روابط دیپلماتیک میان برلین و تهران که طی سالهای گذشته، خاصه پس از حملات سال گذشته اسرائیل و آمریکا به ایران و در پی زنجیرهای از تصمیمات سیاسی و امنیتی رو به تیرگی نهاده، با احضار سفیر جدید آلمان در تهران وارد مرحله تازهای از چالش شد.
وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که اکسل ویلهلم دیتمان، سفیر آلمان در تهران، توسط علیرضا یوسفی، مدیرکل غرب اروپای این وزارتخانه احضار شده است.
آگهی
آگهی
در این دیدار، طرف ایرانی مراتب اعتراض شدید تهران را نسبت به «مواضع مداخلهجویانه مقامات ارشد آلمان» و «اقدامات سفارت این کشور» ابلاغ کرد. یوسفی با انتقاد از ادعاهای صدراعظم آلمان درباره نقش منطقهای ایران و با اشاره به حمایتهای نظامی برلین از اسرائیل، دولت آلمان را به «همدستی در جنایات علیه مردم منطقه» متهم کرد.
سفیر آلمان نیز اعلام کرد اعتراض ایران را به برلین منتقل خواهد کرد.
این احضار در حالی صورت میگیرد که اکسل دیتمان چند ماه پیش استوارنامه خود را تسلیم مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران کرده بود؛ دیداری که در آن پزشکیان ضمن اشاره به قدمت تاریخی روابط دو کشور، از موانع ایجادشده توسط برلین—از جمله تعطیلی مرکز اسلامی هامبورگ، محدودیت بر کنسولگریهای ایران و تحریم بانکهای ایرانی—به شدت انتقاد کرده و بازسازی روابط را منوط به «تغییر بنیادی در رویکرد آلمان» دانسته بود.
واکنش تند وزارت خارجه به اتهامات هستهای و منطقهای
همزمان با این بحران کمسابقه دیپلماتیک، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در پیامی تند در شبکه اجتماعی ایکس، اظهارات اخیر صدراعظم آلمان در خصوص «جنگطلبی ایران»، «برنامه هستهای نظامی» و استفاده از لفظ «نیابتیها» را روایتی «آگاهانه تحریفشده» خواند.
بقایی با بیاساس دانستن وجود بعد نظامی در برنامه هستهای ایران، تاکید کرد کسانی که آلمان آنها را نیابتی مینامد، بازیگرانی مستقل هستند که برای حق تعیین سرنوشت خود میجنگند. وی با اشاره به حمایتهای برلین از اقدامهای نظامی تلآویو، آلمان را متهم کرد که قصد دارد با جانبداری از رفتارهای مجرمانه، نقش «آموزگار اخلاق» را ایفا کند و منطقه نباید تاوان «عقده گناه تاریخی» برلین را بپردازد.
سخنان سال گذشته صدراعظم آلمان در مورد حمله اسرائیل به ایران هم در آن زمان با حواشی روبرو شده بود. تهران به آن واکنش منفی نشان داده بود و همزمان اسرائیل از آن تحسین کرده بود. فردریش مرتس بی پرده گفته بود که «اسرائیل کار کثیف را برای همه ما انجام میدهد.»
فشارهای هستهای، اسنپبک و بنبست در شورای حکام
ابعاد این بحران دیپلماتیک فراتر از روابط دوجانبه رفته و به پرونده هستهای ایران پیوند خورده است. آلمان به همراه فرانسه و بریتانیا (تروئیکای اروپایی) در فعال شدن مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نقش کلیدی داشت.
در ادامه این فشارها، شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز با قطعنامهای پیشنهادی از سوی آمریکا و سه کشور اروپایی، خواستار ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل شد.
قطعنامه پیشنهادی آمریکا که به دنبال تمدید فعالیت گروه «کارشناسان کمیته تحریمهای ایران» بود، امروز در دستور کار شورای امنیت قرار گرفت اما در نهایت با وتوی مسکو و پکن، دو عضو دائم شورا و از حامیان رژیم تهران روبرو شد. این قطعنامه با وجود کسب ۱۱ رای موافق و ۲ رأی ممتنع، رد شد.