زیستبوم استارتاپی آلمان دوباره جان گرفته است؛ در سال ۲۰۲۶، ۳۰۵۳ استارتاپ ایجاد شد که بالاترین رقم از ۲۰۱۹ است. با سیاستهای مناسب در سطح ملی و اتحادیه اروپا این رشد میتواند چند برابر شود.
این مقاله را ینس تویترینه، نماینده منطقه DACH (آلمان، اتریش و سوئیس) در مرکز انتخاب مصرفکننده و عضو پیشین پارلمان فدرال آلمان نوشته است. دیدگاههای مطرحشده در این مقاله صرفا نظر نویسنده است و لزوما سیاستها یا مواضع رسمی EU Tech Loop یا یورونیوز را منعکس نمیکند.
آگهی
آگهی
برای سالها پیام بسیاری از گزارشهای خبری آلمان یکی بود: رکود استارتآپها در سرزمین مخترعان و متفکران. جوانان ترجیح میدهند وارد بخش دولتی شوند. بوروکراسی سنگین کسبوکارها را عقب نگه میدارد؛ گویی جستوجو برای مجوز افسانهای A38 در فیلم انیمیشن «دوازده کار آستریکس» به واقعیت تبدیل شده است.
علاوه بر این، در آلمان فرهنگ قدرتمندی وجود ندارد که موفقیت را جشن بگیرد، شکست را انگ نکند و خطرپذیری را تشویق کند.
با این حال، با وجود وضعیت نهچندان سالم اقتصاد آلمان، اخیرا خبرهای امیدوارکنندهای منتشر شده است: بخش استارتآپی آلمان در حال جان گرفتن است.
در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، ۳۰۵۳ استارتآپ در آلمان تاسیس شد؛ بالاترین رقم از زمان آغاز ثبت این آمار در سال ۲۰۱۹. بر اساس گزارش انجمن استارتآپهای آلمان و شرکت Startupdetector، حدود یکسوم این کسبوکارهای جدید ارتباط مشخصی با هوش مصنوعی داشتند.
آیا این تحولات نتیجه ضعف بازار کار است؟ آیا هوش مصنوعی روند راهاندازی استارتآپها را شتاب داده است؟ بخش دارای کاربرد دوگانه، با استفادههای غیرنظامی و نظامی، چه نقشی دارد؟ یا اینها صرفا یک موج کوتاهمدت است؟ دلایل این رونق و این که آیا پایدار خواهد ماند، همچنان محل گمانهزنی است.
استارتآپهای تازهتاسیس در آلمان از سال ۲۰۱۹، (c) Startup Verband، Startup Detector، ۲۰۲۶.استارتآپهای تازهتاسیس در آلمان از سال ۲۰۱۹، (c) Startup Verband، Startup Detector، ۲۰۲۶.
اما تصویر رشد متوازن نیست. طبق گزارش «EY Start-up Barometer»، استارتآپهای آلمانی در همین دوره حدود ۵٫۳ میلیارد یورو سرمایه جسورانه جذب کردهاند؛ ۱۴ درصد بیشتر از یک سال قبل.
در عین حال، تعداد دورهای جذب سرمایه ۱۱ درصد کاهش یافته است. معاملات بزرگ حدود دو سوم سرمایه تزریقشده را به خود اختصاص دادهاند. به همین دلیل EY هشدار میدهد که شرکتهای کوچک و جوان اغلب در دسترسی به سرمایه عقب میمانند.
آلمان و اروپا چه باید تغییر دهند
با سیاستهای درست، رونق هنوز شکننده در راهاندازی کسبوکارهای جدید میتواند چند برابر شود؛ رونقی که احتمالا به داستانهای موفقیت بسیار بیشتری منجر خواهد شد.
برای تحقق این هدف، رقبای تازه باید بتوانند بسیار آسانتر کسبوکار راهاندازی کنند، سرمایه جذب کنند و در سراسر بازار واحد به مشتریان دسترسی داشته باشند.
