزه نیز در این حوزه رتبههای بسیار بالایی دارند. لسآنجلس هم امتیاز قوی اقتصادی را با رتبه نسبتا بالای کیفیت زندگی ترکیب کرده است.
لندن استثنای قابل توجه اروپا است: این شهر بالاترین امتیاز سرمایه انسانی را در کل شاخص کسب کرده که بازتابی از دانشگاهها، محیط کسبوکار و توان آن در جذب نیروی کار ماهر است. با این حال کیفیت زندگی پایینترین امتیاز لندن را داشته و روی عدد ۷۷ ایستاده است.
با این وجود هر دو منطقه یک ضعف مهم مشترک دارند: دسترسیپذیری و مقرونبهصرفه بودن مسکن.
در این گزارش آمده است که لندن، دوبلین و نیویورک «هنوز زیر بار هزینههای بالای مسکن دستوپنجه نرم میکنند» و این موضوع با وجود درآمدهای بالا، امتیاز آنها در کیفیت زندگی را تضعیف کرده است.
شهرهایی که مسکن در آنها مقرونبهصرفهتر است میتوانند با ترکیب رشد درآمدها و هزینه کمتر مسکن مزیت رقابتی به دست آورند. تولوز برای نمونه تا حدی به دلیل نسبتا ارزانتر بودن توانسته نیروی کار را از پاریس جذب کند.
بیشترین صعود و سقوط شهرهای اروپایی
دوبلین نسبت به سال گذشته هفت پله بالا رفته و به رتبه ششم رسیده است؛ با بهبود در شاخصهای اقتصاد، کیفیت زندگی و محیط زیست. با این حال این شهر همچنان یکی از گرانترین بازارهای مسکن در اروپا است و از نظر مقرونبهصرفه بودن مسکن در یکچهارم پایینی شهرهای جهان قرار دارد.
ورشو بیشترین جهش را در میان شهرهای اروپایی ثبت کرده و با صعود ۱۰۹ پلهای به رتبه شصتویکم رسیده است. استانبول ۴۲ پله بالا رفته و در جایگاه شصتوچهارم قرار گرفته، در حالی که مادرید و بوداپست هر کدام ۱۴ پله صعود کرده و به ترتیب به رتبههای سیام و صدویازدهم رسیدهاند.
هلسینکی ۱۲ پله صعود کرده و در جایگاه بیستوششم قرار گرفته و بروکسل با رشد ۹ پلهای به رتبه بیستوپنجم رسیده است. برلین و لیون هر کدام هفت پله بالا رفتهاند و زوریخ، اسلو و آمستردام نیز ۶ پله صعود کردهاند.
فرانکفورت یک پله سقوط کرده و در رتبه شصتوسوم ایستاده است. رم هشت پله پایین آمده و به جایگاه صدونوزدهم رسیده، در حالی که لیسبون با افت ۴۴ پلهای و قرار گرفتن در رتبه صدوچهلوهشتم تندترین کاهش را در میان شهرهای فهرستشده تجربه کرده است.
گوهرهای پنهان: شهرهای اروپایی قابلتوجه
آکسفورد اکنامیکس پنج «شهر قابلتوجه» اروپایی را معرفی کرده است: ورشو، تالین، آیندهوون، منچستر و تولوز.
پایتخت لهستان که بیش از ۱۰۰ پله جهش کرده اکنون بزرگترین مرکز مالی، فناوری و خدمات کسبوکار در اروپای مرکزی و شرقی شده است.
پیشبینی میشود اقتصاد این شهر طی پنج سال آینده سالانه حدود ۳ درصد رشد کند؛ تقریبا دو برابر میانگین شهرهای اروپایی. ورشو همچنین امسال از نظر متوسط درآمد سرانه بر حسب قدرت خرید از پاریس پیشی میگیرد و انتظار میرود ویلنیوس تا پیش از پایان دهه همین مسیر را دنبال کند.
آکسفورد اکنامیکس انتظار دارد پایتخت استونی، تالین، طی دهه آینده در میان شهرهای بزرگ اتحادیه اروپا بیشترین رشد تولید ناخالص داخلی را ثبت کند. فناوری و خدمات حرفهای نقش مهمی در اقتصاد این شهر دارند و استونی در مقایسه با دیگر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی نرخ نسبتا بالایی در پذیرش هوش مصنوعی دارد.
