سپاه پاسداران اعلام کرد حملات آخر هفته آمریکا توافق چارچوب را نقض کرده و هشدار داد کشتیهای متخلف با پاسخ خردکننده روبهرو میشوند؛ همزمان خبرنگاران یورونیوز در دوحه دیدند هواپیماهای سوخترسان آمریکا در همان آرایش شب قبل به سمت هرمز پرواز کردند.
مذاکرات آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ روز یکشنبه تحت فشار شدید تازهای قرار گرفت، پس از آنکه سپاه پاسداران اعلام کرد حملات آمریکا در دو روز گذشته «بند ۱ یادداشت تفاهم اسلامآباد» را نقض کرده و «باعث توقف کامل همه روندها خواهد شد».
آگهی
آگهی
سپاه پاسداران در بیانیهای که رسانههای دولتی ایران منتشر کردند، افزود که «از این پس با کشتیهای متخلف سختگیرانهتر از گذشته برخورد خواهد شد و آنها با پاسخ کوبندهای روبهرو میشوند».
عامل فوری تشدید تنش در آخر هفته حمله پهپادی بود که آمریکا آن را به ایران نسبت داد؛ حملهای که روز شنبه علیه نفتکش M/T Kiku با پرچم پاناما انجام شد؛ نفتکشی حامل نفت خام که به سمت بندر فجیره در امارات متحده عربی در حرکت بود.
ستاد مرکزی فرماندهی ارتش آمریکا (سنتکام) در پاسخ، ۱۰ هدف نظامی ایران را در داخل و اطراف تنگه هرمز هدف قرار داد؛ از جمله زیرساختهای مراقبتی، سایتهای پدافند هوایی، تاسیسات نگهداری پهپاد و تواناییهای مینگذاری.
تهران سپس موشکهای بالستیک و پهپادهایی به مقر ناوگان پنجم آمریکا در بندر سلمان در بحرین و پایگاه هوایی علی السالم در کویت شلیک کرد. وزارت کشور بحرین اعلام کرد حملات ایران به یک ساختمان مسکونی نزدیک فرودگاه بینالمللی بحرین آسیب زده است. هیچ تلفاتی گزارش نشد.
پروازهای گسترده هواپیماهای نظامی آمریکا بر فراز تنگه هرمز در شامگاه یکشنبه حاکی از آمادهسازی برای موج تازهای از حملات به تاسیسات نظامی ایران پس از حملات روز شنبه آمریکا و تشدید بیشتر تنشها بود؛ اقدامی که آتشبس شکننده میان آمریکا و ایران و مذاکرات جاری درباره چارچوب توافق برای پایان جنگ را به آزمون میگذارد.
خبرنگاران یورونیوز در دوحه مشاهده کردند که هواپیمای سوخترسان بوئینگ KC-135R نیروی هوایی آمریکا شامگاه یکشنبه از پایتخت قطر برخاست و به چندین هواپیمای دیگر نیروی هوایی آمریکا پیوست که طبق دادههای پرتال رصد ترافیک هوایی Flightradar24 بر فراز منطقه خلیج فارس نزدیک تنگه هرمز در حال چرخ زدن بودند.
الگوی پرواز این هواپیماها شبیه الگوی حملات هوایی آمریکا به اهداف ایرانی در شامگاه شنبه بود.
سفیر آمریکا در سازمان ملل: واشنگتن دست روی دست نخواهد گذاشت
این تبادل آتش متقابل، بیش از پیش مذاکرات در جریان میان دو طرف را زیر سوال برد؛ به گزارش والاستریت ژورنال و به نقل از فردی مطلع، مذاکرات تا روز یکشنبه متوقف شده بود.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، عصر یکشنبه گفت که «اگر رژیم ایران حتی لحظهای فکر کند که رئیسجمهور ترامپ دست روی دست خواهد گذاشت و در برابر ادامه حملات ایران به کشتیرانی بینالمللی بدون پاسخ، یا حمله به پایگاههای ما بدون پاسخ، ساکت میماند، سخت در اشتباه است».
این سفیر آمریکا در گفتوگو با برنامه فاکس نیوز ساندی گفت که واشنگتن «در صورت لزوم به اقدام نظامی برای از کار انداختن زیرساختهایی که برای کنترل غیرقانونی یک آبراه بینالمللی استفاده میشود ادامه خواهد داد».
والتز گفت: «لحظهای تصور نکنید که رئیسجمهور دونالد ترامپ همه گزینهها را روی میز نخواهد گذاشت تا نه فقط به هدف ما، بلکه به هدف تمام جهان برسد که این است ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند».
