رییس کمیسیون اروپا برای تعمیق تعامل راهبردی اتحادیه اروپا با قفقاز جنوبی و تقویت همکاری انرژی، تجارت و اتصال منطقهای به سود اقتصادهای اتحادیه اروپا از باکو و ایروان دیدار میکند.
اورسولا فون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، هفته آینده به جمهوری آذربایجان و ارمنستان سفر میکند تا سطح تعامل راهبردی اتحادیه اروپا با این دو رقیب سابق در قفقاز جنوبی را بیش از پیش ارتقا دهد؛ منابع مطلع در ایروان و باکو این خبر را به یورونیوز تایید کردهاند.
آگهی
آگهی
رئیس بازوی اجرایی اتحادیه اروپا قرار است اول ژوئیه به باکو برود و در آنجا با الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، درباره افزایش صادرات انرژی این کشور به اروپا بهعنوان ستون اصلی روابط اتحادیه اروپا و آذربایجان گفتوگو کند و همچنین همکاری در پروژههای مهم زیرساختی منطقهای را که اکنون برای اقتصادهای اروپایی حیاتی شدهاند بررسی خواهد کرد.
این نخستین سفر فون درلاین به باکو از سال ۲۰۲۲ است؛ زمانی که اتحادیه اروپا و آذربایجان شراکت راهبردی انرژی خود را امضا کردند و اروپا در حال فاصله گرفتن از انرژی روسیه بود و به منابع جایگزین گاز بهسرعت نیاز داشت.
این سفر همچنین اولین دیدار پس از توافق ارمنستان و آذربایجان برای برقراری صلح، پس از دههها جنگ بر سر قرهباغ در منطقهای است که پیشتر در مدار نفوذ مسکو قرار داشت.
این سفر ادامه گفتوگوی راهبردی سیاسی اتحادیه اروپا با منطقه است؛ پس از گفتوگوهای آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، با علیاف در باکو در ماه مارس؛ زمانی که کاستا اعلام کرد بروکسل و باکو اکنون در حال کار بر سر چارچوبی تازه برای همکاری نزدیکتر در حوزههای دفاعی، امنیتی و تحولات دیجیتال هستند تا روابط را فراتر از پیوندهای کنونی در عرصه انرژی و زیرساختهای کلیدی گسترش دهند.
کاستا در ماه مارس گفت: «این یک پیام نیرومند درباره چشمانداز مشترک ما برای آینده است» و افزود که «امنیت انرژی ستون همکاری اتحادیه اروپا با آذربایجان است» و تاکید کرد که آذربایجان در تلاشهای اتحادیه اروپا برای متنوعسازی منابع تامین گاز، نفت و انرژی سبز نقشی محوری داشته است.
در حال حاضر در مجموع ۱۶ کشور اروپایی گاز آذربایجان را دریافت میکنند که ۱۰ عضو اتحادیه اروپا در میان آنها هستند و ایتالیا، بنا بر سفر جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا به باکو در ماه مه، بزرگترین واردکننده انرژی آذربایجان در اتحادیه اروپاست.
کریدور میانی؛ اولویت تازه تجاری اروپا
اتصالپذیری اکنون به حوزه کلیدی دیگری در همکاری اتحادیه اروپا و آذربایجان بدل شده است و توسعه کریدور میانی، فرصتی راهبردی برای ایجاد مسیرهای تازه و جایگزین حملونقل میان اروپا و آسیا از طریق قفقاز جنوبی پس از اختلالهای ایجادشده از سوی ایران بهشمار میرود.
مارتا کوس، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا که انتظار میرود فون درلاین را در هر دو سفر همراهی کند، این هفته سکوی تازه «دستور کار اتصالپذیری» اتحادیه اروپا را راهاندازی کرد؛ سازوکاری که بر اساس آن اتحادیه اروپا در پروژههای مربوط به کریدور میانی با سرمایهگذاری دولتها، نهادهای مالی و بخش خصوصی مشارکت خواهد کرد؛ سرمایهگذاریهایی که تاکنون بیش از ۸۰ میلیون یورو از سوی اتحادیه اروپا تامین شده و هدفگذاری شده است که برای توسعه زیرساختهای حملونقل، انرژی و دیجیتال به بیش از ۲ میلیارد یورو برسد.
