بیش از ۱۰ هزار شرکتکننده، از جمله نمایندگانی از ۱۰۲ کشور، دسترسی به بازار، ارتباطات حملونقل، انرژی سبز، صادرات دیجیتال و سیاستهای لازم برای تبدیل تعهدات به پروژههای عملیاتی را بررسی کردند.
پنجمین دوره فروم بینالمللی سرمایهگذاری تاشکند (منبع به زبان انگلیسی)با امضای ۱۶۶ توافق به ارزش ۴۳.۱ میلیارد دلار (۳۷.۶ میلیارد یورو) به پایان رسید؛ از این میان ۱۳۹ پروژه جدید به ارزش ۳۱.۸ میلیارد دلار (۲۷.۷ میلیارد یورو) بود، بر اساس آمارهایی که پس از این رویداد منتشر شد.
آگهی
آگهی
بیش از ۱۰ هزار نفر برای این گردهمایی سه روزه ثبتنام کردند که ۳۸۰۲ نفر از آنها نمایندگان خارجی از ۱۰۲ کشور بودند؛ آماری که نشاندهنده گستره بینالمللی این فروم است. گام بعدی تامين مالی و اجرای پروژههاست.
شوکت میرضیایف، رئیس جمهوری ازبکستان، گفت سیاست سرمایهگذاری این کشور تنها به دنبال جذب سرمایه خارجی نیست.
او خطاب به شرکتکنندگان گفت: «برای ما سرمایهگذاری تنها منبع سرمایه نیست؛ محرکی است برای ورود فناوریهای پیشرفته، دانش و تجربه روز، ایجاد شغلهای جدید و توسعهای که با نیازهای جهان به سرعت در حال تغییر همراه باشد.»
اصلاحات در آزمون بازار
سرمایهگذارانی که با یورونیوز گفتوگو کردند بارها تاکید کردند که جریانهای آتی سرمایه به دوام برنامه اصلاحات در ازبکستان گره خورده است.
جولیا هاگت، مدیرعامل بورس لندن، گفت: «دستورکار اصلاحات نیازمند سابقه است. نمیتوان یکشبه همه چيز را تغییر داد. مردم باید شواهد را ببینند. اما اکنون ما سالهای زیادی است که این شواهد را داریم.»
یکی از نشانههای اولیه، ثبت همزمان صندوق سرمایهگذاری ملی ازبکستان (UzNIF) در بورسهای لندن و تاشکند بود. این صندوق سهام ۱۳ شرکت دولتی را در اختیار دارد. عرضه آن با تقاضایی بیش از ۲.۸ میلیارد دلار (۲.۴۴ میلیارد یورو) روبهرو شد و نزدیک به ۷۰۰ میلیون دلار (۶۱۰ میلیون یورو) جذب کرد.
شرکت فرانکلین تمپلتون مدیریت این صندوق را بر عهده دارد و در عرضه آن در بورسهای لندن و تاشکند نقش مستقیم ایفا کرد.
ماریوس دان، مدیرعامل این شرکت در آسیای مرکزی، گفت ثبت این صندوق میتواند نخستین گام در توسعه بازاری گستردهتر برای سرمایه در داخل کشور باشد.
او با پیشبینی افزایش تعداد شرکتهای بورسی، نقدشوندگی بیشتر و مشارکت گستردهتر سرمایهگذاران نهادی خارجی افزود: «پنج سال دیگر اینجا مینشینیم و به گذشته نگاه میکنیم و میبینیم که کل بازار سرمایه چهرهای کاملا متفاوت پیدا کرده است.»
رشد بیشتر همچنین به این بستگی خواهد داشت که آیا سرمایهگذاران میتوانند آزادانه سرمایه و سود خود را جابهجا کنند یا نه. دولت میگوید اصلاحات انجامشده از سال ۲۰۱۷ به این سو، مالیاتها را کاهش داده و محدودیتها بر تبدیل ارز و انتقال سود به خارج را برداشته است.
لازیز قدراتوف، وزیر سرمایهگذاری، صنعت و تجارت ازبکستان، گفت: «هر سرمایهگذاری میتواند وارد شود، سرمایهگذاری کند و ظرف یک روز درآمد خود را از کشور خارج کند.»
دیپلماسی و حضور شرکتهای آمریکایی
این فروم همزمان بود با سفر فرانک والتر اشتاینمایر، رئیس جمهوری آلمان، و بایرام بگاه، رئیس جمهوری آلبانی، و نیز حضور نخستوزیران و مقامهای ارشد از سراسر آسیای مرکزی و کشورهای همسایه.
یک فروم تجاری آمریکا و ازبکستان نمایندگان ۱۹۳ شرکت آمریکایی را گرد هم آورد. مدیران شرکتهایی چون بوئینگ، ویزا، جیپی مورگان، متا، ایر پروداکتس و فرانکلین تمپلتون نیز با دولت ازبکستان گفتوگو کردند.
