اروپا ممکن است سختترین زمستان گاز از ۲۰۲۲ را تجربه کند، چون قیمت عمدهفروشی نزدیک اوج سهسال اخیر است. قبضهای خانگی در هلند سریع بالا میرود اما در آلمان و اتریش حدود یک سال طول میکشد تا کامل تعدیل شود.
صورتحسابهای گاز و برق در اروپا ممکن است این زمستان افزایش پیدا کند اگر قیمتهای عمدهفروشی آنقدر بالا بماند که به سطح مصرفکننده منتقل شود.
آگهی
آگهی
شاخص قیمت عمدهفروشی گاز طبیعی اروپا یعنی قرارداد ماه آینده TTF هلند، عصر سهشنبه بالای €66 بهازای هر مگاوات ساعت (MWh) معامله میشد که از سطح بالای €68 در ابتدای جلسه معاملاتی پایینتر است. این در حالی است که در آغاز سال قیمت حدود €29 بهازای هر مگاوات ساعت بود.
این جهش قیمتی ناشی از افزایش نگرانی سرمایهگذاران است که ممکن است تنگه هرمز تا زمستان بسته بماند.
این در حالی است که سطح ذخیرهسازی گاز اتحادیه اروپا در آستانه فصل گرمایش در پایینترین سطوح تاریخی باقی ماندهاست.
بر اساس دادههای Gas Infrastructure Europe، مخازن گاز اتحادیه اروپا در پایان روز گازی 24 اوت تنها 62.99 درصد پر بود.
نتاشا فیلدینگ، مدیر تحریریه بخش گاز، الانجی، زغالسنگ و زیستتوده در آرگوس مدیا، به یورونیوز بیزینس گفت: «سطح ذخایر گاز اروپا برای این زمان از سال به طور غیرعادی پایین است.» او افزود این سطح بسیار پایینتر از میانگین پنجساله 79 درصد است.
فیلدینگ گفت: «در 15 سال گذشته تنها بار دیگری که ذخایر تا این حد پایین بود، سال 2021 و درست پیش از آخرین بحران بزرگ گاز بود.»
در میان بازارهای بزرگ اروپایی که پایینترین سطح ذخیرهسازی را دارند، مخازن آلمان تنها 51 درصد و مخازن هلند 44.3 درصد پر بودند.
موسسه مشاورهای آکسفورد اکونومیکس در گزارشی که 13 اوت و پیش از جهش اخیر قیمت گاز منتشر شد تاکید کرد مصرف گاز در اتحادیه اروپا حدود 15 تا 20 درصد کمتر از سال 2021 است.
در این گزارش آمدهاست که اتحادیه اروپا میتواند با سطحهای پایینتر ذخیرهسازی هم کار کند هرچند این به معنای اتکای بیشتر به واردات الانجی در زمستان خواهد بود. این وضعیت میتواند این اتحادیه را بیشتر در معرض رقابت با خریداران آسیایی برای محمولههای موجود قرار دهد.
رقابت همین حالا هم به دلیل بسته شدن عملی تنگه هرمز شدت گرفتهاست؛ امری که یکی از مسیرهای حملونقل را که معمولا نزدیک به یکپنجم تجارت جهانی الانجی از آن عبور میکند مختل کردهاست.
در صورت شکلگیری جنگ قیمت میان اتحادیه اروپا و آسیا، قیمتهای عمدهفروشی میتواند باز هم افزایش یابد.
به گزارش بلومبرگ، سامانتا دارت و لورا سیر، تحلیلگران گلدمن ساکس، در یادداشتی نوشتند: «در سطوح فعلی، قیمتها برای آنکه اروپا بتواند ذخایر خود را در طول زمستان مدیریت کند کافی نخواهد بود.»
آنها گفتند: «در سناریویی که صادرات انرژی خاورمیانه تنها بهتدریج تا سال 2027 عادی شود، برآورد ما این است که قیمت قرارداد دسامبر 2026 TTF احتمالا باید به بیش از €100 بهازای هر مگاوات ساعت برسد.» آنها افزودند این سطح 110 درصد بالاتر از سناریوی پایه گلدمن یعنی €50 بهازای هر مگاوات ساعت است.
آکسفورد اکونومیکس اعلام کرد ممکن است اتحادیه اروپا ناچار شود بخشهایی از ممنوعیت واردات گاز از روسیه را به حالت تعلیق درآورد اگر عرضه بیش از این محدود شود. بر اساس آخرین محاسبات کمیسیون اروپا، سهم روسیه از مجموع واردات گاز خطلولهای و الانجی در سال 2025 حدود 12.5 درصد بودهاست.
