آنکارا هم‌زمان با افزایش حملات حوثی‌ها به عربستان، تلاش دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش‌ها افزایش داده و از تهران خواسته در مهار درگیری‌ها به ایفای نقش بپردازد. با این حال، هنوز روشن نیست ایران تا چه اندازه می‌تواند بر تصمیم حوثی‌ها اثر بگذارد و آیا اساسا خواهان توقف سریع حمله‌ها است یا نه.
ترکیه در حالی برای گسترش حمایت نظامی از عربستان سعودی در برابر حملات حوثی‌ها آماده می‌شود که می‌کوشد با کمک ایران، درگیری‌ها را مهار کند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا نیز پیشتر گفته بود ممکن است از رجب طیب اردوغان بخواهد برای حمایت از عربستان وارد عمل شود. با این حال، مشخص نیست تهران تا چه اندازه حاضر است از نفوذ خود بر حوثی‌ها برای توقف حملات استفاده کند.
آگهی
آگهی
آنکارا در پی تشدید حملات حوثی‌ها به عربستان، تلاش‌های دیپلماتیک خود را افزایش داده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه هشتم اکتبر گفت کشورش برای حل بحران از راه صلح و گفت‌وگو تلاش می‌کند و عربستان نیز از این تلاش‌ها حمایت می‌کند.
این تلاش‌ها پس از تماس تلفنی اردوغان با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، و گفت‌وگوی فیدان با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در روز سه‌شنبه ادامه یافت. به گفته یک منبع دیپلماتیک ترکیه، فیدان و عراقچی درباره درگیری‌ها و راه‌های حل بحران گفت‌وگو کردند.
ترامپ: ممکن است از اردوغان کمک بخواهم
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا ۱۳ اکتبر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مشارکت ترکیه در واکنش به حمله حوثی‌ها گفت ممکن است از اردوغان بخواهد برای حمایت از عربستان وارد عمل شود.
ترامپ با اشاره به رابطه دوستانه خود با رئیس‌جمهوری ترکیه گفت: «فکر می‌کنم اردوغان کاری را که از او بخواهم انجام خواهد داد.»
تعهدات دفاعی ترکیه در قبال عربستان
حمله ۱۰ اکتبر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، به گزارش مقام‌های سعودی و رسانه‌های بین‌المللی، دست‌کم ۱۲ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت. این حمله مرگبارترین حمله به عربستان در بیش از یک دهه گذشته توصیف شده است.
ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در ماه اوت توافق دفاعی مکه را امضا کردند. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی می‌شود. این سه کشور پنجم اکتبر نیز درباره استقرار سریع نیروها و توانمندی‌های نظامی مورد توافق در عربستان به تفاهم رسیدند.
استقرار نیروهای ترکیه نیازمند تصویب اصل توافق توسط پارلمان است
با این حال، استقرار نیروهای ترکیه به طی شدن روند تصویب توافق در پارلمان این کشور نیاز دارد. اردوغان گفته است توافق به‌زودی به پارلمان ارائه خواهد شد.
انتظار نمی‌رود ترکیه حتی در صورت تصویب توافق، به طور مستقیم وارد عملیات تهاجمی علیه حوثی‌ها شود. به نوشته المانیتور، آنکارا احتمالا به تامین تجهیزات و ارائه مشاوره نظامی برای رفع نیازهای فنی عربستان بسنده می‌کند و هم‌زمان می‌کوشد مانع گسترش درگیری‌ها شود.
سرحان افاجان، رئیس مرکز مطالعات ایران در آنکارا به المانیتور گفته «ترکیه به دنبال راهی برای مهار بحران است.» به گفته او، «آنکارا می‌خواهد از درگیر شدن مستقیم در جنگ جلوگیری کند، زیرا اعزام نیرو می‌تواند نظامیان و تجهیزات ترکیه را در معرض حمله قرار دهد و این کشور را عمیق‌تر وارد درگیری کند.»
چرا ترکیه از ایران کمک می‌خواهد؟
آنکارا ایران را یکی از طرف‌های مهم در تلاش برای حل بحران یمن می‌داند و بر این باور است است تهران، به‌عنوان مهم‌ترین حامی خارجی حوثی‌ها، نفوذ قابل توجهی بر این گروه دارد.
گزارشی از سازمان ملل در مارس ۲۰۲۵ حاکی از آن بود که حوثی‌ها همچنان از ایران و گروه‌های همسو با آن آموزش، تسلیحات، کمک‌های فنی و حمایت مالی دریافت می‌کنند.
ترکیه می‌کوشد از روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود با ایران برای کاهش تنش‌ها استفاده کند. دو کشور با وجود رقابت بر سر نفوذ منطقه‌ای، روابط اقتصادی خود را حفظ کرده‌اند و حجم مبادلات تجاری آنها در سال ۲۰۲۵ از ۵.۵ میلیارد دلار فراتر رفت.
تاکید آنکارا بر دیپلماسی در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران
آنکارا در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، حملات ایران به کشورهای خلیج فارس را محکوم کرد، اما هم‌زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نیز مورد انتقاد قرار داد و خواستار دیپلماسی شد.
ترکیه حتی پس از ورود موشک‌های بالستیک ایران به حریم هوایی خود در ماه‌های مارس و آوریل و رهگیری آنها به‌وسیله سامانه‌های پدافند هوایی ناتو، از گسست گسترده روابط با تهران خودداری کرد.
الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه نیز در همین زمینه می‌گوید تهران نیز ممکن است از همکاری با ترکیه برای کاهش تنش‌ها سود ببرد. به گفته او، ایران می‌خواهد ترکیه، به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای، رویکرد محتاطانه خود را در قبال جنگ حفظ کند و به طور مستقیم وارد درگیری نظامی نشود.
آیا ایران خواهان توقف حملات حوثی‌هاست؟
با وجود تمایل ترکیه به مهار بحران، مشخص نیست آیا جمهوری اسلامی ایران نیز خواهان توقف سریع حملات حوثی‌ها باشد.
واتانکا بر این باور است که تهران ممکن است ادامه فشار نظامی حوثی‌ها بر عربستان را به سود خود بداند. به گفته او، این حمله‌ها توانایی حوثی‌ها برای آسیب رساندن به عربستان را نشان می‌دهد و می‌تواند موقعیت چانه‌زنی این گروه و ایران را تقویت کند.
در عین حال، میزان نفوذ واقعی ایران بر تصمیم‌های حوثی‌ها همچنان روشن نیست. واتانکا می‌گوید هیچ کشور دیگری به اندازه ایران بر این گروه نفوذ ندارد، اما این به معنای پیروی بی‌چون‌وچرای حوثی‌ها از دستورهای تهران نیست. حوثی‌ها نیز اولویت‌ها و منافع مستقلی دارند و ممکن است همیشه مطابق خواسته‌های ایران عمل نکنند.
در نتیجه، تلاش ترکیه برای مهار بحران به دو عامل بستگی دارد؛ آمادگی ایران برای استفاده از نفوذ خود جهت کاهش تنش‌ها و تمایل حوثی‌ها به پذیرش راه‌حلی که ممکن است با محاسبات مستقل آنها همخوان نباشد.