سنای آمریکا روز سهشنبه قطعنامهای را تصویب کرد که به ترامپ دستور میدهد عملیات نظامی علیه ایران را متوقف کند یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد. این قطعنامه اگرچه پیشتر در مجلس نمایندگان تصویب شده بود و اکنون بهصورت یک «قطعنامه همزمان دو مجلس» در کنگره تصویب شده است، اما قدرت اجرایی ندارد.
قطعنامهای که روز سهشنبه با ۵۰ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف به تصویب مجلس سنا با اکثریت جمهوریخواه رسید، یک «قطعنامه همزمان دو مجلس» (Concurrent Resolution) است و بر خلاف قطعنامههای مشترک (Joint Resolution)، برای تبدیل شدن به قانون به امضای رئیسجمهوری آمریکا نمیرسد و معمولا الزامآور نیست.
آگهی
آگهی
این قطعنامه اگرچه قدرت اجرایی قانون را ندارد و بعید است تغییر خاصی در سیاست دولت آمریکا ایجاد کند، اما مهمترین توبیخ دوحزبی علیه دونالد ترامپ بر سر جنگ با ایران است و نشاندهنده شکاف گسترده میان کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان و رئیسجمهوری آمریکا در مسائل امنیت ملی، بهویژه جنگ با ایران است.
رایگیری برای تصویب این قطعنامه در حالی انجام شد که جمهوریخواهان کنگره نسبت به توافق آتشبس آقای ترامپ با تهران ابراز تردید و نگرانی کردهاند. مذاکراتی که اگرچه برای پایان دادن به این درگیری حدودا پنج ماه در جریان است، اما بهنظر شکننده میرسد و آقای ترامپ هم اخیرا تهدید کرده است که در صورت شکست آن از سر گرفتن اقدام نظامی را در نظر میگیرد.
علاوهبر این، رای روز سهشنبه تازهترین نشانه تنش در حزب جمهوریخواه بر سر این جنگ در آستانه انتخابات میاندورهای است. بنابر نظرسنجیها جنگ ایران در میان رایدهندگان آمریکایی بهشدت نامحبوب است و برخی قانونگذاران جمهوریخواه نگرانیهایی را درباره هزینه اقتصادی جنگ، اهداف نامشخص آن و خطر تشدید گستردهتر تنشها در منطقه مطرح کردهاند.
رای بیسابقه و چالشهای قانونی
این نخستینبار از زمان تصویب قانون اختیارات جنگی در سال ۱۹۷۳ است که هر دو مجلس کنگره آمریکا یک «قطعنامه همزمان» را با هدف دستور به رئیسجمهوری برای پایان دادن به یک درگیری نظامی تصویب میکنند. قانون اختیارات جنگی در آن زمان برای محدود کردن اختیارات ریچارد نیکسون، رئیسجمهوری وقت آمریکا در قبال جنگ ویتنام با رای بیش از دو سوم نمایندگان کنگره تصویب شد و وتوی آقای نیکسون را لغو کرد.
با این حال، بنابر حکم دیوان عالی ایالات متحده در سال ۱۹۸۳، اقدامات قانونگذاری برای برخورداری از اثر قانونی در خارج از کنگره باید پس از تصویب در دو مجلس به امضای رئیسجمهوری برسند.
در مورد قطعنامه کنونی، کاخ سفید اصرار دارد که این مصوبه به علت عدم سازگاری با قانون اساسی، الزامآور نیست.
جیم ریش، سناتور جمهوریخواه از ایالت آیداهو و رئیس کمیته روابط خارجی سنا، با اشاره به پرسشهای حقوقی پیرامون این سازوکار گفت: «هر اتفاقی هم که درباره این طرح بیفتد، هیچ اثری نخواهد داشت.»
او افزود که آقای ترامپ «هیچ توجهی به آن نخواهد کرد.»
اما حامیان این قطعنامه میگویند که طرحهای مربوط به اختیارات جنگی متفاوتاند، زیرا قانون اساسی اختیار اعلام جنگ را منحصرا به کنگره واگذار کرده است.
به گفته کارشناسان حقوقی، مساله قانونی این قطعنامه احتمالا باید در دادگاهها مورد بررسی قرار بگیرد. این طرح هنوز در دیوان عالی به طور قطعی آزموده نشده است.
تیم کین، سناتور دموکرات از ایالت ویرجینیا و از رهبران تلاشهای حزب دموکرات برای تصویب طرح اختیارات جنگی، پیش از رایگیری گفت: «جدیترین اختیار کنگره این است که کنگره اختیار اعلام جنگ دارد، نه رئیسجمهوری.»
چه کسانی به این قطعنامه رای دادند؟
جان فترمن، سناتور دموکرات از ایالت پنسیلوانیا تنها دموکراتی بود که به این قطعنامه رای منفی داد. رند پال از کنتاکی، لیزا مورکوفسکی از آلاسکا، سوزان کالینز از مین و بیل کسیدی از لوئیزیانا از صف جمهوریخواهان جدا شدند و از این طرح حمایت کردند.
علاوه بر رای این چهار سناتور جمهوریخواه، غیبت دو سناتور دیگر این حزب از جمله میچ مککانل از کنتاکی در فراهم شدن زمینه تصویب این قطعنامه بیتاثیر نبود. آقای مککانل که به علت بستری شدن در بیمارستان در این جلسه حضور نداشت، پیشتر با چنین طرحهایی مخالفت کرده بود.