در این نشست، موضوعاتی چون تجارت، حملونقل، انرژی و همکاریهای منطقهای در کنار اصلاح بازار سرمایه در دستور کار فروم قرار گرفت.
از فاصله تا پیوند
برای سالها بسیاری از سرمایهگذاران به آسیای مرکزی عمدتا از منظر فاصله آن با بازارهای بزرگ نگاه میکردند. راهآهنهای جدید، پیوندهای انرژی و کریدورهای حملونقل قرار است مسیرهای تازهای به سمت اروپا، آسیا و بنادر جنوبی ایجاد کند.
راهآهن چین-قرقیزستان-ازبکستان، کریدور میانی در سراسر دریای خزر و مسیر پیشنهادی ترانسافغان از جمله پروژههایی است که برای بهبود دسترسی این منطقه محصور در خشکی به بازارهای بینالمللی در نظر گرفته شده است.
ازبکستان همچنین امیدوار است اتصال بهتر، گردشگری را تقویت کند.
عبدالعزیز عقلاف، رئیس کمیته گردشگری این کشور، گفت: «هدف ما افزایش میزان هزینهکرد گردشگران و گسترش فرصتها برای گردشگری با ارزش افزوده بالاتر است.»
بانکهای توسعه نیز در حال بازنگری در چشمانداز رشد آسیای مرکزی هستند.
مارک مورا، معاون رئیس بانک سرمایهگذاری اروپا، گفت: «آسیای مرکزی این روزها از نظر رشد اقتصادی یکی از چشمگیرترین مناطق جهان است.»
او افزود: «به گمان من فقط مساله زمان است تا مردم شروع کنند از ببرهای آسیای مرکزی صحبت کردن.»
صادرات دیجیتال، انرژی و منابع
ازبکستان در پی آن است که رشد سریعتر و پیوندهای قویتر را به صادرات و صنایع با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند.
شرزود شرماتوف، وزیر فناوریهای دیجیتال، گفت صادرات سالانه فناوری اطلاعات از کمتر از ۱ میلیون دلار (۸۷۱ هزار و ۲۰۰ یورو) در سال ۲۰۱۷ به ۱ میلیارد دلار (۸۷۲ میلیون یورو) در سال گذشته رسیده است.
دولت همچنین قصد دارد سهم برق تجدیدپذیر را به ۵۴ درصد تولید برق برساند و برای شبکهها، ذخیرهسازی، هوش مصنوعی و مراکز داده سرمایه جذب کند.
راجیت ناندا، مدیرعامل شرکت دیتاولت، گفت برای بهکارگیری موفق هوش مصنوعی، سرمایه، انرژی و نیروی انسانی متخصص هر سه لازم است.
دولت ازبکستان ارزش ذخایر معدنی این کشور را ۳ تریلیون دلار (۲.۶۲ تریلیون یورو) برآورد میکند؛ از جمله طلا، مس، اورانیوم و دیگر مواد راهبردی.
مارک رابینسون، مدیر اجرایی ابتکار شفافیت صنایع استخراجی، هشدار داد که ثروت منابع لزوما به رفاه گستردهتر تبدیل نمیشود.
او گفت: «کشورها باید این ثروت منابع را به منافع بلندمدت تبدیل کنند.»
ورود سرمایهگذاران به فرآیند سیاستگذاری
اعتماد داخلی نیز میتواند بر نحوه ارزیابی کشور توسط سرمایهگذاران بینالمللی اثر بگذارد.
ادواردس استیپراس، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور آسیای مرکزی، گفت: «همین که مردم خودتان باور کنند سرمایهگذاری و توسعه کسبوکار در اینجا امن است، نیرومندترین پیام را به بقیه جهان میفرستد.»
به سرمایهگذاران خارجی همچنین یک کانال رسمی برای پیشنهاد تغییرات سیاستی داده شده است. شورای سرمایهگذاران خارجی اکنون ۸۵ شرکت از ۱۹ کشور و ۲۳ بخش اقتصادی را در بر میگیرد. بنا بر آمار نهایی فروم، حاصل کار این شورا تاکنون ۲۱ ابتکار و ۸ مصوبه تنظیمگری بوده است.
دولت میگوید ۱۲۰ توصیه جدید در حوزههای بانکداری، انرژی، هوش مصنوعی، بازار سرمایه و حاکمیت شرکتی در نقشه راه رسمی اصلاحات گنجانده خواهد شد. اجرای این نقشه راه پایش میشود و روند پیشرفت مستقیما به شوکت میرضیایف، رئیس جمهوری ازبکستان، گزارش خواهد شد.