کوس در ویدیویی که در ایکس منتشر کرد، طرح تازه اتصالپذیری اتحادیه اروپا را تشریح کرد و گفت که برای اروپا حیاتی است مسیرهای تجاری و انرژی خود را امنتر کند، از مسیرهای سنتی که اکنون غیرقابل اعتماد شدهاند پرهیز کند و زمان آن رسیده که اروپا نقش خود را ایفا کند.
کوس در این ویدیو گفت: «نقشه پروازها را پیش و پس از آغاز جنگ اخیر در ایران ببینید؛ تقریبا همه هواپیماها شروع کردهاند از مسیر قفقاز عبور کنند. از همین جا، یعنی کریدور میانی، میتوانیم تجارت، انرژی و پیوندهای دیجیتال خود را امن کنیم.» او توضیح داد که کریدور میانی اروپا و آسیا را از طریق ترکیه و قفقاز جنوبی به هم متصل میکند.
کمیسر گسترش اتحادیه اروپا توضیح داد که اکنون حجم تجارت در این مسیر در مقایسه با سال ۲۰۲۲ چهار برابر شده است، هرچند همچنان با گلوگاهها و موانعی روبهروست و ارسال محمولهها به اروپا میتواند هنوز تا ۴۵ روز طول بکشد تا به رومانی برسد.
کوس هدف اتحادیه اروپا را چنین توضیح داد: «هدف ما چیست؟ رساندن این مدت به تنها ۱۵ روز؛ این بهطور قابل توجهی سریعتر از حمل دریایی به اروپاست. چگونه؟ با بهبود جادهها، راهآهنها، بندرها و کاهش تاخیرها در مرزها.»
کمیسر گسترش اتحادیه اروپا گفت: «این کار به کاهش هزینهها برای کسبوکارهای ما کمک میکند و کالاها را برای مردم اتحادیه اروپا ارزانتر میکند. این به رشد اقتصاد ما کمک خواهد کرد.»
کوس توضیح داد: «این ابتکار همچنین به بهبود روابط میان کشورهای منطقه پس از دههها درگیری کمک میکند و اقتصاد همسایگان شرقی ما را تقویت خواهد کرد. همان کاری که زغالسنگ و فولاد پس از جنگ جهانی دوم برای اروپا انجام دادند.»
او در پایان گفت: «این اولویت کمیسیون اروپاست؛ تامین پیوندهای تجاری، انرژی و دیجیتال از مسیرهایی که به آنها اعتماد داریم» و به این ترتیب زمینه سفر رهبری اتحادیه اروپا به باکو را فراهم کرد.
علیاف در ماه مارس به کاستا گفت که در پی اختلالهای ایجادشده در نظامهای جهانی ترانزیت به دلیل جنگ در ایران، ظرفیت اقتصادی و ترانزیتی قفقاز جنوبی در حال افزایش است و از جمله فرصتهای تازهای برای توسعه کریدور میانی که آسیا و اروپا را به هم وصل میکند ایجاد شده است.
ملونی در سفر ماه مه خود به باکو گفت که میخواهد آذربایجان نقش خود را بهعنوان هاب انرژی میان اروپا و آسیا تقویت کند و ایتالیا «دروازه ممتاز ورود به بازار اروپا» باشد.
افزایش ظرفیت نیازمند توسعه خط لوله ترانسآدریاتیک است؛ حلقه پایانی «دالان گازی جنوبی» که گاز آذربایجان را از طریق ترکیه، یونان و آلبانی به جنوب ایتالیا منتقل میکند.
