بنابر داده‌های یک پژوهش، انتظار می‌رود انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی در جهان در سال ۲۰۲۶ اندکی کاهش یابد. این در حالی است که اختلال‌های ناشی از جنگ آمریکا با ایران بسیاری از کشورها را وادار به کاهش مصرف نفت و گاز کرده است.
بر اساس داده‌های «پروژه جهانی کربن»، پیش‌بینی می‌شود کشورهای جهان در سال جاری با سوزاندن نفت، گاز و زغال‌سنگ برای تامین انرژی، حدود ۳۸٫۲ میلیارد تن دی‌اکسید کربن منتشر کنند. این میزان حدود ۰٫۴ درصد کمتر از میزان انتشار در سال ۲۰۲۵ خواهد بود.
آگهی
آگهی
بنابر این پژوهش، درگیری‌ها در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، در کنار جنگ روسیه و اوکراین، در این کاهش نقش داشته‌اند. این دو جنگ منجر به افزایش شدید قیمت جهانی نفت خام، گاز طبیعی، بنزین و گازوئیل شده‌اند و بسیاری از کشورها در واکنش، مصرف نفت و گاز را کاهش داده و به منابع داخلی مانند زغال‌سنگ یا انرژی‌های تجدیدپذیر روی آورده‌اند.
انتظار می‌رود انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از مصرف نفت در جهان امسال نزدیک به ۲ درصد و انتشار ناشی از مصرف گاز طبیعی حدود ۰٫۳ درصد کاهش یابد. در مقابل، پیش‌بینی می‌شود انتشار ناشی از سوزاندن زغال‌سنگ، به‌دلیل افزایش مصرف در کشورهایی مانند چین و هند، حدود ۰٫۶ درصد افزایش یابد. هرچند زغال‌سنگ آلاینده‌تر از نفت یا گاز است، افزایش مصرف آن در مقایسه با کاهش مصرف نفت و گاز محدودتر بود.
این کاهش انتشار دی‌اکسید کربن تحلیلگران را غافلگیر کرد. آن‌ها پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران انتظار داشتند میزان انتشار امسال اندکی افزایش یابد.
گلن پیترز، پژوهشگر ارشد مرکز پژوهش‌های بین‌المللی اقلیم «سیسرو» و یکی از نویسندگان این گزارش، گفت «به نظرم غیرمنتظره بود. به‌ندرت پیش می‌آید که تقاضا برای نفت تا این اندازه کاهش پیدا کند.»
این یافته‌ها در نخستین روز نشست اقلیمی امسال سازمان ملل متحد، موسوم به «کوپ ۳۱» (COP31)، در آنتالیای ترکیه منتشر شد. رهبران جهان متعهد شده‌اند جلوی ادامه گرمایش زمین را بگیرند و برای تحقق این هدف، انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای باید ابتدا به اوج برسد و سپس تا صفر کاهش یابد.
کشورها تا اینجا در مسیر تحقق این هدف نیستند. کاهش انتشار در سال جاری نخستین کاهش از زمان همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ است و به گفته پژوهشگران، ممکن است موقتی باشد. اگر جنگ با ایران پایان یابد و تنگه هرمز بازگشایی شود، تقاضا برای نفت و گاز می‌تواند به‌راحتی به سطح پیشین بازگردد.
آقای پیترز گفت «کاهش انتشار در یک سال فقط زمانی نشانه عبور از نقطه اوج است که از تغییری ساختاری ناشی شده باشد.»
یکی از شگفت‌آورترین یافته‌های این گزارش این است که انتشار دی‌اکسید کربن در چین پس از چند دهه رشد سریع، اخیرا به سطحی نسبتا ثابت رسیده است. با این حال، کارشناسان هنوز درباره تداوم این روند اختلاف‌نظر دارند.
پیش‌بینی می‌شود انتشار دی‌اکسید کربن در چین امسال به‌دلیل افت قابل توجه مصرف نفت، حدود یک درصد کاهش یابد. شمار خودروهای برقی در چین اکنون تقریبا با مجموع خودروهای برقی در سایر کشورها برابر است و این امر رشد تقاضا برای بنزین را مهار کرده است. چین همچنین بیش از هر کشور دیگری در حال افزایش ظرفیت تولید برق با نصب توربین‌های بادی و ساخت نیروگاه‌های خورشیدی و هسته‌ای است. گسترش این منابع کم‌کربن بخش بزرگی از افزایش تقاضای برق امسال را پوشش داده است.
با این حال، اقتصاد چین در چند سال گذشته در رکود نسبی بوده است. در گذشته نیز کند شدن موقت رشد انتشار در چین گاهی پژوهشگران را به اشتباه انداخته بود، زیرا با رونق دوباره فعالیت‌های اقتصادی، رشد انتشار دوباره شتاب می‌گرفت.
در اروپا که برخی از سخت‌گیرانه‌ترین سیاست‌های اقلیمی جهان را دارد، انتظار می‌رود انتشار دی‌اکسید کربن با گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر ۱٫۵ درصد کاهش یابد.
در برخی کشورها، عوامل دیگری می‌توانند حتی بیش از سیاست‌ها یا فناوری بر میزان انتشار اثر بگذارند. در هند، انتظار می‌رود انتشار دی‌اکسید کربن امسال به‌دلیل افزایش چشمگیر مصرف زغال‌سنگ حدود ۴ درصد بالا برود. پژوهشگران این افزایش را به شرایط جوی نسبت دادند. بارندگی‌های موسمی کمتر از معمول بود و در نتیجه، هوا گرم‌تر شد و تقاضا برای استفاده از دستگاه‌های تهویه مطبوع افزایش یافت.
در سایر نقاط جهان، انتشار دی‌اکسید کربن در پی کاهش مصرف نفت حدود ۰٫۷ درصد پایین آمد. سفرهای هوایی بین‌المللی نیز در پی افزایش قیمت سوخت هواپیما به‌طور قابل توجهی کاهش یافت، هرچند به گفته پژوهشگران، این کاهش ممکن است موقتی باشد.