کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، اعلام کرد که فوریه ۲۰۲۷، حدود ۹ ماه پیش از پایان دوره مسئولیتش، از سمت خود کناره‌گیری می‌کند. این تصمیم در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، گمانه‌زنی‌ها درباره دلایل خروج زودهنگام او و رقابت بر سر جانشینی‌اش را افزایش داده است.
کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر اعلام کرد که در هفتم فوریه ۲۰۲۷، حدود ۹ ماه پیش از پایان دوره هشت‌ساله ریاست خود، از این سمت کناره‌گیری خواهد کرد.
آگهی
آگهی
این خبر در روزی اعلام شد که بانک مرکزی اروپا قرار است تازه‌ترین تصمیم خود درباره نرخ بهره را منتشر کند.
بانک مرکزی اروپا در بیانیه‌ای اعلام کرد که خانم لاگارد تصمیم خود را به اعضای شورای حکام این بانک، نهاد مسئول تعیین نرخ بهره در منطقه یورو، و آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، اطلاع داده است.
در این بیانیه آمده است: «اعضای شورای حکام با قدردانی گرم از رئیس بانک، او را برای مدتی طولانی به‌صورت ایستاده تشویق کردند.»
لاگارد نیز در بیانیه‌ای جداگانه اعلام کرد که با احساس رضایت از عملکرد خود و با اطمینان از آمادگی بانک مرکزی اروپا برای رویارویی با چالش‌های آینده، این سمت را ترک می‌کند.
نه لاگارد و نه بانک مرکزی اروپا دلیلی برای این کناره‌گیری زودهنگام اعلام نکرده‌اند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در واکنش به این خبر از خدمات لاگارد قدردانی کرد و گفت: «از همه‌گیری کرونا تا جنگ تجاوزکارانه روسیه، مدیریت باثبات شما به حفظ ثبات و تاب‌آوری اقتصاد ما کمک کرده است.»
آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، نیز با قدردانی از تعهد لاگارد در دوران ریاستش بر بانک مرکزی اروپا از نوامبر ۲۰۱۹، اعلام کرد که روند انتخاب جانشین او از همین روز آغاز خواهد شد و بدون تأخیر ادامه می‌یابد تا انتقال مدیریت به‌آرامی انجام شود.
کیریاکوس پیراکاکیس، وزیر اقتصاد و دارایی یونان و رئیس گروه یورو، متشکل از وزیران دارایی کشورهای عضو منطقه یورو، نیز به نمایندگی از این گروه از لاگارد قدردانی کرد. او گفت که مدیریت لاگارد در دوران دشوار اقتصادی به تقویت اعتماد به یورو کمک کرده است.
جانشین لاگارد را شورای اروپا، متشکل از رهبران کشورهای عضو اتحادیه اروپا، انتخاب خواهد کرد.
بر اساس مقررات اتحادیه اروپا، رئیس بانک مرکزی اروپا با رأی اکثریت واجد شرایط رهبران کشورهای عضو و بر پایه پیشنهاد وزیران دارایی اتحادیه انتخاب می‌شود. پیش از انتصاب نیز باید با پارلمان اروپا و شورای حکام بانک مرکزی اروپا مشورت شود.
لاگارد که پیش‌تر وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه و مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول بود، در نوامبر ۲۰۱۹ ریاست بانک مرکزی اروپا را بر عهده گرفت.
چرا لاگارد زودتر از موعد کنار می‌رود؟
اگرچه بانک مرکزی اروپا دلیلی برای تصمیم لاگارد اعلام نکرده، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال خروج زودهنگام او از چند ماه پیش آغاز شده بود.
یورونیوز پیش‌تر گزارش داده بود که نخستین شایعات در این زمینه در فوریه مطرح شد. بر اساس این گمانه‌زنی‌ها، لاگارد قصد داشت زودتر از موعد کناره‌گیری کند تا امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، بتوانند پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه در آوریل سال آینده، بر روند انتخاب جانشین او نظارت داشته باشند.
ماکرون طبق قانون اساسی فرانسه نمی‌تواند برای سومین دوره متوالی نامزد ریاست‌جمهوری شود. در همین حال، مارین لوپن، نامزد حزب راست افراطی «اجتماع ملی» در نظرسنجی‌ها از موقعیت قدرتمندی برخوردار است؛ موضوعی که احتمال روی کار آمدن دولتی منتقد اتحادیه اروپا در پاریس را افزایش داده است.
چنین تحولی می‌تواند روند انتخاب رئیس جدید بانک مرکزی اروپا را پیچیده‌تر کند.
کناره‌گیری لاگارد در فوریه به رهبران اتحادیه اروپا فرصت می‌دهد تا پیش از رفتن رای‌دهندگان فرانسوی به پای صندوق‌های رای، درباره جانشین او به توافق برسند.
فرانسوا ویلروا دو گالو، رئیس بانک مرکزی فرانسه، نیز در فوریه از تصمیم خود برای کناره‌گیری زودهنگام خبر داده بود؛ تصمیمی که بنا بر گزارش‌ها، دلایل مشابهی داشت. بااین‌حال، لاگارد تا ماه‌ها برنامه‌های آینده خود را آشکار نکرده بود.