والتز همچنین توضیح داد که مذاکرات آمریکا و ایران تا ظهر یکشنبه ادامه داشت و افزود که ترامپ «همیشه به دیپلماسی فرصت میدهد»، اما هشدار داد که «صبر رئیسجمهور برای همیشه دوام نخواهد داشت».
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز یکشنبه در واکنش گفت که «هر بار دشمن توافقها یا آتشبس را نقض کند، پاسخی شدیدتر از گذشته دریافت خواهد کرد» و افزود که واشنگتن «فریبکار و غیرقابل اعتماد است».
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، که در نشست خبری در بغداد سخن میگفت، اعلام کرد تنگه در ۳۰ روز آینده تحت نظارت کامل ایران خواهد بود و تهران بر اساس چارچوب توافق، تنها طرف مسئول اداره این آبراه است.
تلویزیون دولتی ایران مسیرهای مشخص عبور امن را اعلام کرد: کشتیهای ورودی باید از جنوب جزیره هرمز عبور کنند و کشتیهای خروجی از جنوب جزیره لارک.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) به طور جداگانه سطح تهدید در تنگه هرمز را از «متوسط» به «قابل توجه» افزایش داد و با اشاره به «حملات علیه کشتیهای تجاری» به دریانوردان درباره وجود مین و ادامه عملیات پاکسازی دریایی هشدار داد.
آیتالله واشنگتن را به «جنایت جنگی» متهم میکند
در همین حال، روز یکشنبه بیانیهای که گفته میشود از سوی آیتالله مجتبی خامنهای صادر شده، خواستار محاکمه رهبران آمریکا و اسرائیل به اتهام آنچه «جنایتهای جنگی» خوانده شده، شد.
در این بیانیه آمده است که «جنایتکاران بینالمللی، قدرتهای استکباری جهانی و متجاوزان» باید به دلیل «جنگهای تحمیلی» علیه ایرانیان در دادگاههای داخلی و بینالمللی تحت پیگرد قرار گیرند و از «کشتار کودکان و جنایتهای جنگی در میناب و لامرد» و دیگر «خسارتها» نام برده شده است.
مجتبی خامنهای از آغاز شلیکهای اولیه این جنگ در ۲۸ فوریه که در جریان آن پدرش، آیتالله علی خامنهای، در حملات به تهران کشته شد، در انظار عمومی دیده نشده است.
او از آن زمان تاکنون تنها از طریق بیانیههای مکتوبی که از تلویزیون دولتی خوانده میشود با مردم سخن گفته است و محل اقامت و وضعیتش همچنان نامعلوم است.
موج تازه حملات متقابل میان ایران و آمریکا و پافشاری تهران بر کنترل تنگه هرمز فشار زیادی بر چارچوب آتشبس وارد کرده است؛ با این حال به نظر میرسد دو طرف همزمان با ادامه مذاکرات، در ابعاد درگیری نظامی خود تا حدی خویشتنداری میکنند.
همزمان، روز یکشنبه محمد مخبر، مشاور مجتبی خامنهای، به آمریکا هشدار داد که هر تلاشی برای اعمال کنترل در تنگه هرمز «یک اشتباه» خواهد بود.
مخبر تاکید کرد: «زیر پا گذاشتن آخرین یادداشت تفاهم و بازگشت به رویکرد تهاجمی تنها عزم ما را برای ایستادگی تقویت میکند».
او افزود: «تا زمانی که تنگه هرمز تحت کنترل بیچونوچرای ما باقی بماند، رویای هژمونیک آمریکا در این منطقه محقق نخواهد شد».
در تحول دیگری در روز یکشنبه، وزارت کشور قطر در بیانیهای اعلام کرد که یک شهروند قطری در حادثهای دریایی پس از آنکه بر اثر اصابت ترکش ناشی از عملیات نظامی در منطقه زخمی شد، جان باخته است.
در این بیانیه افزوده شده است که «یک مقیم عرب زخمی شد» و به بیمارستان انتقال یافت و وزارت کشور «برای بهبودی سریع این فرد دعا میکند».
روز شنبه مرکز مشترک اطلاعات دریایی نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد مسیر کشتیرانی گستردهتری در بخش تنگه هرمز نزدیک ساحل عمان تعیین شده که امکان تردد بیشتر کشتیها را در هر دو جهت فراهم میکند؛ اقدامی که چالشی مستقیم برای ادعای ایران درباره انحصار اختیار ناوبری در این آبراه به شمار میرود.