روزنامه بریتانیایی «تلگراف» در گزارشی تحقیقی، پرونده حضور پیشین لورن بوث، خواهرزن تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا و شماری دیگر از فعالان و چهره‌های بریتانیایی را در مجموعه کنفرانس‌های «افق نو» در ایران باز کرده و همچنین ابعاد ارتباط این افراد با یک مرکز اسلامی در قلب لندن را بررسی کرده است.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که ایالات متحده سال ۲۰۱۹ کنفرانس «افق نو» را به اتهام فراهم کردن بستری برای جذب نیرو و جمع‌آوری اطلاعات توسط نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد؛ با این حال، در گزارش تلگراف شواهدی قطعی دال بر جاسوسی این شهروندان بریتانیایی یا همکاری آنان با نهادهای اطلاعاتی ایران ارائه نشده و افراد و نهادهای نام‌برده نیز اتهامات را رد کرده‌اند.
آگهی
آگهی
کنفرانس «افق نو» و پرونده تحریم‌های ایالات متحده
سازمان «افق نو» که با نام «مؤسسه بین‌المللی اندیشمندان و هنرمندان مستقل» نیز شناخته می‌شود و مقر آن در تهران قرار داشت، نخستین کنفرانس خود را سال ۲۰۱۲ برگزار کرد و این نشست‌ها تا سال ۲۰۱۹ به‌صورت سالانه ادامه یافت.
وزارت خزانه‌داری آمریکا سال ۲۰۱۹ این مجموعه را به همراه «نادر طالب‌زاده» (فیلم‌ساز و مجری ایرانی) و «حامد قشقایی» (دبیر امور بین‌الملل این سازمان) در فهرست تحریم‌ها قرار داد.
به ادعای وزارت خزانه‌داری آمریکا، کنفرانس‌های افق نو با ترویج یهودستیزی، نظریه‌های توطئه و انکار هولوکاست، به‌عنوان پوششی برای نیروی قدس سپاه پاسداران عمل کرده و «بستری برای جذب و گردآوری اطلاعات از شرکت‌کنندگان» و «تسهیل تماس میان این نیرو و شهروندان آمریکایی» فراهم آورده است.
هرچند در اطلاعیه تحریمی آمریکا نامی از فرد خاصی برده نشد، اما به گزارش تلگراف، یکی از موارد محوری در تصمیم واشنگتن، پرونده «مونیکا ویت»، متخصص پیشین ضداطلاعات نیروی هوایی آمریکا بوده است.
ویت که به اسناد فوق‌محرمانه دفاعی آمریکا دسترسی داشت سال ۲۰۱۲ در کنفرانس افق نو شرکت کرد و به گفته مقام‌های آمریکایی، پس از جذب توسط دستگاه اطلاعاتی ایران در سال ۲۰۱۳ به این کشور پناهنده شد؛ رخدادی که یکی از حساس‌ترین پرونده‌های امنیتی سال‌های اخیر در آمریکا توصیف شده است.
در کیفرخواست فدرال آمریکا علیه مونیکا ویت در سال ۲۰۱۹، از شخصی با عنوان «فرد الف» یاد شده که متهم به ایفای نقش «شناسایی‌کننده و ارزیاب» در مراحل اولیه جذب ویت است. منابع اطلاعاتی آمریکا به تلگراف گفته‌اند که این فرد، «مرضیه هاشمی»، مجری آمریکایی‌تبار شبکه دولتی «پرس‌تی‌وی» بوده است.
هاشمی که بارها در کنفرانس‌های افق نو حضور یافته، اکنون در ایران زندگی می‌کند و هرگز به‌طور رسمی در دادگاه متهم نشده است؛ او همچنین به درخواست تلگراف برای اظهارنظر پاسخ نداده و مونیکا ویت نیز تاکنون درباره کیفرخواست خود اظهارنظری عمومی نداشته است.
حضور چهره‌های بریتانیایی؛ از همایش مشهد تا نشست تهران
بررسی‌های تلگراف نشان می‌دهد لورن بوث، خواهر ناتنی چری بلر، همسر تونی بلر یکی از چندین فعال بریتانیایی است که طی سال‌های گذشته در نشست‌های برگزارشده در ایران سخنرانی کرده‌اند.
بوث که سال ۲۰۱۰ و پس از آنچه خود «بیداری معنوی» در ایران توصیف شده به دین اسلام گرویده و از فعالان حامی فلسطین به‌شمار می‌رود، ماه مه ۲۰۱۸ به‌عنوان سخنران مهمان در کنفرانس سالانه «افق نو» در شهر مشهد شرکت کرد.
