به گزارش اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی، دونالد ترامپ در جریان تماس تلفنی جمعی روز شنبه با رهبران چند کشور عرب و مسلمان گفت که در صورت حصول توافق پایان جنگ با ایران، او میخواهد که این کشورها توافقهای صلح با اسرائیل امضا کنند.
به گزارش اکسیوس، این اظهارات نشاندهنده گام بزرگ بعدی است که آقای ترامپ میخواهد پس از پایان جنگ با ایران در خاورمیانه بردارد.
آگهی
آگهی
بنابر این گزارش، هدف اصلی آقای ترامپ، دستیابی به توافق تاریخی صلح میان عربستان سعودی و اسرائیل است، اما فضای سیاسی کنونی در منطقه و انتخابات پیشروی اسرائیل، هرگونه پیشرفت کوتاهمدت را بهشدت دشوار کرده است.
آقای ترامپ روز شنبه در تماس تلفنی با رهبران عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر، اردن و بحرین درباره توافق در حال شکلگیری با ایران گفتگو کرد.
یک مقام آمریکایی گفت: «همه آنها گفتند ما در این توافق با شما هستیم و اگر این توافق جواب ندهد، باز هم با شما خواهیم بود.»
به گفته یک مقام آمریکایی آگاه از این گفتگو، آقای ترامپ به رهبران حاضر در این تماس گفت که در ادامه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل تماس خواهد گرفت و امیدوار است در آینده نزدیک رهبر اسرائیل نیز در چنین تماسی حضور داشته باشد.
به گفته دو مقام آمریکایی، آقای ترامپ به این رهبران گفت که پس از پایان جنگ با ایران، انتظار دارد همه آنها که هنوز عضو پیمان ابراهیم نیستند یا توافق صلحی با اسرائیل ندارند، به این روند بپیوندند و به عادیسازی روابط با اسرائیل بپردازند.
بنابر این گزارش، رهبران، بهویژه رهبران عربستان سعودی، قطر و پاکستان با اسرائیل روابط دیپلماتیک ندارند، از این درخواست رئيسجمهوری آمریکا غافلگیر شدند. یک مقام آمریکایی گفت: «در تماس سکوت برقرار شد و ترامپ به شوخی پرسید که آیا هنوز روی خط هستند یا نه.»
آقای ترامپ سپس گفت که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان او در هفتههای آینده این موضوع را پیگیری خواهند کرد.
آقای ترامپ روز یکشنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» نوشت: «مایلم تا این لحظه از همه کشورهای خاورمیانه بابت حمایت و همکاریشان تشکر کنم؛ حمایتی که با پیوستن آنها به ملتهای عضو توافقهای تاریخی ابراهیم، بیش از پیش تقویت و مستحکم خواهد شد.»
او همچنین بار دیگر ایده پیوستن ایران به این توافق را مطرح کرد و نوشت: «کسی چه میداند، شاید جمهوری اسلامی ایران هم روزی خواست به این توافق بپیوندد.»
نگرانی اسرائیل و فشار متحدان تندروی ترامپ
به گزارش والاستریت ژورنال، در اسرائیل نگرانیهای گستردهای وجود دارد مبنی بر این که امضای «تفاهمنامه» میان ایران و آمریکا فشار نظامی و اقتصادی را بر تهران کاهش دهد. آنهم درست در زمانی که جمهوری اسلامی که اسرائیل آن را تهدید وجودی برای خود میداند، در ضعیفترین وضعیت خود قرار دارد.
متحدان تندروی آقای ترامپ در حزب جمهوریخواه نیز شامگاه شنبه پس از آنکه آقای ترامپ گفت توافق وارد مرحله نهایی شده است، نگرانیهای گسترده خود را نسبت به آن ابراز کردند.
لیندسی گراهام، سناتور آمریکایی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر در منطقه چنین برداشت شود که توافق با ایران به جمهوری اسلامی اجازه داده است بقا یابد و به مرور زمان قدرتمندتر شود، در واقع ما بنزین به آتش درگیری در لبنان و عراق ریختهایم.»
تد کروز، دیگر سناتور جمهوریخواه و از حامیان اقدام نظامی علیه ایران نیز نوشت: «اگر نتیجه همه این اقدامات، باقی ماندن رژیمی در ایران باشد که همچنان در دست اسلامگرایانی است که شعار «مرگ بر آمریکا» سر میدهند و اکنون میلیاردها دلار دریافت کند، بتواند اورانیوم غنیسازی کند و سلاح هستهای توسعه دهد و کنترل موثر بر تنگه هرمز داشته باشد، چنین نتیجهای یک اشتباه فاجعهبار خواهد بود.»
با این حال، پس از انتشار اخبار مبنی بر درخواست آقای ترامپ از رهبران عرب برای پیوستن به پیمان ابراهیم پس از حصول توافق پایان جنگ با ایران، آقای گراهام روز یکشنبه از این اقدام آقای ترامپ دفاع کرد.
لیندسی گراهام در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: « اگر در واقع در نتیجه مذاکرات برای پایان دادن به درگیری با ایران، متحدان عرب و مسلمان ما در منطقه با پیوستن به پیمان ابراهیم موافقت کنند، این توافق را به یکی از مهمترین پیمانها در تاریخ خاورمیانه تبدیل خواهد کرد. پیوستن عربستان سعودی، قطر و پاکستان به پیمان ابراهیم، برای منطقه و جهان تحولی دگرگونکننده خواهد بود. این اقدامی درخشان از سوی رئیسجمهور ترامپ است.»
او خطاب به رهبران عربستان سعودی و دیگر کشورها نوشت: «اکنون زمان آن رسیده که برای آینده خاورمیانه جدید جسور باشید. من انتظار دارم، همانطور که رئیسجمهور ترامپ پیشنهاد کرده است، شما عملا به پیمان ابراهیم بپیوندید و به این ترتیب به درگیری اعراب و اسرائیل پایان دهید. اگر از پیمودن این مسیر، آنگونه که رئیسجمهور ترامپ پیشنهاد کرده است، خودداری کنید، این امر پیامدهای شدیدی برای روابط آینده ما خواهد داشت و این طرح صلح را غیرقابل قبول خواهد کرد.»
موضع عربستان سعودی
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی پیشتر تمایل خود را برای عادیسازی روابط با اسرائیل ابراز کرده بود، اما طی یک سال گذشته در این زمینه عقبنشینی کرده است. آقای ترامپ در ماه نوامبر در دیدار با محمد بن سلمان در کاخ سفید، از او خواست به پیمان ابراهیم بپیوندد. ولیعهد سعودی در برابر این درخواست مقاومت کرد و جلسه متشنج شد.
از سوی دیگر، به گزارش اکسیوس، جنگ ایران و شکاف میان عربستان سعودی و امارات، ریاض را به سمت موضعی بدبینانهتر و سختگیرانهتر در قبال دولت راستگرای اسرائیل سوق داده است.
مقامات سعودی همچنان به عنوان شرطی برای عادیسازی روابط، از اسرائیل میخواهند به مسیری برگشتناپذیر و زمانبندیشده برای تشکیل کشور فلسطینی متعهد شود. با این حال، دولت آقای نتانیاهو از پذیرش این شرط سرباز میزند.
مقامات اسرائیلی و آمریکایی معتقدند ریاض تا پیش از انتخابات اسرائیل که برای سپتامبر برنامهریزی شده و پیش از آنکه مشخص شود چه دولتی روی کار خواهد آمد، هیچ اقدامی در این زمینه انجام نخواهد داد.