به گزارش رویترز، در حالی که ایران در تلاش است در جنگ با آمریکا چهرهای مقاوم از خود نشان دهد، رهبران جمهوری اسلامی نگراناند که تهدید ترامپ به اعمال فشار اقتصادی بیشتر علیه ایران، با تشدید دشواریهای معیشتی، بار دیگر منجر به شعلهور شدن اعتراضات شود.
رویترز در گزارشی مبتنی بر گفتگو با سه مقام ایرانی، دو منبع سیاسی آگاه، یک مقام سابق جمهوری اسلامی و دهها شهروند ایرانی، تصویری از وضعیت موجود حکومت و مردم ایران ارائه داده است. این منابع با بیم از پیامدهای احتمالی خواستار محفوظ ماندن هویتشان شدهاند.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز جمعه وعده داد که «ضربه اقتصادی سختی» به ایران وارد کند. این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا گفت واشنگتن ممکن است از هفته آینده اقداماتی علیه تهران اعمال کند که «تاکنون نظیرشان دیده نشده است». واشنگتن هنوز این اقدامات را اعلام نکرده است.
به گفته سه مقام ایرانی، با وجود تمام رجزخوانیهای رهبران جمهوری اسلامی پس از نزدیک به شش ماه ایستادگی در برابر جنگ و بستن عملی تنگه هرمز، آنها با فشارهای فزایندهای در داخل روبرو هستند که ممکن است به ناآرامیهای سراسری منجر شود.
ایران در حالی وارد جنگ شد که با تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، کمبود انرژی، تحریمها و ضعفهای عمیق ساختاری روبرو بود و اکنون باید با زیرساختهای آسیبدیده، اختلال در تجارت، کاهش تولید و هزینههای بازسازی نیز دستوپنجه نرم کند.
عرشیا، مهندس عمران پیش از آغاز جنگ، برای یک دهه در صنعت ساختمان ایران فعالیت کرده بود. با این حال در پی این جنگ، بیشتر پروژههای ساختمانی بهتعویق افتاده یا لغو شدهاند. از سوی دیگر، هزینهها بهشدت افزایش یافته و او برای یافتن کار با مشکل روبرو است و چشمانداز روشنی هم برای بهبود اوضاع وجود ندارد.
عرشیا که پدر دو فرزند است و در اصفهان زندگی میکند، گفت: «نگرانم. اگر ترامپ تحریمهای بیشتری اعمال کند، مردم عادی چطور باید زنده بمانند؟ نمیخواهم کشورم از نظر نظامی یا اقتصادی مجازات شود. ما همین حالا هم بهشدت در مضیقهایم.»
به گزارش رویترز، حملات آمریکا به کارخانهها، نیروگاهها، شبکههای حملونقل و دیگر زیرساختهای حیاتی ایران آسیب رسانده و اقتصاد ایران را بیشازپیش تحت فشار قرار داده است. وضعیت دشوار عرشیا هم بازتابدهنده همین واقعیت در سراسر ایران است.
محسن، ۵۳ ساله و ساکن بندرعباس است. او پس از آنکه ایران در واکنش به حملات آمریکا، پایگاهها و تجهیزات این کشور در منطقه را هدف قرار داد، ناچار شد کسبوکار کوچک واردات و صادرات خود با کشورهای حاشیه خلیج فارس را تعطیل کند.
محسن گفت: «مجبور شدم ۱۰ کارمندم را اخراج کنم. دردناک بود، اما چارهای نداشتم. دیگر توان پرداخت حقوق آنها را نداشتم و اکنون برای تامین مخارج خانوادهام به پساندازم متکی هستم.»
تورم و بیثباتی
براساس اعلام مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در ماه ژوئیه به ۶۶ درصد رسید و قیمتهای مصرفکننده نسبت به یک سال پیش ۸۷.۹ درصد افزایش یافت. نرخ تورم مواد غذایی نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته به ۱۲۸ درصد رسید.
به گفته دو منبع آگاه و یک مقام ایرانی، فشار اقتصادی به خودی خود احتمالا خطری بزرگ برای حاکمان ایران نیست. خطر بزرگ احتمال شعلهور شدن ناآرامیهای گسترده در پی تشدید دشواریهای معیشتی است.
به گفته یک مقام سابق اصلاحطلب، انتصاب حسین طائب، از معماران اصلی سرکوبهای پیشین، به فرماندهی بسیج در هفته گذشته، یکی از روشنترین نشانههای افزایش نگرانیها در مورد شعلهور شدن مجدد ناآرامیهاست.
اعتراضات دیماه سال گذشته نیز در پی مشکلات اقتصادی بود که با سرکوب خونین از سوی نیروهای امنیتی مواجه شد. در جریان این سرکوب، هزاران معترض در سراسر ایران کشته شدند و شمار زیادی نیز بازداشت شدند که با احکام سنگین روبرو هستند.