او همان زمان در وبلاگ شخصی خود سفر به مشهد را «فرصتی نادر برای ۵۰ روزنامه‌نگار با دیدگاه‌های جایگزین، دیپلمات‌های پیشین آمریکا، سیاستمداران و فعالان» برای بحث درباره موضوعات ژئوپلیتیکی توصیف کرده و نادر طالب‌زاده را به‌عنوان میزبان و رئیس این رویداد سه‌روزه ستوده بود.
بوث اخیراً نیز از اعتصاب غذای حامیان گروه «پالستاین اکشن» (Palestine Action) پشتیبانی کرده و حمله ۷ اکتبر را «روزی افسانه‌ای» خوانده است.
در کنار بوث، نام چند چهره بریتانیایی دیگر نیز در گزارش آمده است:
- استیون سایزر: کشیش اهل سافولک سال ۲۰۱۴ در کنفرانس افق نو شرکت کرد و درباره «لابی مسیحیان صهیونیست» و روابط آمریکا و اسرائیل سخنرانی کرد. تلگراف به یادداشتی دست‌نویس از او دست یافته که در آن حامد قشقایی را «دوست» و «انسانی شگفت‌انگیز، مهربان، دلسوز، تیزبین و پرانرژی با لبخندی خلع‌سلاح‌کننده» توصیف کرده است. سایزر دسامبر ۲۰۲۲ پس از آنکه یک دادگاه کلیسایی او را به «تحریک و رنجاندن جامعه یهودی» و «مشارکت در فعالیت‌های یهودستیزانه» محکوم کرد، به مدت ۱۲ سال از فعالیت در کلیسای انگلستان محروم شد؛ با این حال او همچنان به سخنرانی و برگزاری وبینار علیه آنچه «خطرات صهیونیسم» می‌خواند، ادامه می‌دهد.
- خاخام اهرون کوهن: عضو جنبش یهودیِ ضدصهیونیستی «ناتوری کارتا» در منچستر که سال ۲۰۱۲ در کنفرانس افق نو و همچنین در نشست سال ۲۰۰۶ تهران درباره «بازبینی هولوکاست» حضور داشت.
- میشل رنوف (لیدی رنوف): چهره اجتماعی بریتانیاییِ استرالیایی‌تبار که او نیز در کنفرانس جنجالی سال ۲۰۰۶ تهران شرکت کرده بود؛ نشستی که منتقدان و دولت‌های غربی از آن به‌عنوان کنفرانس منکران هولوکاست یاد می‌کنند.
کانون مشترک در لندن؛ «خانه ابرار» و پرونده کمیسیون خیریه‌ها
گزارش تلگراف حلقه اتصال این افراد در داخل بریتانیا را ساختمانی با نام «خانه ابرار» در منطقه مریلبون در مرکز لندن معرفی می‌کند که متعلق به مؤسسه خیریه ثبت‌شده «بنیاد اسلامی ابرار» AIF است. بر اساس این گزارش، مدعوان پیشین همایش‌های ایران در مقاطع مختلف اغلب به دعوت «باشگاه فرهنگی خلیج» ulf Cultural Club یا نهادهای دیگر، در این مکان سخنرانی‌هایی انتقادی علیه سیاست‌های غرب ایراد کرده‌اند. افراد از جمله عبارتند از :
- مرضیه هاشمی که سال ۲۰۲۰ در نشستی به میزبانی باشگاه فرهنگی خلیج در خانه ابرار، درباره «نژادپرستی نهادینه‌شده» در آمریکا سخن گفت.
- استیون سایزر طی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ سه بار در برنامه‌های «باشگاه فرهنگی خلیج» در این ساختمان درباره سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه، نگاه عیسی مسیح به مسئله فلسطین و مفهوم شهادت در مسیحیت سخنرانی کرد.
- لیدی رنوف که سال ۲۰۱۴ در همین محل سخنرانی کرد و ضمن ابراز تحسین عمیق نسبت به گروه حماس، آن را «گروه محبوب» خود نامید.
- لورن بوث و خاخام کوهن نیز سال ۲۰۱۱ در «مراسم یادبود نسل‌کشی» در خانه ابرار سخنرانی کردند؛ برنامه‌ای که توسط یک نهاد ثالث برگزار شده بود و در آگهی آن اسرائیل به ارتکاب «اقدامات نسل‌کشانه» در غزه متهم شده بود.
