بخش اقتصادی یورونیوز افزایش قیمت مواد غذایی و تغییرات حداقل‌دستمزد در ۲۶ کشور اروپایی طی پنج سال اخیر را مقایسه می‌کند تا مشخص شود کارگران کم‌درآمد کجا می‌توانند نسبت به ۲۰۲۱ غذای بیشتری بخرند.
قیمت مواد غذایی در پنج سال گذشته در سراسر اروپا به‌طور چشمگیری افزایش یافته‌است، اما در بیشتر ۲۶ کشوری که یورونیوز بیزنس بررسی کرده، حداقل دستمزدها حتی سریع‌تر بالا رفته‌است.
آگهی
آگهی
مالت یک استثناست. کارگری که در این کشور حداقل دستمزد می‌گیرد، با حقوق ناخالص خود اکنون می‌تواند حدود ۶ درصد مواد غذایی کمتری نسبت به پنج سال پیش بخرد، هرچند دستمزدها افزایش یافته‌است. کارگران با حداقل دستمزد در اسپانیا و فرانسه نیز از نظر قدرت خرید عقب افتاده‌اند.
طبق آمار یورواستات، بین اوت ۲۰۲۱ تا اوت ۲۰۲۶ قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در کل اتحادیه اروپا ۳۴ درصد افزایش یافته‌است. مجارستان با رشد ۵۷ درصدی بالاترین افزایش در اتحادیه را ثبت کرده و پس از آن بلغارستان با ۵۴ درصد و رومانی با ۵۳ درصد قرار دارند. قبرس با افزایش ۲۱ درصدی کمترین رشد قیمت را داشته‌است.
در میان مجموعه گسترده‌تر ۳۵ کشور اروپایی، سوئیس با افزایش ۵ درصدی پایین‌ترین رشد قیمت مواد غذایی را ثبت کرده‌است.
ترکیه یک مورد کاملا متفاوت است؛ قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در این کشور در همین دوره ۷۵۲ درصد بالا رفته‌است.
افزایش استثنایی ترکیه بازتاب سال‌های تورم بالاست که بخشی از آن ناشی از سقوط شدید ارزش لیر است؛ سقوطی که هزینه کالاها و نهاده‌های وارداتی را بالا برد. افت ارزش لیر تا حدی نتیجه سلسله کاهش‌های نرخ بهره بود که از سال ۲۰۲۱ آغاز شد، در حالی که تورم رو به افزایش بود. نرخ‌های پایین‌تر، نگه‌داشتن این ارز را کمتر جذاب کرد و فشار بیشتری بر ارزش آن وارد آورد. ترکیه در سال ۲۰۲۳ این سیاست را معکوس کرد و نرخ‌ها را به‌طور چشمگیری بالا برد، اما قیمت‌ها همچنان به رشد خود ادامه داد.
در سراسر اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی پیش از یورش روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ نیز در حال افزایش بود. جنگ با بالا بردن هزینه انرژی، کود و حمل‌ونقل و همچنین بر هم زدن بازارهای کشاورزی، فشار تازه‌ای وارد کرد و این هزینه‌ها در نهایت در قیمت‌های سوپرمارکتی منعکس شد.
در میان اقتصادهای بزرگ اتحادیه اروپا، بین اوت ۲۰۲۱ تا اوت ۲۰۲۶ قیمت مواد غذایی در فرانسه ۲۵ درصد، در ایتالیا ۳۰ درصد، در آلمان ۳۴ درصد و در اسپانیا ۳۵ درصد افزایش یافته‌است.
حداقل دستمزدها چگونه مقایسه می‌شوند
در همین دوره، حداقل دستمزد ناخالص ماهانه در بسیاری از کشورهای اروپایی دارای حداقل دستمزد قانونی نیز افزایش یافته‌است.
مجارستان با رشد ۹۳ درصدی، بیشترین افزایش حداقل دستمزد در اتحادیه اروپا را ثبت کرده‌است، در حالی که حداقل دستمزد در آلمان ۴۶ درصد، در اسپانیا ۲۹ درصد و در فرانسه ۲۰ درصد بالا رفته‌است. این تغییرات بر حسب ارزهای محلی محاسبه شده‌اند.
