اتحادیه اروپا چند روز پیش از انتخابات ارمنستان با اعلام بسته حمایتی برای جبران تحریمهای روسیه از نخستوزیر نیکول پاشینیان حمایت کرد. پاشینیان گفت: «کنارگذاشتن قرهباغ بزرگترین خدمت من به ارمنستان بود» و پس از رایگیری به مسکو میرود.
تنها چند روز مانده به انتخابات سرنوشتساز یکشنبه در ارمنستان، کمیسیون اروپا اعلام کرد که قاطعانه از نخستوزیر ارمنستان، نیکول پاشینیان، حمایت میکند و خبر داد در حال آمادهکردن بستهای حمایتی از مجموعهای تدابیر است تا فشار تحریمهای روبهافزایش اقتصادی روسیه علیه ایروان را که به دلیل چرخش این کشور به سوی غرب و اتحادیه اروپا اعمال شده، کاهش دهد.
آگهی
آگهی
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، پنجشنبه در بیانیهای گفت: «با تمدید محدودیتهای صادراتی برای محصولات ارمنستان، مسکو روابط اقتصادی را به ابزاری برای فشار سیاسی تبدیل میکند.»
فون در لاین افزود: «ما این سناریو را بسیار خوب میشناسیم. به همین دلیل اروپا محکم در کنار ارمنستان ایستاده است.»
فون در لاین گفت بسته حمایتی اتحادیه اروپا شامل کمک مالی بیش از ۵۰ میلیون یورو، با مبالغ بیشتری که در راه است، و نیز تدابیر عملی برای پشتیبانی از تجارت محصولات کشاورزی و غذایی ارمنستان است که تحت تاثیر محدودیتهای فزاینده روسیه قرار گرفتهاند.
رئیس کمیسیون گفت: «روز جمعه محمولهای شامل ۱۰ هزار شاخه گل قرار است به لتونی برسد» و افزود تدابیر دیگر به تداوم ارتباط میان بنگاههای دو طرف کمک خواهد کرد؛ همکاریای که در قالب «برنامه تابآوری و رشد اتحادیه اروپا و ارمنستان» که در سال ۲۰۲۴ تصویب شد، تا کنون به ۷ هزار بنگاه کمک کرده و به ایجاد بیش از ۲۰ هزار شغل انجامیده است.
همزمان، مارتا کوس، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا، اعلام کرد فون در لاین و پاشینیان توافق کردهاند کارگروه مشترک اتحادیه اروپا و ارمنستان را برای اجرای مجموعه تدابیر مورد توافق بروکسل و ایروان ایجاد کنند.
رئیس قوه مجریه اتحادیه اروپا همچنین گفت: «ارمنستان این ظرفیت را دارد که به یک مرکز راهبردی برای اتصال اروپا، قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی تبدیل شود» و افزود که در نشست اخیر اتحادیه اروپا و ارمنستان «تعهد اروپا را برای اجرای مشارکت بلندپروازانه اتصال» یادآور شده است.
فون در لاین به طور مشخص «بازگشایی اخیر مسیرهای تجاری با ترکیه، از جمله اتصال ریلی از طریق گرجستان و ترکیه» را «گامی بسیار مثبت روبهجلو» توصیف کرد؛ نشانهای از حمایت بروکسل از تصمیم ارمنستان برای عادیسازی روابط با ترکیه در چارچوب راهبرد گستردهتر این کشور برای صلح و ثبات در قفقاز جنوبی پس از توافق صلح تاریخی میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان.
بیانیه حمایتی اتحادیه اروپا همزمان شده است با اظهارنظر مهم مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا. روبیو چهارشنبه در کنگره این کشور گفت: «به نظر من شواهدی وجود دارد که روسیه مایل است پاشینیان به دلیل این روابط روبهگسترش با ایالات متحده در انتخابات شکست بخورد.»
روبیو این اظهارات را با حمایت اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، از نخستوزیر ارمنستان در آستانه انتخابات پیوند داد؛ حمایتی که پس از طرح گسترده اتهامها درباره دخالت روسیه در کارزار انتخاباتی ارمنستان به سود اپوزیسیون طرفدار مسکو صورت گرفته است؛ اپوزیسیونی که میکوشد این جمهوری سابق شوروی را در مدار سنتی نفوذ روسیه نگه دارد.
این موضعگیری همچنین چند روز پس از آن مطرح شد که کرملین در واکنش به رویکرد حامی اتحادیه اروپا در ایروان، سفیر خود در ارمنستان را «برای مشورت» فراخواند. در نشست هفته گذشته اتحادیه اقتصادی اوراسیا در آستانه، روسیه و دیگر اعضا بازنگری رسمی در عضویت ارمنستان را اعلام و تهدید کردند که این عضویت را تا ماه دسامبر تعلیق خواهند کرد.
هیچ محصولی روی دست نمیماند
در هفتههای اخیر مسکو یورش اقتصادی تازهای را آغاز کرده و واردات انواع میوهها، سبزیجات، گل و محصولات شیلاتی ارمنستان و همچنین شراب، کنیاک و آب معدنی این کشور را محدود کرده است.