این گزارش می‌افزاید که نام «باشگاه فرهنگی خلیج» تا همین اواخر در فهرست راهنمای شورای منطقه «همرسمیت و فولام» لندن تبلیغ می‌شد، اما پس از تماس تلگراف، این شورا نام باشگاه را حذف کرد و تأکید داشت که درج نام سازمان‌ها به معنای «تأیید، توصیه یا تضمین» آن‌ها نیست.
هم‌زمان، پرونده‌ای درباره خانه ابرار و سخنرانان آن به «کمیسیون خیریه‌های بریتانیا» ارسال شده است. سخنگوی این کمیسیون تأیید کرد که یک پرونده نظارتی و انطباقی فعال درباره بنیاد اسلامی ابرار در جریان است و اطلاعات جدید برای بررسی وجود دغدغه‌های نظارتی تازه در دست ارزیابی قرار دارد.
استفاده از «احمق‌های مفید»، ارزیابی کارشناسان امنیتی درباره راهبرد رسانه‌ای ایران
تحلیلگران امنیتی در گفت‌وگو با تلگراف، چرایی دعوت ایران از چهره‌های غربی به چنین نشست‌هایی را تحلیل کرده‌اند.
جاناتان هکت، مأمور پیشین اطلاعاتی آمریکا و کارشناس عملیات‌های پنهان ایران مدعی است که حکومت ایران سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی بهره‌گیری از غربی‌ها برای پیشبرد روایت‌های خود انجام داده است. او با اشاره به اینکه تهران به این افراد به‌عنوان «احمق‌های مفید» برای انتقاد از غرب نگاه می‌کند، گفت: «نکته مهم این است که این افراد ایرانی نیستند؛ حکومت می‌کوشد کسانی را پیدا کند که هم‌شکل مخاطب غربی باشند. این افراد ممکن است کاملاً بی‌اطلاع باشند، اما همچنان به‌اندازه کافی برای حکومت کارآمد بمانند.»
با این حال، گزارش تلگراف بار دیگر تصریح می‌کند هیچ شواهدی مبنی بر اینکه بوث، سایزر، رنوف یا کوهن توسط ایران جذب شده یا با دستگاه اطلاعاتی این کشور همکاری داشته‌اند، وجود ندارد.
واکنش‌ها و دفاعیات؛ رد اتهامات و انتقاد از «ابزارسازی» شکایت‌ها
انتشار یافته‌های این گزارش با واکنش تند چهره‌های درگیر و بنیاد اسلامی ابرار همراه شده است. لورن بوث با حمله به خط مشی تلگراف، این روزنامه را «بلندگوی بی‌اراده» برای آنچه وی «رژیم نسل‌کش اسرائیل» خواند، توصیف کرد و گفت: «طنز تلخِ نشریه‌ای با چنین رویکردی که دیگران را به تکرار تبلیغات دولت‌های خارجی یا ایفای نقش "احمق‌های مفید" متهم می‌کند، آشکارا از دید روزنامه‌نگارانش پنهان مانده است.»
خاخام اهرون کوهن نیز هدف خود از شرکت در کنفرانس ۲۰۱۲ افق نو را «پل‌سازی و احیای روابط صلح‌آمیز» میان یهودیان و مسلمانان عنوان کرد و گفت: «ما ایران را کشوری دوستدار یهودیان می‌دانیم. رهبران آن در عین انتقاد از دولت صهیونیستی، تفاوت روشنی میان دین یهودیت و جنبش سیاسی صهیونیسم که اکنون فلسطین را اشغال کرده است، قائل هستند.» کشیش سایزر و لیدی رنوف از اظهارنظر در این باره خودداری کردند.
سخنگوی بنیاد ابرارنیز در بیانیه‌ای مفصل، هرگونه ادعا مبنی بر فراهم کردن بستر برای یهودستیزی یا افراط‌گرایی را رد کرد و یادآور شد که بنیاد هیچ ارتباطی با کنفرانس‌های افق نو، نشست سال ۲۰۰۶ تهران یا حامد قشقایی نداشته است؛ ضمن آنکه حضور افراد یادشده در افق نو پیش از تحریم‌های سال ۲۰۱۹ آمریکا رخ داده و این کنفرانس اساساً در فهرست تحریم‌های بریتانیا قرار ندارد.