انتشار تصاویر ماهواره‌ای تازه از تاسیسات زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز، پرسش‌هایی را درباره وضعیت کنونی آن و سرنوشت تجهیزات احتمالی نگهداری‌شده در اعماق کوه مطرح کرده است؛ پرسش‌هایی که گزارش تازه یک اندیشکده آمریکایی می‌کوشد به آن‌ها پاسخ دهد.
دیوید آلبرایت، رئیس موسسه علوم و امنیت بین‌الملل، به همراه سارا بورکهارد، اسپنسر فاراگاسو و گروه پژوهشی این اندیشکده آمریکایی، در گزارشی با عنوان «فعالیت در کوه کلنگ همچنان متوقف است» که روز جمعه ۱۶ اکتبر منتشر شد، تازه‌ترین تصاویر ماهواره‌ای این تاسیسات را بررسی کرده‌اند.
آگهی
آگهی
نویسندگان بر اساس تصاویر ثبت‌شده در هفتم اکتبر توسط شرکت فناوری ماهواره‌ای ونتور (Vantor Technologies) نتیجه گرفته‌اند که محدودیت دسترسی به این مجموعه دست‌کم برای دو ماه ادامه داشته است.
به نوشته پژوهشگران این موسسه، تصاویر تازه نشان می‌دهد که ورودی‌های شرقی تونل‌ها همچنان با خاک مسدود هستند و موانع خاکی ایجادشده در مسیر دسترسی به ورودی‌های غربی نیز برداشته نشده‌اند. ادامه این وضعیت از نگاه نویسندگان نشانه‌ای است که احتمال فعالیت عملیاتی یا پیشرفت ساخت‌وساز عمده در این تاسیسات را کاهش می‌دهد.
با این حال، تصاویر ماهواره‌ای به‌تنهایی نمی‌توانند وضعیت تجهیزات یا فعالیت‌های احتمالی در اعماق کوه را روشن کنند.
موسسه علوم و امنیت بین‌الملل معتقد است تداوم محدودیت دسترسی به تونل‌ها با گزارش‌های پیشین درباره نگهداری تجهیزات ارزشمند و حساس در داخل این مجموعه سازگار است.
این اندیشکده در همین زمینه به گزارش ماه ژوئیه روزنامه وال‌استریت ژورنال استناد می‌کند که بر اساس اطلاعات منتسب به دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل، ایران پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵، شمار زیادی از سانتریفیوژها و قطعات مرتبط با آن‌ها را به تونل‌های کوه کلنگ منتقل کرده است.
به گزارش وال‌استریت ژورنال، ارزیابی اطلاعاتی اسرائیل که در اختیار مقام‌های آمریکایی نیز قرار گرفته، حاکی از انتقال هزاران سانتریفیوژ به این مجموعه زیرزمینی بوده است. با وجود این، انتقال تجهیزات و شمار دقیق آن‌ها مستقلا تایید نشده و مشخص نیست چه مقدار از این تجهیزات همچنان در داخل تونل‌ها نگهداری می‌شود.
نویسندگان گزارش موسسه علوم و امنیت بین‌الملل در بخش دیگری از تحلیل خود به احتمال حمله آمریکا به این تاسیسات پرداخته‌اند. آن‌ها با اشاره به عملیات پیشین علیه تاسیسات هسته‌ای ایران، از جمله نطنز و فردو در ژوئن ۲۰۲۵ و مجموعه شهید بروجردی در بهار ۲۰۲۶، گزینه‌های احتمالی برای هدف قرار دادن یک مجموعه زیرزمینی مستحکم را بررسی کرده‌اند.
این اندیشکده همچنین به گزارش سی‌ان‌ان درباره بررسی احتمال استفاده آمریکا از بمب موسوم به «مادر همه بمب‌ها» یا MOAB اشاره می‌کند. این بمب که از قدرتمندترین تسلیحات غیرهسته‌ای آمریکا به شمار می‌رود، برخلاف بمب‌های سنگرشکن برای نفوذ مستقیم به استحکامات عمیق زیرزمینی طراحی نشده، اما موج انفجار بسیار قدرتمندی ایجاد می‌کند. نویسندگان گزارش معتقدند تاثیر احتمالی چنین انفجاری بر یک مجموعه زیرزمینی می‌تواند با حملات متعارف تفاوت قابل توجهی داشته باشد.
پژوهشگران این موسسه با این حال یادآور می‌شوند که ایران تجربه گسترده‌ای در ساخت تاسیسات و تونل‌های نظامی زیرزمینی دارد و در طراحی این مجموعه‌ها از تدابیر حفاظتی در برابر انفجار استفاده می‌کند. از نظر آن‌ها، حتی در صورت حمله و مسدود شدن کامل مجموعه، تعیین میزان خسارت واردشده به بخش‌های داخلی تونل‌ها همچنان دشوار خواهد بود.
به ارزیابی موسسه علوم و امنیت بین‌الملل، حمله احتمالی می‌تواند کوه کلنگ را در وضعیتی مشابه برخی دیگر از تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده ایران قرار دهد؛ مجموعه‌هایی که فعالیت آن‌ها عملا متوقف یا دسترسی به آن‌ها محدود شده، اما اطلاعات دقیقی درباره میزان خسارت در بخش‌های زیرزمینی آن‌ها در دست نیست.
در مجموع، یافته‌های تازه این اندیشکده نشان می‌دهد که اگرچه نشانه‌های ظاهری فعالیت در مجموعه کوه کلنگ همچنان محدود است، اما پرسش اصلی درباره آن بی‌پاسخ مانده است: آیا این تونل‌ها صرفا برای محافظت از تجهیزات حساس هسته‌ای مورد استفاده قرار گرفته‌اند یا ظرفیت آن‌ها می‌تواند در آینده برای ازسرگیری فعالیت‌های هسته‌ای ایران به کار گرفته شود؟ تصاویر ماهواره‌ای کنونی به‌تنهایی پاسخ قطعی به این پرسش نمی‌دهند.