مساحت سوخته در اسپانیا در سال ۲۰۲۶ تقریبا معادل نیمی از سطح نابود شده در سال گذشته است؛ هزینه مهار آتشسوزی بین ۱۷۲۳ تا ۳۲۷۵ میلیون یورو برآورد میشود. علاوه بر این گردشگری و کشاورزی نیز متحمل زیان شدهاند و کارشناسان بر اهمیت پیشگیری تاکید میکنند.
در حالی که صدها آتشنشان هنوز در مادرید، آویلا و تولدو مستقر هستند و با بدترین آتشسوزی جنگل ثبتشده در تاریخ اسپانیا مقابله میکنند، هنوز برای این که بهطور دقیق مشخص شود شعلهها در نهایت چه هزینهای در سال جاری بر خزانه کشور تحمیل میکنند زود است. با این حال، با توجه به ارقام سال ۲۰۲۵، یک نکته روشن است: صورتحساب سنگین خواهد بود.
آگهی
آگهی
طبق گزارش (منبع به زبان اسپانیایی) «آتشسوزیهای بزرگ جنگلی» سازمان صلح سبز که بر اساس دادههای انجمن ملی شرکتهای جنگلی (آسمفو) تهیه شده، برآورد میشود دولت اسپانیا سال گذشته بین ۳ میلیارد و ۵۴۸ میلیون تا ۶ میلیارد و ۷۴۱ میلیون یورو برای اطفای آتشسوزیهایی هزینه کرده که بنا بر آمار (منبع به زبان اسپانیایی) وزارت کشور، در مجموع ۳۵۴ هزار و ۷۹۳ هکتار از اراضی کشور را در قالب ۸ هزار و ۱۸۹ حادثه سوزاندند.
این محاسبه بسته به این که هزینه برآوردی هر هکتار بر اساس دادههای سازمان جنگلداری ناوارا، یعنی ۱۰ هزار یورو، در نظر گرفته شود یا بر پایه ارقامی که آسمفو ارائه میکند و عدد را حدود ۱۹ هزار یورو برای هر هکتار میداند، متفاوت است. در هر صورت این برآوردها فقط هزینه متوسط عملیات اطفای حریق را در نظر میگیرند و بازسازی مناطق آسیبدیده را محاسبه نمیکنند.
با توجه به این که طبق آخرین گزارش مقدماتی (منبع به زبان اسپانیایی) وزارت انتقال زیستمحیطی، مساحت جنگلی آسیبدیده از آتشسوزیها در اسپانیا از ابتدای سال تاکنون به ۱۷۲ هزار و ۳۹۶ هکتار رسیده است، یعنی تقریبا نیمی از کل سطحی که در سال ۲۰۲۵ در کشور سوخت، صورتحساب آتشسوزیها در سال جاری تاکنون میتواند بین ۱ میلیارد و ۷۲۳ میلیون تا ۳ میلیارد و ۲۷۵ میلیون یورو باشد.
با این حال باید یادآوری کرد که این محاسبه تنها هزینه عملیات اطفای حریق را شامل میشود. آنا بلن نوریگا، رئیس انجمن رسمی مهندسان فنی جنگل (COITF)، در گفتوگو با «اینفوبائه» گفت: «بازسازی مناطق طبیعی آسیبدیده از شعلهها معمولا پرهزینهتر از خود عملیات اطفاسوزی است».
به عنوان نمونه، پارلمان اروپا همین ماه یک بسته کمک اضطراری برای اسپانیا تصویب کرد (منبع به زبان اسپانیایی) به ارزش ۱۲۰٫۵۵ میلیون یورو به منظور جبران خسارتهای ناشی از خشکسالی، موجهای گرما و آتشسوزیهای جنگلی.
اهمیت پیشگیری
بر اساس برآوردهای آسمفو و با استفاده از دادههای وزارت انتقال زیستمحیطی، بخش قابل توجهی از بودجه عمومی اختصاصیافته به مقابله با آتشسوزیها صرف عملیات اطفای حریق میشود و نه اقدامات پیشگیرانه.
میگل آنخل دورالده، رئیس آسمفو، در گفتوگو با رادیو «سر» توضیح داد: «احتمالا با رقمهایی بسیار مشابه سالهای گذشته روبهرو خواهیم بود؛ در مجموع حدود ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ میلیون یورو که حدود ۴۰۰ میلیون آن صرف اطفای حریق میشود». به این معنی که حدود ۸۰۰ میلیون یورو به اقدامات پیشگیری اختصاص مییابد. باید توجه داشت که تنظیم این حسابها به اطلاعات رسمیای بستگی دارد که نهادهای مختلف مسئول در اختیار وزارت انتقال زیستمحیطی میگذارند، بنابراین تنها یک برآورد تقریبی است.
