راهاندازی یک کسبوکار کوچک در آلمان نزدیک به ۴هزار ساعت کار اداری میطلبد؛ معادل حدود ۵۰۰ روز کاریِ هشتساعته. این طولانیترین زمان در میان ۲۷ کشور اروپا، آمریکای لاتین و کارائیب است و حدود ۱۸ برابر فرانسه است که در یک مطالعه تازه رتبه اول شد.
آلمان کندترین کشور برای راهاندازی کسبوکار کوچک در میان ۲۷ کشور اروپا، آمریکای لاتین و منطقه کارائیب است؛ کارآفرینان برای عبور از بروکراسی اداری به ۳۹۴۲ ساعت، یعنی نزدیک به ۵۰۰ روز کاریِ هشتساعته، نیاز دارند.
این مدت تقریبا ۱۸ برابر زمان لازم در فرانسه است؛ کشوری که در فهرست «شاخص بروکراسی ۲۰۲۶» در صدر قرار دارد.
این شاخص را «مرکز آدام اسمیت برای آزادی اقتصادی» (Adam Smith Center for Economic Freedom) وابسته به دانشگاه بینالمللی فلوریدا در میامی تهیه کرده است. این مرکز ساعتهایی را میشمارد که یک شرکت کوچک برای طی کردن مراحل لازم جهت آغاز فعالیت قانونی، از ثبت شرکت تا گرفتن مجوزهای محلی، از جمله زمان انتظار برای تأییدها، نیاز دارد.
این رتبهبندی در سطح اتحادیه اروپا نیست، زیرا مطالعه تنها ۲۷ کشور را در بر میگیرد؛ از جمله ۲۰ کشور در آمریکای لاتین و کارائیب، پنج کشور عضو اتحادیه اروپا یعنی فرانسه، آلمان، ایتالیا، پرتغال و اسپانیا، و همچنین بریتانیا و اوکراین.
میانگین در همه این ۲۷ کشور ۱۶۳۸ ساعت است؛ معادل حدود نه ماه و نیم روزهای کاریِ هشتساعته.
این مرکز که در سال ۲۰۲۰ میلادی توسط ایالت فلوریدا ایجاد شد، خود را اندیشکدهای مستقل و غیرحزبی معرفی میکند که هدفش ارتقای آزادی اقتصادی است.
در این دوره، «بنیاد خیریه جهانی تمپلتون» (Templeton World Charity Foundation) که یک نهاد خیریه تأسیسشده توسط سرمایهگذار فقید، سر جان تمپلتون، است، از پروژه پشتیبانی کرده است، و دادههای مربوط به آلمان با همکاری «مرکز برلین برای اندیشه فردگرایانه» (Berlin Center for Individualist Thought)، گروهی که از ایدههای بازار آزاد حمایت میکند، گردآوری شده است.
نویسنده اصلی گزارش، ساری لِوی-کارسیِنتِه، اقتصاددان و پژوهشگر ارشد در این مرکز که هماهنگی شاخص را بر عهده دارد، در گفتوگویی با یورونیوز درباره نتایج توضیح داد.
کندتر از ونزوئلا
آلمان، بزرگترین اقتصاد اتحادیه اروپا، در این رتبهبندی در جایگاه آخر قرار دارد؛ پشت سر همه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب در این مطالعه، از جمله ونزوئلا با ۲۷۳۸ ساعت و پرو، دومین کشور کند، با ۳۸۵۳ ساعت.
مجموع زمان لازم در آلمان بیش از دو برابر میانگین است.
با در نظر گرفتن دستمزد متوسط ساعتی در آلمان یعنی ۳۱ دلار (۲۸ یورو) که در گزارش مبنا قرار گرفته است، این ساعات ارزشی در حدود ۱۲۲ هزار دلار (۱۱۰ هزار و ۸۹۰ یورو) دارند؛ در مقابل حدود ۴۲۰۰ دلار (۳۸۱۷ یورو) در فرانسه که متوسط دستمزد ساعتی در آن ۱۹ دلار (۱۷ یورو) است.
بر اساس دادههای شاخص که در اختیار یورونیوز قرار گرفته است، مجوزهای شهرداری و مراحل ثبت، حدود ۲۴۰۰ ساعت از زمان آلمان را به خود اختصاص میدهند و مراحل شناسایی و ثبت هویت حدود ۱۴۴۰ ساعت دیگر را.
لِوی-کارسیِنتِه به یورونیوز توضیح داد: «بار بروکراتیک آلمان به شدت در ابتدای روند و به دلیل الزامات پیچیده محلی سنگین است.» او افزود: «ادارات بازرگانی محلی با شمار زیادی از بخشهای مستقل شهرداری تعامل دارند که هر یک مدارک کاغذی جداگانه یا تأییدهای پیدرپی میخواهند.»