بنابر گزارش سازمان حقوق بشر ایران، جمهوری اسلامی تاکنون دستکم ۲۷ نفر را در ارتباط با اعتراضات دیماه سال ۱۴۰۴ اعدام کرده است.
بنابر اعلام سازمانهای حقوق بشری، جمهوری اسلامی در ماههای اخیر در واکنش به نگرانی از شعلهور شدن مجدد ناآرامیها، به اعدام، بازداشت، احضار و صدور احکام حبس طولانی برای روزنامهنگاران، وکلا، فعالان، مدافعان حقوق بشر و دانشجویان روی آورده است.
مقامات جمهوری اسلامی این اقدامات را برای حفظ ثبات در دوران جنگ ضروری میدانند. با این حال منتقدان معتقدند که این اقدامات ممکن است شکاف میان حاکمیت و مردمی را که از افزایش فشارهای اقتصادی به ستوه آمدهاند، عمیقتر کند.
«حقوقم ظرف چند روز تمام میشود»
به گزارش رویترز، خانوادهها مصرف گوشت و دیگر مواد غذایی اساسی را کاهش داده و به جای آنها به گزینههای ارزانتر روی آوردهاند.
حسین، کارمند دولت در شهر یزد، گفت: «جلوی فرزندانم خجالت میکشم. حقوقم ظرف چند روز تمام میشود. گوشت و مرغ از سفرهمان حذف شده است. اصلا نمیدانم چطور باید زندگی را بگذرانیم.»
براساس آمارهای مرکز آمار ایران، اجارهبها در ماه مارس نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۱ درصد افزایش یافت. بنابر گزارش رسانههای دولتی ایران، قیمت مسکن در تهران حدود ۵۰ درصد بیشتر از سال گذشته است.
حداقل دستمزد در ایران در سال جاری حدود ۶۰ درصد افزایش یافت، اما ادامه کاهش ارزش ریال قدرت خرید را از بین برده است؛ بهطوریکه ارزش دلاری حداقل دستمزد از اواخر ماه مارس تاکنون از حدود ۱۰۵ دلار به ۸۶ دلار کاهش یافته است.
بیژن، ۴۰ ساله، ۱۵ سال پیش که بهعنوان مهندس وارد بازار کار شد، ماهانه حدود هزار دلار درآمد داشت. او اکنون برای گذران زندگی به تدریس آنلاین روی آورده است. بیژن و همسرش بهسختی میتوانند ماهانه حدود ۴۰۰ دلار درآمد کسب کنند و برای کاهش هزینهها از تهران به یکی از استانهای ارزانتر نقل مکان کردهاند.
بیژن گفت: «قبلا شاید روزی پنج یا شش ساعت کار میکردم. اما اکنون تمام وقتم صرف کار کردن، جستجوی کار یا اضطراب ناشی از نداشتن کار کافی میشود.»
برای بسیاری از ایرانیان، ترس از آغاز دوباره درگیریها، برنامهریزی برای آینده را روزبهروز دشوارتر کرده است.
محاصره دریایی آمریکا منجر به افزایش هزینهها شده است
ایران تلاش کرده است جریان ورود کالاهای اساسی را از مسیرهای جایگزین، از جمله کریدورهای زمینی و دریای خزر، حفظ کند. اما این مسیرهای جایگزین نیز تحت فشار قرار گرفتهاند.
حملات به پلها، حملونقل زمینی را مختل کرده و هزینه و زمان لازم برای انتقال کالا به ایران را افزایش داده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، هفته گذشته با اذعان به این فشارها گفت: «گرانی طبیعی است. ما قبلا [کالاها را] با کشتی میآوردیم، حالا کلی مسیر عبور میکند و میآید و قیمت تمامشده بیشتر شده است.»
او افزود: «درآمدمان هم کم شده است. نفت میفروختیم، حالا نمیتوانیم بفروشیم. زدند یک سری از کارخانهها را خراب کردند و نمیتوانیم مالیات بگیریم. باید پول هم بدهیم به آنها تا چرخشان بچرخد.»
آقای پزشکیان همچنین گفت: «معضل ما چندین برابر شده و از آنور درآمد ما کاهش پیدا کرده است.»
رضا سپهوند، نماینده مجلس، روز شنبه به خبرگزاری ایلنا گفت که محاصره دریایی عملا واردات بنزین ایران را نیز متوقف کرده است. او افزود که تولید روزانه بنزین ایران به سقف حدود ۱۳۰ میلیون لیتر رسیده، در حالی که مصرف روزانه ۱۳۷ میلیون لیتر است.