در میان کشورهای مورد مقایسه، ترکیه با افزایش ۸۲۳ درصدی طی پنج سال بیشترین رشد حداقل دستمزد را داشته‌است. حداقل دستمزد در صربستان (۱۰۳ درصد) و مونته‌نگرو (۱۰۲ درصد) نیز بیش از دو برابر شده‌است.
اما افزایش دستمزد لزوما به این معنا نیست که کارگران می‌توانند غذای بیشتری بخرند. این مقایسه بررسی می‌کند که یک حداقل دستمزد ناخالص ماهانه در اوت ۲۰۲۱ و اوت ۲۰۲۶ چه مقدار مواد غذایی می‌توانسته‌است تامین کند. این آمار نشان نمی‌دهد پس از پرداخت مالیات، اجاره و سایر هزینه‌ها چه میزان پول برای خرید خوراک در اختیار کارگران مانده‌است.
کاستن ساده افزایش قیمت غذا از افزایش حداقل دستمزد می‌تواند گمراه‌کننده باشد، به‌ویژه وقتی تورم بالا باشد، مانند ترکیه. مقایسه این که دستمزد در هر مقطع زمانی دقیقا چه مقدار کالا می‌توانسته بخرد، تصویر شفاف‌تری ارائه می‌کند.
در سه کشور از ۲۶ کشور مورد بررسی، دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد وقتی قدرت خریدشان در برابر قیمت مواد غذایی سنجیده می‌شود، دچار کاهش شده‌اند.
مالت با افت ۶ درصدی بیشترین کاهش را ثبت کرده‌است. کارگری که با حداقل دستمزد در اوت ۲۰۲۱ می‌توانست ۱۰۰ سبد مواد غذایی بخرد، در اوت ۲۰۲۶ تنها قادر به خرید ۹۴ سبد بوده‌است. اسپانیا و فرانسه با کاهش به‌ترتیب ۵ و ۴ درصدی در رتبه‌های بعد قرار دارند.
صربستان و مونته‌نگرو بیشترین افزایش را در میزان غذایی که با حداقل دستمزد می‌توان خرید، ثبت کرده‌اند؛ ۳۷ درصد. کارگری که با حداقل دستمزد در اوت ۲۰۲۱ می‌توانست ۱۰۰ سبد مواد غذایی بخرد، در اوت ۲۰۲۶ قادر به خرید ۱۳۷ سبد بوده‌است.
کرواسی، آلبانی، رومانی، مجارستان، بلغارستان و لیتوانی نیز افزایش‌های بیش از ۲۰ درصدی را ثبت کرده‌اند.
قدرت خرید غذایی در ایرلند ۱۰ درصد، در آلمان ۹ درصد، در یونان ۷ درصد، در بلژیک و هلند ۶ درصد و در پرتغال ۳ درصد افزایش یافته‌است.
نمودار بالا که شاخص آن در اوت ۲۰۲۱ روی عدد ۱۰۰ تنظیم شده، نشان می‌دهد در طول پنج سال گذشته مقدار غذایی که یک کارگر با حداقل دستمزد می‌تواند بخرد چگونه تغییر کرده‌است.
در ترکیه، حداقل دستمزد ۸۲۳ درصد و قیمت مواد غذایی ۷۵۲ درصد افزایش یافته‌است. اختلاف این دو ۷۱ واحد درصد است، اما رشد واقعی قدرت خرید غذایی تنها ۸ درصد بوده‌است. هم دستمزدها و هم قیمت مواد غذایی به لیر به‌شدت بالا رفته‌اند، با این تفاوت که دستمزدها کمی سریع‌تر رشد کرده‌اند.
نمودار بالا حداقل دستمزد و قیمت مواد غذایی در ترکیه را که هر دو با شاخص ۱۰۰ در اوت ۲۰۲۱ مبناگذاری شده‌اند، دنبال می‌کند. این نمودار نشان می‌دهد دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد در مقاطعی از سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ عقب افتاده‌اند، زمانی که قیمت مواد غذایی سریع‌تر از حقوقشان بالا رفت. از ژانویه ۲۰۲۴ به بعد، حداقل دستمزد از قیمت مواد غذایی جلوتر مانده و در نتیجه کارگران اکنون می‌توانند غذای بیشتری نسبت به نقطه شروع این مقایسه بخرند.