نخست، آلمان به یک فرآیند ساده و کاملا دیجیتال برای راهاندازی کسبوکار نیاز دارد. پیش از آن که کارآفرینان نخستین محصول خود را بفروشند، باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند، فرمهای اداره مالیات را پر کنند و بسته به نوع فعالیت، ثبتها و مدارک تکمیلی دیگری را هم فراهم کنند.
پیش از آن که اولین یورو را به دست بیاورند، ناچارند زمان و پول خود را صرف پر کردن فرمها و کارهای اداری کنند؛ منابعی که بعدا برای توسعه محصول و جذب مشتری کم خواهند آورد.
اتحادیه EU Tech Loop اخیرا یک مقاله (منبع به زبان انگلیسی) درباره جنون بوروکراتیک پیرامون راهاندازی کسبوکار در آلمان منتشر کرده است؛ با عنوان «مجوز A38 در دنیای واقعی».
یک فرم آنلاین زمانی مفید است که فرآیند پشت آن دیگر نیازمند ارسال چندباره مدارک و مراجعه جداگانه به هر اداره دولتی نباشد. مهلتهای رسیدگی کوتاه و الزامآور لازم است. دادههایی که هماکنون در اختیار نهادهای ذیربط است باید قابل استفاده و اشتراک میان آنها باشد. و در مجموع، خود تعداد این الزامات باید کمتر شود.
آلمان هنوز فرسنگها با هدف امکان راهاندازی یک کسبوکار در عرض ۴۸ ساعت فاصله دارد. کارآمدی سیاستهای حمایتی از استارتآپها را باید با زمان واقعی، هزینهها و حجم کار اداری مورد نیاز سنجید.
دوم این که سرمایه خصوصی رشد باید دسترسپذیرتر شود. برای این کار، مقررات قابل اعتماد سرمایهگذاری و طرحهای کارآمد مشارکت کارکنان در سهام لازم است تا به شرکتهای جوان برای جذب نیروی متخصص کمک کند. برنامههای دولتی نیز باید بر اساس این که تا چه حد سرمایه خصوصی اضافی را به حرکت درمیآورند ارزیابی شوند.
افزایش صرف رقم کل سرمایهگذاری برای نشان دادن موفقیت کافی نیست؛ مهم این است که منابع مالی تا چه اندازه میان شرکتها و مراحل مختلف رشد توزیع میشود. اتحادیه عمیقتر بازارهای سرمایه میتواند جذب سرمایهگذاران از سراسر اروپا را برای کسبوکارهای نوپا آسانتر کند.
سوم این که بازار واحد باید برای شرکتهای جوان قابل استفادهتر و سادهتر شود. طرح «EU Inc.» کمیسیون از یک نقطه شروع منطقی برخوردار است: قالب اختیاری شرکت اروپایی که قرار است امکان ثبت دیجیتال ظرف ۴۸ ساعت را فراهم کند و روندهای حقوقی شرکتی را سادهتر سازد.
آلمان و اتحادیه اروپا باید این رویکرد را پیش ببرند. با این حال، این طرح جایگزین مقررات بخشی نمیشود و همچنان کنترل دفاتر اسناد رسمی ملی را حفظ میکند؛ موضوعی که تا کنون به عنوان یکی از سنگینترین بارهای اداری برای استارتآپهای آلمانی شناخته شده است.
سوال تعیینکننده این خواهد بود که آیا شرکتها واقعا میتوانند با بار اداری کمتر، فعالیت خود را فراتر از مرزها گسترش دهند یا نه. برای رسیدن به این هدف، تقویت بازار اروپایی باید بار دیگر به یکی از اولویتهای قانونگذاری در اتحادیه اروپا تبدیل شود.
مصرفکنندگان زمانی سود میبرند که بازیگران جدید با خدمات بهتر و قیمتهای جذابتر، شرکتهای جاافتاده را به چالش بکشند. ما به صدای جسوران، خطرپذیران و حاشیهنشینان نیاز داریم؛ کسانی که هنوز در حال ساختن چیزی هستند و آن قدر جا نیفتادهاند که بتوانند بر مقرراتی که آینده آنها را رقم خواهد زد تاثیر بگذارند.
این مطلب در اصل در EU Tech Loop (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده و در چارچوب یک توافق انتشار مشترک دوباره در یورونیوز بازنشر شده است.