فعال سوئدی گرتا تونبرگ و دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، شرکت‌های سوخت فسیلی را به «کشتن سیاره ما» متهم کردند.
کنشگر اقلیمی گرتا تونبرگ نشست سالانه اقلیمی «کوپ» را ریاکارانه و «پر از لابی‌گر» توصیف کرده است.
آگهی
آگهی
او که برای نخستین بار از سال ۲۰۲۱ در این مذاکرات شرکت می‌کند، از رهبران خواست مردم و سیاره را بر سود و قدرت مقدم بدانند.
مذاکرات دو هفته‌ای کوپ ۳۱ اوایل همین هفته در ترکیه آغاز شد، در حالی که دولت‌ها پس از سالی همراه با موج‌های گرمای سوزان و آتش‌سوزی‌های گسترده در اروپا و سیل‌های مرگبار در نپال تحت فشارند تا با تغییرات اقلیمی مقابله کنند.
تونبرگ هنگام ورود گفت: «هر سال ریاکاری تازه‌ای رخ می‌دهد، زیرا به کشورهای میزبان فرصت داده می‌شود خود را تطهیر کنند و ما می‌دانیم این مذاکرات پر است از لابی‌گرانی که صنایع بسیار مخرب، که از وضعیت موجود به‌شدت خشونت‌آمیز ما سود می‌برند، به آن‌ها پول می‌دهند. نظام‌های سیاسی و اقتصادی ما به مرحله‌ای رسیده‌اند که دیگر با طبیعت انسانی سازگار نیستند.»
دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، نیز در سخنرانی خود در این کنفرانس درباره همین «صنایع بسیار مخرب» صحبت کرد و گفت: «ذی‌نفعان سوخت‌های فسیلی همچنان سود کلانی به جیب می‌زنند، در حالی که سیاره ما را می‌کشند.» او از دولت‌ها خواست سودهای بادآورده شرکت‌های نفتی را مشمول مالیات کنند.
او گفت: «سوخت‌های فسیلی باید به سرنوشت دایناسورها دچار شوند، اما این خودبه‌خود اتفاق نمی‌افتد. دایناسورها لابی نداشتند، اما سوخت‌های فسیلی دارند.»
«سوخت‌های فسیلی باید سرنوشت دایناسورها را پیدا کنند»
گوترش به ده‌ها رهبر جهان که در مرکز نمایشگاهی بزرگی در شهر مدیترانه‌ای آنتالیا گرد آمده بودند گفت: «حقیقت تلخ این است که بحران اقلیمی از ما جلو زده است.»
با این حال انتظار نمی‌رود در مذاکرات کوپ ۳۱، که تا ۲۰ نوامبر ادامه دارد، دستاوردهای بزرگ زیادی حاصل شود، زیرا کشورها با شوک قیمت نفت و تنش‌های ژئوپلیتیکی ناشی از جنگ آمریکا با ایران و جنگ روسیه در اوکراین دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
از زمانی که کشورها در سال ۲۰۲۳ برای نخستین بار بر سر حرکت تدریجی به دور شدن از سوخت‌های فسیلی، به عنوان عامل اصلی تغییرات اقلیمی، توافق کردند، در پیشبرد این هدف در نشست‌های سالانه کوپ دشواری‌های زیادی داشته‌اند.
گوترش گفت: «ذی‌نفعان سوخت‌های فسیلی همچنان سود کلانی به جیب می‌زنند، در حالی که سیاره ما را می‌کشند» و بار دیگر از دولت‌ها خواست سودهای بادآورده شرکت‌های نفتی را مشمول مالیات کنند.
او گفت: «سوخت‌های فسیلی باید به سرنوشت دایناسورها دچار شوند، اما این خودبه‌خود اتفاق نمی‌افتد. دایناسورها لابی نداشتند، اما سوخت‌های فسیلی دارند.»
او افزود: «استراتژی آن‌ها ساده است: علم را تحریف کنید. سیاست‌گذاری را به تعویق بیندازید. اقدام را به تعویق بیندازید. پاسخ‌گویی را به تعویق بیندازید. وقت آن است که این عادت را کنار بگذاریم و به اعتیاد به سوخت‌های فسیلی پایان دهیم.» این سخنان با تشویق حضار روبه‌رو شد.
گوترش که از زمان آغاز به کارش در سال ۲۰۱۷ مبارزه با تغییرات اقلیمی را به یکی از محورهای اصلی دوره خود تبدیل کرده است، در آخرین نشست کوپ پیش از پایان دوره‌اش در ماه دسامبر شرکت می‌کند.
گرتا تونبرگ: «همه چیز و همه کسانی که دوستشان داریم در خطرند»
برق‌رسانی و کاهش پسماند قرار است از محورهای اصلی مذاکرات امسال باشد که تا ۲۰ نوامبر ادامه دارد. انتظار می‌رود بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا بر نقش انرژی‌های تجدیدپذیر و گذار از سوخت‌های فسیلی تاکید کنند، با این حال رهبران فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا به دلیل شرکت نکردن در «نشست رهبران» که امروز و فردا برگزار می‌شود، مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.