کرملین همچنین تهدید کرده است صادرات حیاتی نفت و گاز خود به ارمنستان را قطع کند. ارمنستان بیش از ۸۰ درصد گاز خود را از روسیه وارد میکند.
نخستوزیر ارمنستان سهشنبه اعلام کرد دولتش بازارهای تازهای را برای محصولات ارمنستان در اروپا و دیگر نقاط پیدا کرده و در نتیجه «هیچ محصولی روی دست نخواهد ماند».
پاشینیان افزود: «چند هیات تجاری ما هماکنون فعال شدهاند و نخستین محمولههای گل رز و سبزیجات ارسال شده است. وقتی این محمولهها به مقصد برسند خواهم گفت این کشورها کداماند.»
ارمنستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۵ میلیارد یورو کالا به روسیه فروخت که تقریبا یکسوم کل صادرات این کشور بود. محصولاتی که مسکو اکنون محدود کرده است بخشهای مهم و جاافتاده کشاورزی و غذایی ارمنستان را در بر میگیرد؛ از جمله شراب، کنیاک، آب معدنی، میوه و سبزی تازه، گل و ماهی.
شرابها و کنیاکهای مشهور ارمنستان، هرچند در بازار اتحادیه اروپا حق استفاده از نام «کنیاک» را ندارند، اما هماکنون در اروپا فروش میروند.
روسیه سال گذشته ۷۲ درصد صادرات شراب ارمنستان را جذب کرد و فروش کنیاک ارمنی در این کشور به رکورد تازهای رسید، اما تقاضای اروپا برای نوشیدنیهای الکلی قفقاز روبهافزایش است.
محصولات تازه، از جمله توتفرنگی، زردآلو، هلو و انار ارمنستان که از نظر قیمت رقابتیاند، و نیز قزلآلاهای بومی دریاچه سوان، معروف به ایشخان، که در مراکز تکثیر و پرورش نگهداری و پرورش داده میشوند، نیز در بازارهای اتحادیه اروپا خریداران طبیعی خود را دارند.
پاشینیان: وارد جنگ لفظی نمیشویم
در همین حال، پاشینیان در روزهای اخیر کوشیده است تنش با روسیه را کاهش دهد و پنجشنبه گفت که با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بر سر سفر به مسکو برای «برگزاری دیدار و حل همه مسائل جاری» توافق کرده است.
پاشینیان در یک گردهمایی انتخاباتی در مارتونی گفت: «ما وارد جنگ لفظی با روسیه نخواهیم شد، مواضع ارمنستان را با آرامش دفاع میکنیم. ما علیه منافع روسیه عمل نخواهیم کرد، اما علیه منافع خودمان هم عمل نخواهیم کرد.»
او چند روز پیش گفته بود که درخواست عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا در حال حاضر «در حد تئوری» است و «ما در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا به کار آرام و پیوسته، بدون مجادله، ادامه خواهیم داد و مطمئنم در این مسیر هنوز ظرفیتهایی داریم که در آینده نزدیک از آنها استفاده خواهیم کرد».
نخستوزیر ارمنستان همچنین گفت: «روابط با روسیه در مرحله گذار است»، اما این روند را «مثبت» دانست و تاکید کرد روابط ارمنستان و روسیه همچنان «باز و صادقانه است و ما هیچ گوشه تاریکی در این رابطه باقی نگذاشتهایم».
با این حال، پاشینیان پنجشنبه حملات خود به منتقدان و مخالفان را ادامه داد؛ کسانی که بارها او را به چشمپوشی از قرهباغ و در نتیجه خیانت به کشور متهم کردهاند.
او در یک تجمع انتخاباتی گفت: «کنار گذاشتن قرهباغ بزرگترین خدمت من به ارمنستان بود، چون ما را در تلهای انداخته بودند و اگر در آن مسیر ادامه میدادیم، ارمنستان و حاکمیت ارمنی را از دست میدادیم.»
نخستوزیر ارمنستان افزود: «میدانستم که به من میگویند خائن، زمیندهنده و هر چیز دیگر. اما امروز بسیار خوشحالم که آن نیرو را در خود پیدا کردم، ایستادم، با حقیقت روبهرو شدم و ارمنستان را از آن تله بیرون آوردم.» او بار دیگر تاکید کرد که پرونده قرهباغ برای ایروان بسته شده است، زیرا ارمنستان تصمیم گرفته در پی آیندهای صلحآمیز با رقیب سابق خود جمهوری آذربایجان و کل منطقه باشد.
پاشینیان گفت زمان آن رسیده است که ارمنستان به آینده نگاه کند و اعلام کرد: «ما حق نداریم این زخم خونین را از نسلی به نسل دیگر منتقل کنیم، ما باید صلح را به فرزندانمان منتقل کنیم.»
نخستوزیر ارمنستان در پایان گفت: «امروز ما از همیشه مستقلتر، برخوردارتر و دولتمندتر هستیم.»