به گزارش اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی، توافقی که آمریکا و ایران در آستانه امضای آن هستند، شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس است. در این دوره، تنگه هرمز بازگشایی میشود، ایران میتواند آزادانه نفت بفروشد و مذاکرات درباره محدود کردن برنامه هستهای ایران برگزار خواهد شد.
بنابر این گزارش، این توافق میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش دهد. با این حال، روشن نیست که آیا به یک توافق صلح پایدار که مطالبات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا درباره برنامه هستهای ایران را نیز در نظر بگیرد، منجر خواهد شد یا نه.
آگهی
آگهی
هم آقای ترامپ و هم میانجیگران گفتهاند که این توافق ممکن است روز یکشنبه اعلام شود، با این حال، این سند هنوز نهایی نشده و همچنان ممکن است فروبپاشد.
یک مقام آمریکایی در گفتگو با اکسیوس شرحی مفصل از پیشنویس فعلی توافق ارائه کرده است که بخش زیادی از آن را منابع دیگر نزدیک به مذاکرات نیز تایید کردهاند. با این حال، ایران این جزئیات را تایید یا رد نکرده است.
محتوای توافق چیست؟
بنابر این گزارش، ایران و آمریکا تفاهمنامهای امضا خواهند کرد که ۶۰ روز اعتبار دارد و میتواند با رضایت دو طرف تمدید شود.
در طول این دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز خواهد بود و ایران موافقت خواهد کرد مینهایی را که در این تنگه مستقر کرده، پاکسازی کند تا کشتیها بتوانند آزادانه عبور کنند.
در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد و با صدور برخی معافیتهای تحریمی امکان فروش آزادانه نفت را برای ایران فراهم میکند.
این مقام آمریکایی اذعان کرد که این موضوع برای اقتصاد ایران یک امتیاز بزرگ خواهد بود، اما گفت که در عین حال کمک قابل توجهی به بازار جهانی نفت خواهد کرد.
به گفته این مقام آمریکایی، هرچه ایرانیها سریعتر مینها را پاکسازی کنند و اجازه ازسرگیری کشتیرانی را بدهند، محاصره نیز سریعتر برداشته خواهد شد.
به گفته او، اصل کلیدی آقای ترامپ در این توافق «تخفیف در برابر عملکرد» است.
به گفته این مقام، ایران خواهان آزادسازی فوری منابع مالی مسدودشده و رفع دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی گفته است این اقدامات تنها پس از امتیازدهی ملموس انجام خواهد شد.
مسائل هستهای همچنان روی میز مذاکره
به گفته این مقام آمریکایی، پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهداتی از سوی ایران است مبنی بر اینکه هرگز به دنبال سلاح هستهای نرود و درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و خارج کردن ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود مذاکره کند.
به گفته دو منبع مطلع، ایران از طریق میانجیگران تعهدات شفاهی درباره دامنه امتیازاتی که حاضر است در زمینه تعلیق غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، به آمریکا داده است.
بنابر این گزارش، آمریکا موافقت خواهد کرد که در دوره ۶۰ روزه درباره رفع تحریمها و آزادسازی منابع مالی ایران مذاکره کند. هرچند این اقدامات تنها در چارچوب توافق نهایی که قابل راستیآزمایی باشد، عملی خواهد شد.
نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در این دوره ۶۰ روزه در منطقه باقی خواهند ماند و تنها در صورتی خارج میشوند که توافق نهایی حاصل شود.
بنابر این گزارش، در این پیشنویس تفاهمنامه همچنین تصریح شده است که جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
به گفته یک مقام اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در تماس تلفنی روز شنبه با آقای ترامپ نسبت به این شرط ابراز نگرانی کرد. به گفته یک مقام آمریکایی، او همچنین درباره جنبههای دیگر توافق نیز نگرانیهایی مطرح کرد، اما دیدگاه خود را با لحنی محترمانه و محتاطانه بیان کرد.
به گفته این مقام آمریکایی، این یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله تلاش کند دوباره مسلح شود یا درگیری ایجاد کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند. او گفت: «اگر حزبالله درست رفتار کند، اسرائیل هم درست رفتار خواهد کرد.»
این مقام آمریکایی گفت: «بنیامین نتانیاهو ملاحظات داخلی خودش را دارد، اما ترامپ باید به منافع آمریکا و اقتصاد جهانی فکر کند.»
چگونه این اتفاق افتاد؟
به گفته سه منبع آگاه، آقای ترامپ روز شنبه در یک تماس دستجمعی، نظر چند رهبر عرب و مسلمان را درباره این توافق جویا شد و همه آنها گفتند از آن حمایت میکنند.
به گفته این مقام آمریکایی، علاوه بر امارات، رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان در این تماس حضور داشتند. به گفته او، این کشورها همگی در تلاشهای میانجیگرانه دخیل بودهاند.
با این حال، پاکستانیها میانجیگران اصلی بودند و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان روزهای جمعه و شنبه در سفر به تهران برای نهایی شدن توافق تلاش کرد.
بنابر این گزارش، آقای ترامپ در روزهای اخیر میان پیشبرد توافق و آغاز موجی گسترده از حملات علیه ایران مردد بود، اما تا شامگاه شنبه، به سوی راهحل دیپلماتیک متمایل بود.
به گفته این مقام آمریکایی، کاخ سفید امیدوار است با حل اختلافات نهایی در ساعات آینده، توافق روز یکشنبه اعلام شود.
به گفته او، اگر آمریکا به این نتیجه برسد که ایران درباره مذاکرات هستهای جدی نیست، ممکن است توافق حتی ۶۰ روز کامل هم دوام نیاورد. از سوی دیگر، آمریکا معتقد است فشار اقتصادی ایران انگیزهای برای رسیدن به توافق کامل با هدف برداشتن تحریمها و آزادسازی منابع مالی مسدودشده ایجاد میکند.
این مقام آمریکایی گفت: «جالب خواهد بود ببینیم ایران واقعا تا کجا حاضر است پیش برود، اما اگر آنها توانایی و تمایل داشته باشند مسیر خود را تغییر دهند، این مرحله بعدی آنها را مجبور خواهد کرد تصمیمات بسیار مهمی درباره این موضوع بگیرند که میخواهند به عنوان یک کشور چه مسیری را در پیش گیرند.»
به گفته مشاوران ترامپ، اگر خواستههای او درباره برنامه هستهای ایران برآورده شود، رئیسجمهوری آمریکا آماده است برای بازتنظیم روابط با ایران گامهای بزرگی بردارد و به ایران فرصت دهد ظرفیت کامل اقتصادی خود را بالفعل کند.