میزبانان مشترک کوپ ۳۱، ترکیه و استرالیا، انرژی‌های تجدیدپذیر و نصب پنل‌های خورشیدی روی پشت‌بام‌ها را ترویج می‌کنند، اما هر دو کشور هنوز برای تولید برق به‌شدت به سوخت‌های فسیلی، به‌ویژه زغال‌سنگ، متکی هستند. میزبانان پیشین، از جمله برزیل، امارات متحده عربی و جمهوری آذربایجان، از تولیدکنندگان بزرگ نفت به شمار می‌روند.
تونبرگ گفت: «تغییرات اقلیمی در حال تهدید کردن همه چیز است» و هشدار داد که «همه چیز و همه کسانی که دوستشان داریم در معرض خطر قرار دارند.»
او گفت: «باید برای حفاظت و منفعت مردم عمل کنیم، نه این‌که مدام اکثریت مردم جهان و خود سیاره‌ای را که همگی بر آن زندگی می‌کنیم قربانی کنیم تا عده‌ای معدود همچنان سودهای غیرقابل تصور به دست آورند و قدرت ژئوپلیتیکی خود را حفظ کنند.»
تونبرگ نشست‌های سالانه اقلیمی را به باد انتقاد گرفت
این نخستین نشست اقلیمی است که تونبرگ از زمان مذاکرات سال ۲۰۲۱ در گلاسگو اسکاتلند در آن شرکت می‌کند؛ مذاکراتی که او آن زمان وعده‌های رهبران جهان را «یاوه، یاوه، یاوه» توصیف کرده بود.
او در سال ۲۰۱۸ و زمانی که تنها ۱۵ سال داشت، با آغاز «اعتصاب مدرسه‌ای برای اقلیم» در برابر پارلمان سوئد به شهرت رسید.
او در سال ۲۰۲۲ «کتاب اقلیم» را منتشر کرد که در آن اقداماتی برای مقابله با بحران اقلیمی را تشریح کرده است.
او جوایز متعددی دریافت کرده و از دیگر کارزارها، از جمله جنبش «آزادی فلسطین» نیز حمایت کرده است. سال گذشته او هنگام حمایت از فعالان حامی فلسطین که در لندن در اعتصاب غذا بودند، بازداشت شد. او اخیرا نیز از دانشجویان فرانسوی که در اعتراض به کمبود منابع آموزشی در مدارس تظاهرات کرده بودند، حمایت کرد.
او در سال ۲۰۲۴ به اعتراضاتی در گرجستان علیه میزبانی جمهوری آذربایجان از نشست کوپ ۲۹ پیوست.
یکی از اهداف کلیدی ترکیه، برق‌رسانی جهانی است؛ یعنی انتقال بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل، ساختمان‌ها و صنایع سنگین از سوخت‌های فسیلی به سمت برق. ترکیه می‌خواهد برق، ترجیحا تولیدشده از منابع تجدیدپذیر مانند خورشید و باد، تا سال ۲۰۳۵ میلادی ۳۵ درصد از مصرف انرژی جهان را تشکیل دهد؛ رقمی که اکنون ۲۳ درصد است.
تونبرگ که انتظار می‌رود چند روزی را در کوپ ۳۱ بگذراند، گفت: «ما باید پیروزی‌هایی را که به دست می‌آوریم، قدر بدانیم، زیرا آن‌قدر در وضعیت ناامیدکننده‌ای هستیم که باید برای نجات هر آنچه هنوز می‌توانیم نجات دهیم، از هر نشانه مثبت استفاده کنیم.»
فعالان جوان گرد تونبرگ جمع شدند
ورود تونبرگ به این کنفرانس میان بسیاری از فعالان جوان اقلیمی هیجان ایجاد کرد.
امبر ترنر، همکار ۲۶ ساله «ائتلاف کشورهای جزیره‌ای کوچک»، گفت: «در این دوران تنش‌های شدید ژئوپلیتیکی، امیدوارم حضور گرتا در این‌جا به ما یادآوری کند که چرا در وهله اول این کار را آغاز کردیم: برای فشار آوردن برای تغییر معنادار، پاسخ‌گو نگه داشتن تصمیم‌گیرندگان و تلاش برای آینده‌ای بهتر برای همه بشریت.»
ترنر افزود: «تشدید پیامدهای تغییرات اقلیمی باعث می‌شود برای جوانان دشوار باشد که از آینده‌ای امن و شکوفا مطمئن باشند.»
در اعتراضات در کوپ ۳۱ خواستار تامین مالی بیشتر برای مقابله با تغییرات اقلیمی شدند و افزایش علاقه به انرژی هسته‌ای را مورد انتقاد قرار دادند.
کاموری اوستاناندا، مذاکره‌کننده جوان در هیئت کوپ تایلند، گفت: «حضور چنین کنشگر سرشناس اقلیمی در یکی از بزرگ‌ترین کنفرانس‌های جهان درباره اقلیم نمادین است و امیدوارم بر خود کوپ فشار بیاورد تا دستاوردهای واقعی و اجرای تعهدات را رقم بزند.»
کییون وو، فعال جوان محیط زیست از سنگاپور، گفت حضور «قدرتمند» تونبرگ «به فراخوان‌های نسلی می‌افزاید که پیامدهای این مذاکرات را به ارث می‌برد.»
او گفت: «در کنار او، فعالان جوان زیادی از سراسر جهان نیز حضور دارند که در میدان، برای جوامع خود، خانه‌های خود و آینده مشترک‌مان مبارزه می‌کنند.»