رافائل گروسی به یورونیوز گفت حمله پهپادی به نیروگاه هستهای فعال امارات از نظر خطر از زاپوریژیا بیشتر بود چون راکتورها هنگام حمله در حال کار بودند و هشدار داد چندین تن ماده هستهای میتوانست باعث حادثه پرتوی با پیامدهای بسیار جدی شود.
رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت حمله پهپادی ماه گذشته به نیروگاه هستهای براکه در امارات از نظر بالقوه از وضعیت تاسیسات زاپوریژیا در اوکراین خطرناکتر بود، چون در آن زمان راکتورها در حال کار بودند.
آگهی
آگهی
رئیس آژانس که پس از بازدید از این نیروگاه در بخش غربی این کشور حاشیه خلیج فارس با یورونیوز صحبت میکرد، این حمله را «اقدامی بهغایت جدی و غیرمسئولانه» توصیف کرد و نسبت به خطرات هدف قرار دادن زیرساختهای هستهای غیرنظامی هشدار داد.
گروسی گفت: «نیروگاه هستهای علاوه بر این که بخش بسیار مهمی از زیرساخت انرژی یک کشور است، جایی است که در آن هزاران تن ماده هستهای نگهداری میشود که میتواند باعث بروز یک حادثه پرتویی با پیامدهایی بسیار بسیار جدی شود.»
گروسی گفت این حادثه را میتوان با وضعیت زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا، مقایسه کرد، با یک تفاوت عمده.
گروسی توضیح داد: «هرچند وضعیت بسیار جدی است و آژانس در آنجا حضور دارد و با مشکلی بسیار حساس در دست ما روبهرو هستیم، اما راکتورها در وضعیتی قرار دارند که ما آن را «خاموشی» مینامیم.»
او ادامه داد: «بنابراین راکتورها در حال کار نیستند، فعالیت نمیکنند. در براکه اما راکتورها در حال کارند، و همین موضوع از نظر بالقوه آن را حتی خطرناکتر میکند.»
نیروهای روسیه در مارس ۲۰۲۲، اندکی پس از آغاز تهاجم تمامعیار مسکو به اوکراین، نیروگاه هستهای زاپوریژیا را اشغال کردند و از آن زمان کنترل آن را در دست دارند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سپتامبر ۲۰۲۲، پس از وقوع چندین حادثه گلولهباران در اطراف این تاسیسات و قطع مکرر برق خارجی که برای ادامه کار سیستمهای خنککننده لازم است، یک حضور نظارتی دائمی در این سایت برقرار کرد.
تمام شش راکتور زاپوریژیا از اواخر سال ۲۰۲۲ در وضعیت خاموشی سرد قرار دارند. آژانس بارها هشدار داده است که حاشیههای ایمنی در این نیروگاه در حال فرسایش است و خطر وقوع یک حادثه هستهای، هرچند قریبالوقوع نیست، اما نمیتوان آن را منتفی دانست.
این اظهارنظرها حمله پهپادی، که مقامهای امارات پیشتر گفته بودند منشا آن عراق بوده است، را در زمره مهمترین نگرانیهای کنونی درباره ایمنی هستهای برای جامعه بینالمللی قرار میدهد.
حمد الکعبی، معاون هیات مدیره اداره فدرال مقررات هستهای امارات، این حمله را تشدیدی جدی و نقض حقوق بینالملل توصیف کرد.
الکعبی گفت: «بدیهی است حمله به یک نیروگاه هستهای تشدید جدی تنش است. این کار در سطح بینالمللی تابو به شمار میرود، زیرا میتواند به آزاد شدن احتمالی تشعشع و پیامدهای آن برای مردم و محیط زیست منجر شود.»
او افزود حمله به تاسیسات هستهای در حال کار، بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه و مجموعهای از توافقهای بینالمللی در حوزه ایمنی و امنیت هستهای، ممنوع است.
الکعبی گفت: «این که نیروگاه هدف قرار گرفته و به آن حمله شده، غیرقابل قبول و نقض آشکار حقوق بینالملل است. بله، اقدامی بسیار جدی است. بله، به معنای تشدید تنش است. و بله، از نظر بینالمللی ممنوع است.»
سیستم پاسخگویی «سریع و بسیار حرفهای»
با وجود جدیت این حمله، هر دو مقام بر کارآمدی سیستمهای واکنش مستقر در براکه تاکید کردند.
گروسی گفت: «آنچه بسیار بسیار مهم بوده و به نظر من باید برجسته شود، واکنش سریع و بسیار حرفهای بهرهبردار نیروگاه، شرکت ENEC، و همچنین ناظران ملی بود که بلافاصله رویههای ویژه را فعال کردند و در نتیجه، اقدامات کاهشدهنده میتوانست به اجرا گذاشته شود.»
الکعبی گفت سالها سرمایهگذاری در حوزه ایمنی، آموزش و آمادگی باعث شد نیروگاه در سراسر این حادثه ایمن بماند.
الکعبی توضیح داد: «هیچ گونه نشت تشعشع رخ نداد، هیچ سامانهای از کار نیفتاد، همه پروتکلها را رعایت کردند و نیروگاه امنیت خود را برای مردم و برای کارکنان حفظ کرد.»
او گفت این نحوه واکنش حاصل سالها همکاری با شرکای بینالمللی، از جمله آژانس، است و اهمیت نیروهای آموزشدیده و رویههای تثبیتشده اضطراری را نشان میدهد.
به گفته الکعبی، این حمله در آینده درسهای مهمی برای صنعت هستهای در بر خواهد داشت.
الکعبی افزود: «البته حمله به یک نیروگاه هستهای سناریویی نیست که هر روز در برنامهریزی برای حوادث احتمالی هستهای در نظر گرفته شود، اما اکنون به یک واقعیت تبدیل شده است.»
گروسی همچنین از تصمیم امارات برای طرح این موضوع در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به جای واکنش از راه تشدید تنش، استقبال کرد و گفت: «این تصمیم نشانه سطح بالای مسئولیتپذیری دولت امارات است. امروز با وزیر خارجه هم در این باره صحبت میکردم؛ این که امارات تصمیم گرفته است با خویشتنداری پاسخ دهد و موضوع را به آژانس، نهاد مسئول ایمنی هستهای در جهان، بسپارد.»
اکنون قرار است این حادثه در نشست ویژه هیات مدیره آژانس در وین بررسی شود.
گروسی گفت: «جمعه آینده نشست ویژهای از هیات مدیره IEA برگزار خواهد شد. بنابراین پس از این سفر به وین بازمیگردم تا در این گفتوگو شرکت کنم، چون به نظر من آنچه جامعه بینالمللی نیاز دارد، بحثی شفاف و علنی و ارائه کامل جزییات آن چیزی است که رخ داده است.»
نیروگاه براکه که در ساحل خلیج فارس در منطقه الظفره ابوظبی واقع شده، نخستین نیروگاه هستهای فعال در جهان عرب و از نظر توان تولید، از بزرگترین نیروگاههای هستهای جهان به شمار میرود.