صلح؛ پسزمینه دستور کار تازه منطقهای
این ابتکارهای تازه اکنون پس از آن ممکن شدهاند که آذربایجان و ارمنستان پس از نزدیک به چهار دهه درگیری تراژیک، توافق صلح تاریخی خود را امضا کردند و اکنون کاملا درگیر ترسیم آیندهای مشترک برای اقتصاد کشورهای خود و منطقه هستند.
سفر رئیس کمیسیون اروپا به هر دو کشور تنها پیام سیاسی ندارد، بلکه نماد آن است که اتحادیه اروپا اکنون در چارچوبی مبتنی بر صلح و نه تقابل، با آنها وارد تعامل میشود تا پروژههای مشترک اقتصادی را پیش ببرد.
فون درلاین به ایروان خواهد رفت تا با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، گفتوگو کند؛ در زمانی که اتحادیه اروپا بهتازگی بسته حمایتی خود برای ارمنستان را آغاز کرده و در پی توسعه روابط راهبردی اتحادیه اروپا و ارمنستان پس از کسب یک ماموریت قاطع طرفدار غرب از سوی پاشینیان در انتخابات اخیر است.
کمیسیون اروپا چند روز پیش از انتخابات سرنوشتساز هفتم ژوئن از پاشینیان حمایت کرد و بسته حمایتیای را اعلام کرد تا در برابر یورش تحریمی روسیه پس از چرخش محتاطانه ایروان بهسوی غرب و اتحادیه اروپا، به ارمنستان کمک کند.
پاشینیان در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی رویکرد ارمنستان در قبال روسیه را با دقت متوازن کرد و اعلام کرد که درخواست عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا در حال حاضر «صرفا نظری» است.
کمیسیون اروپا در آن زمان بستهای از کمکهای مالی و اقدامات عملی را برای حمایت از تجارت محصولات کشاورزیغذایی ارمنستان اعلام کرد؛ پس از آنکه مسکو حمله اقتصادی خود را آغاز کرد و واردات انواع میوهها، سبزیجات، گلها و محصولات شیلاتی ارمنستان و همچنین شراب، کنیاک و آبهای معدنی این کشور را محدود کرد و همزمان تهدید به قطع عرضه حیاتی نفت و گاز روسیه به ارمنستان نمود.
سفر فون درلاین پس از اعلام تازه کمیسیون اروپا در روز جمعه گذشته انجام میشود؛ زمانی که این نهاد اعلام کرد «۳۴ میلیون یورو به ارمنستان پرداخت کرده است تا به کاهش آثار محدودیتهای تجاری روسیه بر بخش خصوصی این کشور کمک کند».
کمیسیون اروپا در بیانیهای اعلام کرد: «اتحادیه اروپا به سرعت به تعهدات خود برای حمایت از ارمنستان و مردم این کشور عمل میکند.»
این بیانیه افزود: «حمایت اضافی به بخشهایی که از محدودیتهای تجاری آسیب دیدهاند، از جمله محصولات کشاورزیغذایی، تولید گل و دیگر صنایع صادراتمحور، از طریق ابتکارهای تجاری، رویدادهای پیونددهی کسبوکارها و ابتکارهای هدفمند دسترسی به بازار ارائه خواهد شد.»
کمیسیون اروپا افزود که گروه کاری «تابآوری اقتصادی» اتحادیه اروپا و ارمنستان همچنان بهطور منظم تشکیل جلسه میدهد تا اجرای این اقدامات را هدایت و پایش کند.
کوس پیشتر گفته بود: «اتحادیه اروپا قاطعانه در کنار ارمنستان، کشوری مستقل، دموکراتیک و صاحب حاکمیت، میایستد» و تاکید کرده بود که بسته اتحادیه اروپا «به حل چالشهای فوری اقتصادی کمک خواهد کرد و همزمان فرصتهای تازهای برای کسبوکارهای ارمنستان فراهم میکند تا با بازارهای منطقهای و اروپایی تجارت کنند».
او تاکید کرد: «این همان همبستگی اروپایی در عمل است.»