در حالی که ارتش آمریکا اعلام کرده بود حملات خود علیه ایران به پایان رسیده است، تا روز جمعه هیچ گروه یا کشوری مسئولیت حملات هوایی تازه به ایران را برعهده نگرفت؛ موضوعی که این پرسش را مطرح کرده است که چه طرف دیگری ممکن است در حال هدف قرار دادن جمهوری اسلامی باشد.
حملات روز پنجشنبه، درست در زمانی که ایران برای مراسم خاکسپاری علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، آماده میشد، مناطقی در جنوب ایران را هدف قرار داد. حکومت ایران نیز تاکنون به طور مستقیم هیچ کشوری را مسئول این حملات معرفی نکرده است، هرچند یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به امارات عربی متحده هشدار داد و این کشور را به حمایت از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران متهم کرد.
آگهی
آگهی
کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه بارها هدف حملات ایران قرار گرفتهاند، روز جمعه به درخواستها برای اظهار نظر درباره این حملات پاسخی ندادند.
این حملات در شرایطی رخ داده که کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و آمریکا همچنان بر باز بودن تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، برای تردد آزاد کشتیها تاکید دارند.
در مقابل، ایران اعلام کرده است که تنگه هرمز باید از این پس تنها تحت کنترل جمهوری اسلامی باشد و کشتیهایی که از این آبراه عبور میکنند باید به تهران عوارض پرداخت کنند؛ موضعی که با دیدگاه جامعه جهانی در تضاد است، زیرا دهههاست تنگه هرمز به عنوان یک آبراه بینالمللی شناخته میشود.
پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان که در بازارهای بینالمللی معامله میشد، از تنگه هرمز عبور میکرد.
کنترل ایران بر این آبراه در جریان جنگ، بحران جهانی انرژی را تشدید کرد، هرچند پس از پایان درگیریها، قیمت نفت از اوج ۱۲۰ دلار برای هر بشکه به طور محسوسی کاهش یافته است.
اسرائیل که در جنگ ایران نیز مشارکت داشت، مسئولیت حملات اخیر به ایران را برعهده نگرفته است.
حملات تازه پس از پایان عملیات آمریکا
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) بامداد پنجشنبه، حدود ساعت ۶:۳۰ به وقت ایران، اعلام کرد که مرحلهای از عملیات خود را که شامل حمله به ۹۰ هدف بود، به پایان رسانده است.
اندکی پس از این اعلام، رسانههای ایران از وقوع مجموعهای از حملات هوایی و انفجارها در استانهای بوشهر و سیستان و بلوچستان، شهرهای اهواز و چابهار و چند منطقه دیگر خبر دادند.
سنتکام به درخواست خبرنگاران برای اظهار نظر درباره این حملات جدید پاسخی نداد.
ایران نیز در واکنش به حملات آمریکا، روز پنجشنبه موج گستردهتری از حملات موشکی را علیه اهداف آمریکایی در منطقه آغاز کرد و بحرین، اردن، کویت و قطر را هدف قرار داد.
در هر چهار کشور آژیر خطر به صدا درآمد و ساکنان برای پناه گرفتن به پناهگاهها رفتند. همچنین گزارش شد که در کویت دستکم یک نفر در جریان رهگیری موشکهای شلیکشده توسط سامانههای پدافند هوایی زخمی شده است.
این تبادل حملات بار دیگر آتشبس شکننده میان تهران و واشنگتن را در معرض آزمون قرار داد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز جمعه بار دیگر در شبکه اجتماعی خود تاکید کرد که از نظر او توافق موقت آتشبس «دیگر پایان یافته است»، اما در عین حال گفت مذاکرات برای پایان دادن دائمی به جنگ ادامه خواهد یافت.
تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، پس از اظهارات ترامپ اعلام کرد که این فرماندهی «هیچ بهروزرسانی عملیاتی» جدیدی درباره وضعیت آتشبس ندارد.
