وحدت کشورهای شمال اروپا سه‌شنبه پس از تماس تلفنی ۹۰ دقیقه‌ای رهبران فنلاند و نروژ با ولادیمیر پوتین خدشه‌دار شد و نخست وزیران دانمارک و سوید علنا این ابتکار دیپلماتیک را زیر سوال بردند.
سه‌شنبه شکافی کم‌سابقه در میان کشورهای شمال اروپا آشکار شد؛ زمانی که رهبران دانمارک و سوئد به طور علنی همتایان خود در فنلاند و نروژ را به خاطر تماس تلفنی ناگهانی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، مورد انتقاد قرار دادند.
آگهی
آگهی
این تماس تلفنی به ابتکار رئیس‌جمهور فنلاند، الکساندر استوب، و نخست‌وزیر نروژ، یوناس گار استوره، انجام شد؛ دو سیاستمداری که به تازگی دوری از گفت‌وگوهای صلح را در اسلو میزبانی کرده بودند.
این دو رهبر از پوتین خواستند به تهاجم تمام‌عیار علیه اوکراین پایان دهد و وارد مذاکرات جدی برای دستیابی به یک توافق پایدار و صلح‌آمیز شود.
استوب گفت: «این گفت‌وگو صریح و پرمحتوا بود.»
او افزود: «نتیجه این جنگ مستقیما بر امنیت ما و امنیت گسترده‌تر اروپا اثر خواهد گذاشت. پایان دادن به جنگ مستلزم گفت‌وگوی مستقیم است.»
استوره گفت: «ما بر اهمیت کاهش تنش تاکید کردیم.»
خلاصه این تماس نشان داد که استوب و استوره در مقام رهبران کشورهای خود با پوتین صحبت کرده‌اند و از جانب کل اروپا سخن نگفته‌اند.
بلافاصله پس از آن، استوب و استوره با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، تماس گرفتند؛ زلنسکی نیز از حمایت «فعال» آنها تشکر کرد.
اما این ترتیب‌دادن تماس‌ها نتوانست چندان از شدت واکنش منفی همسایگانشان بکاهد.
مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، به شدت انتقاد کرد و تشدید حملات روسیه علیه اوکراین را نشانه‌ای دانست که نشان می‌دهد مسکو درباره دیپلماسی جدی نیست.
بیانیه کرملین که پس از این تماس منتشر شد نیز بازتاب‌دهنده لحن حداکثری پوتین بود.
فردریکسن اندکی پس از علنی شدن این تماس گفت: «نسبت به این ابتکار مستقل نروژ و فنلاند بسیار بدبین هستم. این اقدام با هیچ‌یک از ما هماهنگ نشده بود.»
او ادامه داد: «هیچ نشانه‌ای نمی‌بینم که روسیه خواستار صلح با اروپا باشد؛ نه در جنگ ترکیبی‌ای که هر روز در جریان است و نه در اوکراین.»
فردریکسن کارایی این اقدام را زیر سوال برد و آن را با تلاش‌های انفرادی پیشین مقایسه کرد؛ از جمله زمانی که ویکتور اوربان، نخست‌وزیر وقت مجارستان، برای دیدار با پوتین به مسکو پرواز کرد.
او گفت: «صادقانه بگویم نمی‌دانم فکر می‌کنند با این کار چه چیزی می‌توانند به‌دست‌آورند.»
او افزود: «ما پیشتر با حمایت روشن دیگر کشورهای اروپایی تاکید کرده‌ایم که وقتی برخی به تنهایی اقدام می‌کنند و مثلا به مسکو سفر می‌کنند، بسیار مهم است که ما اروپایی‌ها در کنار هم بمانیم. بسیاری از ما برای این اصل مبارزه کرده‌ایم.»
اولف کریسترشون، نخست‌وزیر سوئد، نیز با لحنی نرم‌تر نسبت به این ابتکار ابراز تردید کرد.
کریسترشون گفت: «برداشت من این است که همه به جز پوتین خواهان صلح هستند. انتظار چندانی از این گونه گفت‌وگوهای مستقیم ندارم.»
او توضیح داد: «برگزاری گفت‌وگوهایی که خطر دوپاره شدن صدای اروپا را در پی دارد خود پرریسک است. اکنون نمی‌گویم که آنها واقعا چنین کاری کرده‌اند؛ هنوز نمی‌دانم این گفت‌وگوها درباره چه بوده است.»
به گفته او «گفت‌وگوهایی که روسیه را برای پذیرش صلحی منصفانه بر اساس شروط اوکراین آماده‌تر کند، البته مثبت است.»
در واکنش به این انتقادها، استوره گفت اروپا باید برای تکمیل پیام‌های دولت آمریکا که نگاه متفاوتی به جنگ دارد با روسیه گفت‌وگو کند.
استوب، استوره، فردریکسن و کریسترشون همگی برای حضور در نشست رهبران شورای شمال اروپا در هلسینکی فنلاند گردهم آمده بودند.
شکاف سیاسی روز سه‌شنبه با توجه به این که این چهار کشور همواره در موضوع جنگ روسیه علیه اوکراین دیدگاهی مشترک داشته‌اند قابل توجه است. آنها از بزرگ‌ترین کمک‌کنندگان دوجانبه به کی‌یف هستند و با صدایی بلند از اعمال تحریم‌های هرچه شدیدتر علیه مسکو حمایت می‌کنند.