طالبان افغانستان در حالی پنجمین سال بازگشت به قدرت را جشن میگیرند که برخی از ساکنان کابل میگویند پس از دههها درگیری و آشوب، احساس امنیت بیشتری میکنند. با این وجود گسترش بیکاری و عدم دسترسی به مدارس (آنهم در کشوری که دختران بالای ۱۲ سال از تحصیل منع شدهاند) را همچنان از مهمترین مشکلات میدانند.
طالبان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ میلادی همزمان با خروج نیروهای آمریکایی و ناتو از این کشور آنهم پس از دو دهه جنگ، کنترل افغانستان را دوباره به دست گرفتند. این خروج منجر به صحنههای هرج و مرج در فرودگاه کابل و اطراف آن شد و هزاران نفر خواستار ترک کشور بودند.
آگهی
آگهی
محمد قاسم ۳۰ ساله میگوید: «پنج سال گذشته در امنیت گذشته است. خواست ما از دولت، ایجاد فرصتهای شغلی برای جوانان است. ما از دولت میخواهیم که برای جوانان فرصتهای شغلی ایجاد کند و آنها را به ادامه تحصیل تشویق کند.»
تدام محدودیتها بر حقوق زنان
اگرچه طالبان پیش از تصرف قدرت اعلام کرده بودند که به زنان اجازه دسترسی به آموزش، اشتغال و مشارکت عمومی را البته مطابق با تفسیر خود از اصول اسلامی خواهند داد، اما اندکی پس از آغاز حکمرانی، ممنوعیت نامحدودی بر آموزش دختران بالاتر از کلاس ششم اعمال کردند و چند ماه بعد، آموزش عالی را نیز برای زنان تا «اطلاع ثانوی» ممنوع کردند.
زنان همچنین از ورود به سالنهای ورزشی، پارکها و حمامهای عمومی، شرکت در فعالیتهای ورزشی و سفر به مکانهای دور بدون «محرم» یا سرپرست مرد منع شدند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان بارها گفته است که دولت در تلاش است تا شرایطی را ایجاد کند تا دختران و زنان بتوانند مطابق با قوانین شریعت اسلامی در کلاسهای درس یا دانشگاهها شرکت کنند. با این وجود، این محدودیتها همچنان پابرجا هستند.
سازمان ملل اذعان کرده که این کشور اکنون باثباتتر است؛ با این وجود هشدار داده تا زمانی که حکومت طالبان محدودیتهای اعمال شده بر زنان و دختران را لغو نکند، از حقوق اساسی محافظت نکند و به نگرانیها در موضوع تروریسم پایان ندهد، ثبات پایدار ممکن نیست.
سازمان ملل: افغانستان دارای شدیدترین بحران حقوق زنان در جهان
یوناما، هیئت کمکرسانی سازمان ملل در افغانستان در بیانیهای اعلام کرد: «کاهش درگیریها مزایای ملموسی را برای بسیاری از افغانها به ارمغان آورده و فرصتهایی را برای تمرکز بر بهبود، توسعه و همکاری اقتصادی منطقهای ایجاد کرده است.» با این حال، این هیئت افزود که محدودیتهای اعمال شده بر زنان و دختران مانع بهبود وضعیت افغانستان و ادغام مجدد آن با جامعه بینالمللی میشود.
آژانس حقوق زنان سازمان ملل نیز این هفته اعلام کرد که زنان و دختران افغان «تحت شدیدترین محدودیتهای جهان» زندگی میکنند که نهتنها حقوق آنها را نقض میکند، بلکه آینده اجتماعی و اقتصادی کشور را نیز تهدید میکند.
در بیانیه این نهاد آمده است: «نیم دهه پس از تصرف افغانستان توسط طالبان در اوت ۲۰۲۱، افغانستان به طور سیستماتیک حقوق نیمی از جمعیت خود را از بین برده و این کشور را به یک کشور منزوی جهانی تبدیل کرده است که در دنیای مدرن هیچ مشابهی ندارد.»
در ادامه بیانیه آمده است: «در یک سال گذشته، محرومیت زنان و دختران از آموزش، اشتغال، زندگی عمومی، سیستمهای قضایی و مراقبتهای بهداشتی شدیدتر شده و آنچه را پیشتر نیز شدیدترین بحران حقوق زنان در جهان بوده، تثبیت کرده است.»
فضیله سروش، کارآفرین ۳۹ ساله ساکن کابل و مدافع حقوق زنان میگوید: «لازم است حکومت که تعطیلی مدارس و دانشگاهها را تا اطلاع ثانوی اعلام کرده بودند، اکنون تصمیمی روشن و عملی درباره این موضوع بگیرند.»
مولوی حیاتالله مهاجر فراهی، معاون وزیر اطلاعات و فرهنگ در دولت طالبان معتقد است که در پنج سال گذشته، دولت امنیت را برقرار کرده، ارز را تثبیت کرده، زیرساختها را بهبود بخشیده و پارکهای صنعتی ایجاد کرده که باعث ایجاد شغل شدهاند.
او به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «طبیعتا چالشها و مشکلاتی وجود دارد، اما میتوانیم چندین دستاورد را برجسته کنیم.»
فراهی به موضوع آموزش دختران و زنان نپرداخت اما گفت: «سطح سرمایهگذاری انجام شده در دانشگاهها از هر چیزی که در گذشته دیده شده، فراتر رفته است. دولت به تلاشهای خود برای سازماندهی و بهبود بیشتر خدمات برای شهروندان ما در زمینههای آموزش و سایر بخشها ادامه میدهد.»
تروریسم در افغانستان
فراهی گزارش سازمان ملل درباره شبکههای تروریستی در افغانستان را رد کرد و گفت: «اینها صرفا تبلیغات دشمن هستند که برای بیثبات جلوه دادن کشور پخش شدهاند.»
او درباره انزوای بینالمللی حکومت نیز گفت که دولت طالبان با حدود ۴۰ کشور در تعامل است و افزود: «امارت اسلامی افغانستان تمام الزامات لازم برای به رسمیت شناخته شدن را برآورده کرده است. اکنون جامعه بینالمللی و دیگران باید قدم پیش بگذارند و اقدامات مناسب را انجام دهند.»
دولت طالبان در حال حاضر فقط از سوی روسیه به رسمیت شناخته شده است.
یونسکو: ۲.۴ میلیون دختر محروم از آموزش متوسطه
یونسکو، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، این هفته اعلام کرد که ممنوعیتهای آموزشی باعث شده است حدود ۲.۴ میلیون دختر از آموزش متوسطه محروم شوند که افزایشی ۲۰۰ هزار نفری نسبت به سال گذشته را نشان میدهد.
این آژانس اعلام کرد که این محدودیتها، دو دهه پیشرفتی را که افغانستان در آموزش به دست آمده بود، معکوس کرده است.
یونسکو همچنین به یک بحران آموزشی گستردهتر اشاره کرد و افزود ۵۳ درصد از کودکان در سن مدرسه ابتدایی، از مدرسه محروم هستند. مدارس فاقد زیرساختهای اساسی مانند آب، بهداشت یا گرمایش هستند و بلایای طبیعی نیز منجر به تعطیلی صدها مدرسه شده است.
برنامه جهانی غذای سازمان ملل نیز اعلام کرد که سوء تغذیه کودکان در یک سوم استانهای افغانستان به سطح بحرانی رسیده است و انتظار میرود با کاهش توزیع مواد غذایی و کاهش سایر حمایتها به دلیل کمبود بودجه، وضعیت بدتر شود.