او در فوریه گفته بود که ریاست مجمع جهانی اقتصاد، برگزارکننده نشست سالانه داووس، «یکی از گزینه‌های متعدد» پیش روی اوست.
لاگارد همچنین در ژوئیه در گفت‌وگو با یورونیوز تاکید کرده بود که «نامزد هیچ سمتی نیست» و به این ترتیب گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حضورش در انتخابات فرانسه را رد کرده بود.
چه کسانی برای جانشینی لاگارد رقابت می‌کنند؟
در حال حاضر، نام دو نفر بیش از دیگران برای جانشینی لاگارد مطرح است.
نخستین گزینه، پابلو ارناندس دِ کوس، رئیس پیشین بانک مرکزی اسپانیاست که از سال ۲۰۲۵ مدیریت بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی، مستقر در شهر بازل سوئیس، را بر عهده دارد.
دولت اسپانیا در ژوئیه او را به‌عنوان نامزد خود معرفی کرد؛ اقدامی که نخستین تلاش این کشور برای دستیابی به ریاست بانک مرکزی اروپا به شمار می‌رود.
ارناندس دِ کوس اوایل ماه جاری میلادی حمایت آلبرتو نونیِس فیخو، رهبر اصلی‌ترین حزب مخالف دولت اسپانیا، را نیز به دست آورد. حزب فیخو در بیشتر نظرسنجی‌ها پیش از انتخابات زودهنگام ماه آینده پیشتاز است.
رقیب اصلی او کلاس نوت، رئیس پیشین بانک مرکزی هلند است که از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ این سمت را بر عهده داشت.
نوت که زمانی از طرفداران سرسخت سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه برای مهار تورم به شمار می‌رفت، اکنون به چهره‌ای با توانایی ایجاد توافق میان دیدگاه‌های مختلف شناخته می‌شود.
لاگارد نیز پیش‌تر از توانایی او در جلب مشارکت و همراه کردن دیگران تمجید کرده و این ویژگی را «کمیاب و بسیار ضروری» خوانده بود.
نام یوآخیم ناگل، رئیس بانک مرکزی آلمان، نیز در میان گزینه‌های احتمالی مطرح شده است؛ هرچند آلمان تاکنون هیچ‌گاه ریاست بانک مرکزی اروپا را در اختیار نداشته است.
تغییر نیمی از مدیران ارشد بانک مرکزی اروپا در پنج ماه
بااین‌حال، انتخاب رئیس جدید تنها بخشی از تغییرات گسترده‌ای است که در ماه‌های آینده در مدیریت بانک مرکزی اروپا رخ خواهد داد.
ایزابل اشنابل، عضو آلمانی هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا و مسئول عملیات بازار، قرار است سوم ژانویه ۲۰۲۷ برای پیوستن به صندوق بین‌المللی پول از سمت خود کناره‌گیری کند.
دوره مسئولیت فیلیپ لین، اقتصاددان ارشد بانک مرکزی اروپا، نیز اندکی بعد، در ۳۱ مه ۲۰۲۷، به پایان می‌رسد.
به این ترتیب، ظرف پنج ماه، سه کرسی از شش کرسی هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا تغییر خواهد کرد؛ هیئتی که مسئول اداره امور روزمره این نهاد است.
انتظار می‌رود دولت‌های کشورهای منطقه یورو درباره این سه سمت به‌صورت یک بسته واحد مذاکره کنند.
دولت‌های منطقه یورو تا روز چهارشنبه فرصت داشتند نامزدهای خود را برای جانشینی اشنابل معرفی کنند.
فرانسه، آلمان و ایتالیا از دیرباز در هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا کرسی داشته‌اند. اسپانیا نیز در تلاش است جایگاه خود را در این هیئت بازیابد؛ جایگاهی که پس از انتقال معاونت بانک مرکزی اروپا از لوئیس دِ گیندوس اسپانیایی به بوریس وویچیچ کروات در سال جاری از دست داد.
انتظار می‌رود آلمان برای حفظ مسئولیت عملیات بازار در هیئت اجرایی تلاش کند.
در مقابل، پیش‌بینی می‌شود فرانسه به جای تلاش برای به دست آوردن سومین دوره ریاست بانک مرکزی اروپا، بر تصاحب سمت اقتصاددان ارشد این نهاد تمرکز کند.
کارستن برژسکی، رئیس بخش اقتصاد کلان جهانی بانک هلندی آی‌ان‌جی، در فوریه به یورونیوز گفته بود: «فرانسه قواعد بازی را خوب می‌داند؛ بنابراین به احتمال زیاد برای به دست آوردن سومین دوره ریاست بانک مرکزی اروپا تلاش نخواهد کرد.»
بر اساس رویه معمول، هر کشور تنها یک کرسی در هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا در اختیار دارد. ازاین‌رو، اگر کلاس نوت به ریاست این بانک برسد، احتمالاً فرانک الدرسون، دیگر عضو هلندی هیئت اجرایی، نیز ناچار به کناره‌گیری خواهد شد.
در همین حال، انتظار می‌رود بانک مرکزی اروپا روز پنجشنبه نرخ سود سپرده خود را در سطح ۲.۵ درصد ثابت نگه دارد. لاگارد نیز قرار است پس از اعلام این تصمیم در نشست خبری به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ دهد.