آیندهوون در هلند یکی از قطبهای اصلی پژوهش و تولید پیشرفته در اروپا است. خوشه برینپورت این شهر بیش از ۵ هزار شرکت فناور و دانشبنیان را در حوزه نیمهرساناها، هوش مصنوعی و فناوریهای سبز در خود جای داده است. آکسفورد اکنامیکس انتظار دارد تولید صنعتی آیندهوون تا سال ۲۰۳۰ یکی از قویترین رشدها را در اروپا تجربه کند، هرچند عرضه مسکن ممکن است با افزایش جمعیت و ورود حدود ۲۸ هزار ساکن جدید تا سال ۲۰۴۰ همگام نشود.
منچستر از سال ۲۰۱۰ از نظر رشد تولید ناخالص داخلی و بهرهوری از همه شهرهای دیگر بریتانیا پیشی گرفته است. آکسفورد اکنامیکس پیشبینی میکند این شهر طی ۲۵ سال آینده پنجمین رقم بزرگ ایجاد شغل را در اروپا به ثبت برساند. بخشهای مالی و خدمات کسبوکار بخش عمده این رشد را رقم خواهند زد و انتظار میرود منچستر در این حوزهها بیش از پاریس یا برلین شغل جدید ایجاد کند.
در این گزارش تولوز به عنوان یکی از سریعالرشدترین شهرهای اروپای غربی معرفی شده است. خوشه هوافضای این شهر میزبان شرکتهایی چون ایرباس، تالس و لیبهر است و افزایش هزینههای دفاعی میتواند به رشد بیشتر آن کمک کند. هزینههای پایینتر زندگی، آبوهوای گرمتر و کیفیت بالای زندگی مردم را از پاریس به این شهر جذب کرده و انتظارها برای رشد سریع جمعیت را تقویت کرده است.
هوش مصنوعی چگونه افق رشد شهرها را شکل میدهد
لیام سایدز گفت: «رونق جهانی هوش مصنوعی نرخهای قابل توجهی از رشد اقتصادی را برای شهرهایی به همراه آورده است که در خط مقدم توسعه این فناوری قرار دارند.»
هرچند ایالات متحده برتری روشنی در این حوزه دارد، چند شهر اروپایی نیز در موقعیت مناسبی برای بهرهبرداری از این روند قرار گرفتهاند. لندن بالاترین امتیاز سرمایه انسانی را در شاخص دارد، میزبان دانشگاههای ممتاز است و اقتصاد دیجیتال بزرگی دارد. آیندهوون خوشه قدرتمندی در حوزه هوش مصنوعی و تولید پیشرفته دارد و تالین نیز به یک مرکز نوظهور فناوری تبدیل شده است.
در سطح جهان، تقاضا برای سختافزارهای مرتبط با هوش مصنوعی باعث شده تایپه ۱۲ پله صعود کرده و به رتبه چهلوهشتم برسد. پایتخت تایوان در مرکز صنعت نیمهرسانا قرار دارد و میزبان تاسیسات بزرگ تولیدی شرکت TSMC است.
کوالالامپور با اتکا به بخش فناوری، نیروی کار ماهر و صنعت رو به رشد مراکز داده ۱۴ پله صعود کرده و به رتبه شصتوپنجم رسیده است. شنژن نیز با قرار گرفتن در جایگاه نودوسوم برای نخستین بار وارد جمع ۱۰۰ شهر برتر شده است. این مرکز فناوری چین میزبان شرکتهایی مانند هوآوی، تنسنت و خودروساز برقی BYD است و همچنین شرکتهای فعال در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی را در خود جای داده است.
آکسفورد اکنامیکس اعلام کرد شهرهایی که در خط مقدم این فناوریها قرار دارند، از جمله شنژن و بنگلورو، در صورت استفاده موثر از آنها میتوانند به رشد سریع دست یابند.
آسیا محرک مرحله بعدی رشد شهری
اروپا و آمریکای شمالی هنوز بر این ردهبندی تسلط دارند، اما آسیا در حال تبدیل شدن به موتور اصلی رشد شهری در جهان است. شهرهای آسیایی جمعیتهای بزرگ را با افزایش سریع بهرهوری و درآمد ترکیب میکنند و همزمان به حوزههای فناوری، تولید پیشرفته و خدمات مالی وارد میشوند.
بر اساس پیشبینیها تا سال ۲۰۵۰ سهم تولید ناخالص داخلی شهرهای جهان که توسط شهرهای چین و هند ایجاد میشود از سهم شهرهای اروپایی فراتر خواهد رفت. تنها اقتصاد شانگهای قرار است سال آینده از سانفرانسیسکو پیشی بگیرد، در حالی که در ابتدای قرن حاضر فقط یکچهارم اندازه آن بود. در همین حال انتظار میرود اقتصاد شهر هوشیمین تا سال ۲۰۵۰ تقریبا هماندازه برلین شود، در حالی که امروز کمتر از نیمی از اندازه آن است.