دورالده که از «خسارتهای سنگین» ابراز تاسف میکند و تاکید دارد «آتشسوزیهای جنگل در زمستان خاموش میشوند»، بر اهمیت سرمایهگذاری بیشتر در پیشگیری تاکید میکند و به گفته او برای هر یورویی که از ابتدا صرف جلوگیری از شعلهور شدن آتش شود، حدود صد یورو در هزینههای اطفای حریق صرفهجویی خواهد شد.
او در ادامه گفت: «تغییری که در چشمانداز طبیعی در پیش داریم، کیفیت و مقدار آب، تنوع زیستیای که از دست میدهیم، منابع چوب، قارچ و رزین، خاک آسیبدیدهای که بازتولید آن زمان میبرد و تا دوباره بتواند اکوسیستمی مشابه گذشته را تحمل کند... همه اینها نسبت یک به صد را نشان میدهد».
این کارشناس با توجه به این که اراضی جنگلی در اسپانیا کمی بیش از نیمی از مساحت کشور را تشکیل میدهد معتقد است باید سالانه حدود ۳ میلیارد یورو سرمایهگذاری شود «نه برای خرید هواپیما (...) بلکه برای مدیریت جنگل». او نتیجهگیری میکند: «در این صورت کمکم شاهد تغییرات چشمگیر و اثرگذار بر روند آتشسوزیها خواهیم بود».
گردشگری و کشاورزی؛ بخشهایی که بیشترین آسیب را میبینند
آتشسوزیهای جنگل تنها هزینه سنگین زیستمحیطی به جا نمیگذارند، بلکه تاثیر اقتصادی قابل توجهی هم دارند. یک مطالعه (منبع به زبان اسپانیایی) در سال ۲۰۲۳ که در نشریه علمی «Journal of Environmental Economics and Management» منتشر شد، نشان میدهد مناطق جنوب اروپا که با آتشسوزیهای بزرگ روبهرو میشوند رشد سالانه تولید ناخالص داخلیشان بین ۰٫۱۱ تا ۰٫۱۸ درصد کاهش مییابد. در شدیدترین سالها، افت تجمعی میتواند بین ۳٫۳ تا ۴٫۸ درصد باشد.
این مطالعه همچنین یک اثر مستقیم بر اشتغال مرتبط با گردشگری شناسایی کرده است. فعالیتهای مرتبط با حملونقل، اقامت و رستورانها کاهش رشد سالانهای بین ۰٫۰۹ تا ۰٫۱۵ درصد ثبت میکنند که معادل از دست رفتن برآوردی بین ۵۷۰۰ تا ۹۶۰۰ شغل در هر فصل در کل جنوب اروپا است.
به همین دلیل جای تعجب نیست که وزارت کار یک بسته اقدامات فوقالعاده برای حمایت از کارگرانی که به دلیل آتشسوزیهای جنگلی نمیتوانند در محل کار حاضر شوند، آماده کرده است. بر اساس این طرح، دولت به طور کامل هزینههای نیروی کار در این دوره از جمله دستمزدها و حق بیمههای تامین اجتماعی را بر عهده میگیرد تا از تحمیل پیامدهای اقتصادی وضعیت اضطراری بر کارمندان و شرکتها جلوگیری شود.
از سوی دیگر، بخش کشاورزی نیز مستقیما از این نوع فاجعهها تاثیر میپذیرد. وزیر کشور، فرناندو گرانده-مارلاسکا، روز دوشنبه برداشت محصولات کشاورزی با استفاده از ماشینآلات سنگین را در منطقه مادرید و استانهای آویلا و تولدو تا پایان وضعیت اضطراری ناشی از آتشسوزیهای جنگلی متوقف کرد.
علاوه بر این، به دلیل شعلهها هزاران رأس دام تلف شده یا در مناطق بدون دسترسی به آب و غذا در مرکز شبهجزیره ایبری گرفتار شدهاند. در همین چارچوب، دولت منطقه مادرید با پرداخت کمک مالی به آن دسته از واحدهای دامداری موافقت کرده که از آتشسوزی در ناحیه کوهستانی غرب این منطقه آسیب دیدهاند.