او گفت: «الزام به ثبت رسمی برای فرمهای شرکتی، همراه با عقبماندگی در پردازش الکترونیکی در دادگاههای محلی، زمان انتظار قابلتوجهی را اضافه میکند.»
عدد مربوط به آلمان میانگین سه نوع کسبوکار نمونه است که با توجه به سهم بخشهایشان در اقتصاد وزندهی شدهاند. دادهها نشان میدهد یک مزرعه پرورش خوک و تولید غلات یا یک سازنده ماشینابزار به ۸۶۳۳ ساعت نیاز دارد؛ از جمله زمانی که برای گرفتن مجوز کامل زیستمحیطی طبق قانون کنترل آلودگی آلمان لازم است، در حالی که یک نمایندگی فروش و تعمیرگاه خودرو به ۲۰۵۶ ساعت نیاز دارد.
این یافتهها در زمانی منتشر شده است که دولت فریدریش مرِتس، صدراعظم آلمان، میکوشد با کاهش تشریفات اداری، اقتصاد را احیا کند. توافق ائتلافی او که در سال ۲۰۲۵ میلادی امضا شد، وعده داده بود یک «پنجره واحد» دیجیتال ایجاد شود تا شرکتها بتوانند ظرف ۲۴ ساعت ثبت شوند.
در ماه ژوئن، بیش از ۱۰۰ بنیانگذار و مدیر از درخواست «انجمن استارتآپهای آلمان» که از شرکتهای نوپا دفاع میکند، حمایت کردند؛ درخواستی که خواستار آن است کسبوکارها بتوانند در هر نقطه کشور ظرف ۲۴ ساعت ثبت شوند.
برای مقایسه، در صدر شاخص، فرانسه تنها به ۲۲۳ ساعت، معادل حدود ۲۸ روز کاری، نیاز دارد. ایتالیا با ۳۰۳ ساعت در جایگاه دوم است و پرتغال با ۳۳۵ ساعت، درست پشت سر برزیل، در رتبه چهارم قرار دارد، در حالی که اسپانیا به ۷۰۷ ساعت نیاز دارد؛ یعنی بیش از دو برابر همسایهاش پرتغال.
این چهار کشور همگی بسیار پایینتر از میانگین قرار دارند؛ همانطور که اوکراین با ۶۰۳ ساعت نیز زیر میانگین است، در حالی که بریتانیا با ۱۸۷۳ ساعت بالاتر از آن قرار میگیرد.
در پاسخ به این پرسش که کشورهای سریعتری که عملکرد بهتری دارند چه کار درست انجام میدهند، لِوی-کارسیِنتِه به ارقام مربوط به مجوزهای شهرداری و ثبت شرکت اشاره کرد.
همان دادهها نشان میدهند این مراحل در فرانسه حدود یک ساعت و در ایتالیا ۲۴ ساعت طول میکشد، در حالی که در آلمان حدود ۲۴۰۰ ساعت زمان میبرد.
موضوع ثروت نیست
گزارش هیچ پیوندی میان زمانی که برای راهاندازی یک کسبوکار لازم است و درآمد یا سطح توسعه یک کشور پیدا نمیکند و در عوض این تفاوتها را به میزان تعهد هر دولت به اداره کارآمد دستگاه اداری نسبت میدهد.
در مجموع ۲۷ کشور، مراحل خاصِ مرتبط با نوع فعالیت هر شرکت بزرگترین مانع هستند؛ این مراحل به طور متوسط ۷۰۶ ساعت زمان میبرند و ۴۳ درصد کل را تشکیل میدهند. پس از آن مجوزهای شهرداری با ۵۱۵ ساعت قرار دارند.
به گفته گزارش، تشریفات اداری بیش از حد، کارآفرینان را از راهاندازی شرکتها دلسرد میکند و برخی را به سمت فعالیت در اقتصاد غیررسمی سوق میدهد. گزارش همچنین هشدار میدهد که صرف دیجیتالی کردن فرایندها کافی نیست، زیرا سامانههای بد طراحیشده این خطر را دارند که «ناکاآمدی را خودکار کنند».
بروکسل در تلاش است روندها را تسریع کند.
در ماه مارس، کمیسیون اروپا شکل حقوقی اختیاریِ تازهای برای شرکتها در سطح اتحادیه اروپا پیشنهاد کرد که «یورو اینک» نام گرفته است و به کارآفرینان اجازه میدهد ظرف ۴۸ ساعت، به طور کامل آنلاین و با هزینهای تا سقف ۱۰۰ یورو، کسبوکار خود را ثبت کنند.