شورای اتحادیه اروپا در ژانویه 2026 مقرراتی را تصویب کرد که بر اساس آن از 18 مارس 2026 واردات گاز روسیه، چه الانجی و چه از طریق خط لوله، ممنوع میشود و برای قراردادهای موجود دورههای گذار در نظر گرفته شدهاست. قرار است تا پایان سال 2027 همه واردات گاز از روسیه متوقف شود.
صورتحسابهای خانوارها با چه سرعتی بالا میرود؟
یک جهش کوتاهمدت قیمت ممکن است تاثیر محدودی داشتهباشد اما روند افزایشی طولانیتر بهتدریج در قراردادهای جدید و تمدیدشده خانوارها منعکس میشود.
افزایش قیمتهای عمدهفروشی بهطور فوری باعث بالا رفتن قیمتهای خردهفروشی نمیشود. قیمت شاخص TTF میتواند خیلی سریعتر از قیمت موثر واردات اتحادیه اروپا افزایش پیدا کند؛ قیمتی که نشان میدهد واردکنندگان پس از در نظر گرفتن قراردادهای موجود و ابزارهای پوشش ریسک در عمل چه مبلغی میپردازند.
با این حال، هرچه قراردادهای تامینکنندگان به پایان برسد و آنها گاز بیشتری را با قیمتهای جدید و بالاتر بازار خریداری یا برای آن پوشش ریسک تهیه کنند، قیمت موثر واردات بهتدریج به قیمت عمدهفروشی نزدیکتر میشود.
این هزینههای بالاتر ممکن است هنگام بازبینی تعرفهها یا تمدید قراردادها به خانوارها منتقل شود.
به گفته فیلدینگ، میزان افزایش صورتحسابهای انرژی بستگی دارد به این که روند صعودی قیمتها چه مدت ادامه داشتهباشد و آیا در ماههای آینده باز هم بالا میرود یا نه. او گفت: «در سراسر اتحادیه اروپا خانوارهایی که تعرفههای شناور گاز دارند از نخستین گروههایی خواهند بود که اثر قیمتهای بالاتر عمدهفروشی را احساس میکنند» و افزود که انتقال افزایش قیمت از گاز به صورتحسابهای برق معمولا ضعیفتر است.
فیلدینگ گفت: «در کشورهایی که بازار خردهفروشی آزادتر است، انتقال افزایش قیمت سریعتر اتفاق میافتد.»
بر اساس برآورد آکسفورد اکونومیکس، به طور میانگین حدود شش ماه طول میکشد تا تغییرات قیمتهای عمدهفروشی بهطور کامل در قیمت مصرفکننده منعکس شود. با این حال زمانبندی این انتقال در کشورهای مختلف تفاوت زیادی دارد.
در این گزارش آمدهاست: «ساختار غالب بازار که در آن قراردادهای قیمت ثابت 12 ماهه و حتی 24 ماهه غالب است به این معناست که در بازارهایی مانند آلمان و اتریش تقریبا یک سال طول میکشد تا اوج انتقال افزایش قیمت رخ دهد.»
در کشورهایی مانند فرانسه، ایتالیا و اسپانیا ممکن است قیمت گاز برای مصرفکننده ظرف چند ماه واکنش نشان دهد. در برخی بازارها مانند هلند این انتقال تقریبا فوری است.
آکسفورد اکونومیکس اعلام کرد در میان اقتصادهای بزرگ اروپا، ایتالیا به دلیل «همزمانی انتقال نسبتا سریع افزایش قیمت و اتکا به گاز که بهطور قابل توجهی بالاتر از میانگین است» بیشترین آسیبپذیری را در برابر شوک قیمت گاز دارد.
با این حال، بر اساس دادههای Gas Infrastructure Europe، این کشور در حال حاضر یکی از بالاترین سطحهای ذخیرهسازی گاز را دارد.
بخش زیادی از ماجرا به میزان سرمای زمستان بستگی دارد.
آکسفورد اکونومیکس گفت: «ستون فقرات تامین گرمایش فضا در اتحادیه اروپا همچنان گاز است، بنابراین قیمت گاز این اتحادیه در زمستان پیشرو گروگان دمای بیرون میماند.» این موسسه مشاورهای افزود یک دوره سرد طولانی در زمستان امسال تقاضا برای گرمایش و گاز را بالا خواهد برد.
آکسفورد اکونومیکس در گزارشی که پیش از جهش اخیر قیمت گاز طبیعی منتشر شد اعلام کرد قیمتهای انرژی مصرفکننده در منطقه یورو شامل گاز، برق و دیگر هزینههای انرژی خانوار ممکن است در سهماهه چهارم تا 15 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یابد.