بازارهای نفت در دورهای از نوسان بیسابقه حرکت میکنند، پس از آنکه امارات متحده عربی خروج خود از اوپک و اوپک پلاس را اعلام کرد.
بازارهای نفت پس از خروج رسمی امارات متحده عربی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و ائتلاف گستردهتر آن (اوپک پلاس)، که سهشنبه اعلام شد و از جمعه اجرا میشود، با بیثباتی تازهای روبهرو شدهاند.
آگهی
آگهی
این تصمیم که به دههها عضویت امارات در این سازمان پایان میدهد، در حالی اتخاذ میشود که اقتصاد جهانی همچنان از پیامدهای جنگ جاری با ایران در رنج است و محاصره تنگه هرمز ادامه دارد.
سرمایهگذاران در حال سنجیدن چشمانداز افزایش تولید آینده امارات در برابر خطرهای فوری و جدی برای مسیرهای عرضه جهانی، و همچنین احتمال بیشتر خروج کشورهای دیگر از اوپک و اوپک پلاس هستند.
پس از این اعلام، بازارها به سرعت واکنش نشان دادند و احتمال عرضه مازاد از سوی امارات را در قیمتها منعکس کردند. بهای نفت بین ۲ تا ۳ درصد کاهش یافت، بهویژه در قراردادهای آتی با سررسید چند ماه آینده.
با این حال، این اثر به همان سرعت با حق بیمه ریسکی که به درگیریهای خاورمیانه و توقف فعلی مذاکرات آمریکا و ایران نسبت داده میشود، خنثی شد.
در زمان نگارش این گزارش، نفت خام شاخص آمریکا (دبلیوتیآی) بالای هر بشکه ۱۰۵ دلار معامله میشود و نفت برنت، معیار بینالمللی، بیش از ۱۱۲ دلار است. هر دو قیمت حدود ۴ درصد بالاتر از کف ثبتشده پس از اعلام خبر امارات در روز چهارشنبه قرار دارند.
تصمیم امارات پس از سالها تنش نهفته میان ابوظبی و ریاض بر سر سهمیههای تولید اتخاذ شده است. امارات بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار (۱۲۸ میلیارد یورو) در شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک) سرمایهگذاری کرده تا ظرفیت تولید خود را به ۵ میلیون بشکه در روز برساند.
با این حال، در چارچوب محدودکننده اوپک، بخش زیادی از این ظرفیت بلااستفاده مانده است و همین موضوع اکنون دولت را بر آن داشته تا منافع ملی خود را در اولویت قرار دهد.
خروج سومین تولیدکننده بزرگ این گروه، ضربه مهمی به انسجام این سازمان ۶۰ ساله وارد میکند. ماوریتسیو کارولی، تحلیلگر جهانی انرژی در شرکت کویلتر چویوت، به محدودیتهایی اشاره میکند که این خروج برای اعضای باقیمانده ایجاد میکند.
کارولی توضیح میکند: «تا زمانی که تردد نفتکشها از تنگه هرمز دوباره امن نشود، توان اوپک برای تثبیت قیمتها به شدت محدود است، در حالی که تولیدکنندگان آمریکایی نفوذی فراتر از گذشته به دست آوردهاند».
امارات وعده داده است که تولید اضافی خود را به شکلی «تدریجی و سنجیده» روانه بازار کند، اما فقدان ناگهانی هماهنگی در درون اوپک لایه تازهای از عدم قطعیت به بازار افزوده است.
برای امارات، محاصره تنگه هرمز نقش عامل نهایی را برای خروج از اوپک ایفا کرد. با قرار گرفتن مسیر اصلی صادرات این کشور در معرض تهدید، ابوظبی به دنبال انعطافپذیری دیپلماتیک بوده تا بتواند خارج از ساختار سنتی کارتل، شراکتهای مستقل امنیتی و تجاری شکل دهد.
با وجود آشفتگی ژئوپلیتیک، سهام شرکتهای انرژی همچنان مقاوم مانده است.
کارولی میگوید: «شرکتهای بزرگ یکپارچهای مانند بیپی، شل، توتال انرژیز، انی، شورون و اکسون موبیل از افزایش قیمتها بهره میبرند؛ افزایشی که میتواند به ازای هر ۱۰ دلار رشد قیمت نفت، ۵ تا ۱۰ درصد به جریان نقدی عملیاتی آنها اضافه کند».
بنبست بر سر تنگه هرمز
در تحولی جداگانه اما مرتبط، وضعیت امنیتی خاورمیانه با وجود آتشبسی شکننده همچنان متزلزل است. ایران به تازگی پیشنهاد دهمادهای برای بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده است.
در برابر ازسرگیری ترافیک دریایی، تهران خواستار برچیده شدن کامل محاصره دریایی آمریکا و پایان درگیریهای کنونی است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، که به تازگی آتشبس دو هفتهای با میانجیگری پاکستان را تمدید کرده است، این پیشنهاد تازه ایران را «بسیار بهتر» از نسخههای قبلی توصیف کرد، اما با وجود این شروط آن را نپذیرفت.
اندکی بعد، ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت که ایران در وضعیتی وخیم و ناامیدکننده قرار دارد و هیچ اهرم فشاری برای مذاکره ندارد.
واشنگتن همچنان بر دستیابی به توافقی دائمی درباره برنامه هستهای ایران و بازگشایی «بدون قید و شرط» این گذرگاه آبی پیش از لغو تحریمها اصرار دارد.
تاثیر این محاصره بر امنیت انرژی جهان را نمیتوان دستکم گرفت.
کارولی تاکید میکند: «به گفته آژانس بینالمللی انرژی، بسته ماندن طولانیمدت تنگه هرمز حدود ۱۲ درصد از عرضه جهانی نفت را از بازار حذف کرده است؛ اخلالی بزرگتر از جنگ یومکیپور، جنگ ایران و عراق، حمله به کویت یا حتی تبعات جنگ اوکراین».