رایزنیهای دیپلماتیک در خلیج فارس
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، بلافاصله پس از حمله موشکی ایران راهی کویت شد و با امیر این کشور دیدار کرد.
همزمان، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز با وزیر امور خارجه قطر تماسهای جداگانهای برقرار کردند. وزیر خارجه قطر در کنار پاکستان، یکی از اصلیترین میانجیها در مذاکرات میان ایران و آمریکا به شمار میرود.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز اعلام کرد که روز جمعه به طور جداگانه با مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، گفتوگو کرده و در هر دو تماس بر ضرورت خویشتنداری و ادامه مسیر دیپلماسی تاکید کرده است.
در جریان جنگ ایران، مقامهای آمریکایی اعلام کرده بودند که عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز پس از حملات ایران به تاسیسات انرژی آنها، حملاتی هوایی علیه ایران انجام دادهاند.
در همین حال، اسرائیل که به رهبری بنیامین نتانیاهو کارزار نظامی گستردهای علیه ایران به راه انداخته، از ماه ژوئن تاکنون حمله جدیدی به جمهوری اسلامی انجام نداده است؛ در حالی که این کشور معمولا مسئولیت حملات خود به ایران را به سرعت برعهده میگیرد.
دولت اسرائیل نیز اعلام کرد بنیامین نتانیاهو شامگاه پنجشنبه با دونالد ترامپ گفتوگوی تلفنی داشته و رئیسجمهوری آمریکا او را در جریان «اقدامات آمریکا در خلیج فارس» قرار داده است.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، نیز بار دیگر ایران را تهدید کرد و گفت کشورش در صورت لزوم آماده اقدام نظامی دوباره است.
او در مراسمی نظامی گفت: «اگر مجبور شویم بازگردیم، این بار با قدرتی بسیار بیشتر بازخواهیم گشت.»
ادامه تهدیدهای ایران
رسانههای دولتی ایران روز جمعه به نقل از اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس و از فرماندهان پیشین سپاه پاسداران، گزارش دادند که امارات متحده عربی «بهای همکاری با آمریکا را خواهد پرداخت.»
او امارات را متهم کرد که در پشت پرده حملات اخیر آمریکا علیه ایران نقش داشته است.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ بارها کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را به حمایت از عملیات نظامی آمریکا متهم کرده؛ اتهامی که این کشورها در طول جنگ آن را رد کردهاند.
آمریکا از زمان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ تاکنون حضور نظامی گستردهای در کشورهای عربی منطقه حفظ کرده و پایگاههای متعددی در این کشورها، از جمله بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، دارد.
در همین حال، ایران همچنان تاکید میکند که باید تنها کنترلکننده تنگه هرمز باشد.
اما آمریکا همچنان به کشتیها توصیه میکند برای پرهیز از رویارویی با ایران، از مسیر جنوبی تنگه هرمز که در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد، عبور کنند.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی، نهادی چندملیتی که زیر نظر نیروی دریایی آمریکا فعالیت میکند، روز جمعه بار دیگر با انتشار اطلاعیهای از کشتیها خواست از همین مسیر استفاده کنند.
اطلاعیه مشابهی که روزهای گذشته منتشر شده بود، به گفته این گزارش، با حمله ایران در روز سهشنبه همراه شد؛ حملهای که طی آن سه کشتی هدف قرار گرفتند.
این مرکز در اطلاعیه جدید خود اعلام کرد: «با وجود حملات اخیر و بدون تحریک قبلی علیه کشتیهای تجاری، به دریانوردان یادآوری میشود که مسیر جنوبی تنگه هرمز گسترش یافته و همچنان برای تردد همه شناورها باز و قابل استفاده است.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بر اساس آمار شرکت تحلیلی «کپلر»، روز پنجشنبه ۲۲ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که این رقم روز چهارشنبه ۳۰ فروند و روز سهشنبه ۴۱ فروند بود؛ آماری که نشان میدهد تنشهای اخیر باعث کاهش محسوس تردد دریایی در این آبراه راهبردی شده است.