سران کشورهای عضو گروه «بریکس» برای شرکت در نشستی با محوریت توسعه تجارت، سرمایهگذاری و بررسی مناقشات بینالمللی وارد دهلینو، پایتخت هند شدند.
نشستی که در آن، این بلوک اقتصادی تلاش میکند نقش پررنگتری در شکلدهی به دستورکار جهانی برای کشورهای در حال توسعه ایفا کند.
آگهی
آگهی
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، میزبانی این نشست را بر عهده دارد و پذیرای مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین رهبران هشت عضو دیگر بریکس خواهد بود.
این اجلاس در حالی برگزار میشود که جنگ در اوکراین و خاورمیانه در کنار تشدید تنشها میان واشنگتن و پکن، توانایی این گروه را برای دستیابی به نقاط مشترک میان کشورهایی با منافع ژئوپلیتیک متفاوت به چالش کشیده است. همزمان با برگزاری این نشست، هزاران نیروی امنیتی در اطراف محل برگزاری اجلاس و دیگر نقاط پایتخت هند مستقر شدهاند و محدودیتهای ترافیکی شدیدی اعمال شده است.
گروه بریکس که در سال ۲۰۰۶ توسط برزیل، روسیه، هند و چین پایه گذاری شد و آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ به آن پیوست، اکنون با گسترش اعضا به ۱۱ کشور، نماینده حدود نیمی از جمعیت جهان و بخش عمدهای از تولید ناخالص داخلی آن است. این بلوک همواره خواستار سهم و نمایندگی بیشتر کشورهای در حال توسعه در نهادهای بینالمللی شده است.
انتظار میرود رهبران بریکس در این نشست درباره همکاریهای اقتصادی، انرژی، امنیت غذایی، فناوری، زنجیره تامین و اصلاح ساختار نهادهای جهانی گفتوگو کنند. کاهش وابستگی به دلار آمریکا نیز در اولویت این گفتوگوها قرار دارد و اعضا در پی ارتقای استفاده از پولهای ملی در مبادلات تجاری و ایجاد جایگزینهایی برای مؤسسات مالی تحت سلطه غرب هستند.
تلاش روسیه، چین و ایران برای کاهش سلطه غرب
پکن و مسکو به بریکس به عنوان ابزاری برای کاهش نفوذ غرب، به ویژه ایالات متحده و تقویت همکاری میان اقتصادهای نوظهور مینگرند. پوتین روز جمعه در مجمع تجاری بریکس در دهلینو تاکید کرد که این گروه علیه هیچ کشوری نیست و مسکو آماده همکاری با تمامی کشورهای جهان است.
ایران نیز که با تحریمهای گسترده و محاصره اقتصادی آمریکا روبروست، از ایحاد سازوکارهایی جهت کاهش وابستگی به سیستمهای مالی غربی و مصونسازی اعضا در برابر فشارهای خارجی استقبال کرده است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز جمعه در جمع خبرنگاران تقویت مبادلات با ارزهای ملی را یکی از مهمترین گامهای بریکس دانست.
از سوی دیگر، چین تلاش میکند از این بستر برای تعمیق نفوذ خود و ایجاد وزنهای برای تعادل در برابر آمریکا استفاده کند. مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد که شی جینپینگ در این اجلاس درباره مسائل مهم بینالمللی و راههای گسترش همکاریهای درونگروهی گفتوگو خواهد کرد.
توازن استراتژیک هند میان شرق و غرب
میزبانی این نشست برای هند فرصتی است تا ضمن حفظ روابط استراتژیک خود با روسیه و ایران، مناسباتش را با آمریکا و اروپا نیز توسعه دهد. دهلی نو سعی کرده است که میان همکاریهای دیرینه خود با مسکو و تهران از یکسو و گسترش روابط اقتصادی، دفاعی و فناوری با واشنگتن از سوی دیگر توازن برقرار کند.
آقای مودی روز جمعه و پیش از آغاز رسمی اجلاس، دیدارهای دوجانبه مجزایی با ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان داشت. هند همچنین امیدوار است که این نشست به کاهش تنشهای مرزی و تاریخی با پکن کمک کند. انتظار میرود رهبران هند و چین در حاشیه این نشست با یکدیگر دیدار کنند؛ گفتوگویی که میتواند به تثبیت روابط دیپلماتیک دو کشور پس از درگیریهای مرزی سال ۲۰۲۰ کمک کند.
با این حال، آزمون اصلی برای هند، دستیابی به یک بیانیه مشترک پایانی میان تمامی اعضاست. اختلافات میان اعضا پیشتر در ماه مه و زمانی که وزرای خارجه بریکس به دلیل اختلافنظر درباره جنگ ایران نتوانستند به بیانیهای مشترک دست یابند رخنمایی کرد. در آن نشست هند ناچار شد به صدور «خلاصه ریاست نشست» بسنده کند.
این اجلاس در شرایطی برگزار میشود که نگرانیها از گسترش جنگ ایران که با حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل کلید خورد، اکنون با تشدید تنش میان حوثیها و عربستان بعد دیگری به خود گرفته است.
در این نشست یکپارچگی بریکس در مواجهه با موضعگیریهای متفاوت اعضا در قبال این مناقشات و تنظیم روابط با واشنگتن در بوته آزمون قرار گرفته است.