ثروتمندترین ۰٫۱ درصد جمعیت اروپا حدود ۴٫۵ درصد از کل درآمدها را دریافت میکنند، اما سهم آنها در کشورهای مختلف اختلاف زیادی دارد.
سهمی از درآمد که به ثروتمندترین ۰٫۱ درصد جمعیت میرسد در اروپا از کشوری به کشوری دیگر تفاوت زیادی دارد. در برخی کشورها این سهم بیش از ۶ درصد است، در حالی که میانگین اروپایی ۴٫۵ درصد برآورد میشود. کارشناسان میگویند ساختارهای مالیاتی و نابرابری دستمزد از عوامل اصلی این تفاوتها هستند.
آگهی
آگهی
اما کدام کشورها بیشترین سهم از درآمد را به این گروه که تقریبا معادل یک نفر از هر هزار نفر است اختصاص میدهند؟
بر اساس دادههای پایگاه نابرابری جهانی، سهم درآمدی این گروه فوقثروتمند در میان ۳۵ کشور، شامل اعضای اتحادیه اروپا، نامزدها، اعضای اتحادیه تجارت آزاد اروپا (افتا) و بریتانیا، از ۱٫۶ درصد در هلند تا ۱۰٫۲ درصد در گرجستان نوسان دارد.
این ارقام مربوط به سال ۲۰۲۴ یا آخرین سال در دسترس پس از ۲۰۲۰ است؛ بهجز ایتالیا که جدیدترین داده آن به سال ۲۰۱۵ برمیگردد. در اینجا درآمد پیش از کسر مالیات و پرداخت مزایا اندازهگیری شده است.
در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، استونی با سهم ۸٫۳ درصدی بالاترین رقم را دارد و پس از آن بلغارستان (۷٫۵ درصد) و لهستان (۷ درصد) قرار دارند.
دو کشور نامزد عضویت در اتحادیه اروپا، صربستان (۶٫۹ درصد) و ترکیه (۶٫۱ درصد)، نیز بالاتر از ۶ درصد هستند.
دانمارک (۵٫۸ درصد) و رومانی (۵٫۱ درصد) هم بالاتر از ۵ درصد قرار میگیرند.
چرا این تفاوتها وجود دارد؟
دکتر پاول بوکوفسکی از دانشگاه کالج لندن میگوید سیاستها و نهادها نقش کلیدی دارند.
او به یورونیوز بیزنس گفت: «کشورها ممکن است در میزان بازتوزیع تفاوت داشته باشند؛ یعنی اینکه تا چه حد میکوشیم از طریق مالیات و سیاستهای اجتماعی بر درآمدها تاثیر بگذاریم.»
او افزود: «از این نظر، اروپای مرکزی و شرقی سطح نسبتا پایینی از بازتوزیع دارد. برای مثال، نظام مالیاتی در لهستان پسرو است؛ یعنی ثروتمندان بهنسبت کمتر از فقرا مالیات میپردازند.»
او همچنین یادآور شد که بسیاری از سیاستهای اجتماعی به گونهای طراحی شدهاند که لزوما درآمدها را برابر نمیکند.
اگر ایتالیا را کنار بگذاریم، چهار اقتصاد بزرگ دیگر اروپا ارقام بسیار نزدیکی دارند و سهم گروههای فوقثروتمند در آنها مشابه است: اسپانیا (۵ درصد)، آلمان (۴٫۹ درصد)، بریتانیا (۴٫۹ درصد) و فرانسه (۴٫۹ درصد).
ایرلند با ۴٫۸ درصد کمی پایینتر از این کشورها و اندکی بالاتر از میانگین اروپایی ۴٫۵ درصدی قرار دارد.
در انتهای جدول، چند کشور با فاصلهای اندک از هم قرار دارند. هلند با سهم ۱٫۶ درصدی کمترین رقم را دارد و پس از آن قبرس (۲٫۲ درصد)، مونتهنگرو (۲٫۳ درصد)، اسلوونی (۲٫۳ درصد)، بلژیک (۲٫۳ درصد)، آلبانی (۲٫۴ درصد) و لتونی (۲٫۴ درصد) همگی با سهمی کمتر از ۲٫۵ درصد قرار گرفتهاند.
جدیدترین رقم ثبتشده برای ایتالیا در پایگاه WID برابر با ۲٫۰ درصد است، اما این داده به سال ۲۰۱۵ مربوط میشود و شاید بهطور مستقیم قابل مقایسه نباشد. پژوهشی که گوتزاردی و مورلی در همین پایگاه منتشر کردهاند، سهم این گروه را در سال ۲۰۲۱ معادل ۳٫۳ درصد برآورد میکند.
سهم درآمدی ثروتمندترین ۰٫۱ درصد بین ۳٫۵ تا ۴٫۵ درصد در یونان (۴٫۵ درصد)، سوئیس (۴٫۳ درصد)، چک (۴٫۲ درصد)، سوئد (۳٫۷ درصد)، فنلاند (۳٫۵ درصد) و نروژ (۳٫۵ درصد) در نوسان است.
سالواتوره مورلی از دانشگاه روما تره یادآور شد کهسهم بالاتر درآمدهای طبقه بالای جامعه در برخی کشورها تا حدی میتواند بازتاب تمرکز واقعی بیشتر دستمزدها، درآمدهای کسبوکار و مالکیت ثروت باشد؛ ثروتی که خود به نوبه خود درآمد سرمایهای ایجاد میکند، بهویژه پس از گذارهای اقتصادی دهه ۱۹۹۰.
او افزود این تفاوتها همچنین میتواند ناشی از اختلاف در نظامهای بازنشستگی، مقررات گزارشدهی مالیاتی، میزان فعالیتهای غیررسمی و درجه ثبت شدن درآمدهای سرمایهای در دادههای اداری باشد.
فشردگی دستمزد و قدرت چانهزنی جمعی
مورلی به یورونیوز بیزنس گفت: «پژوهشها نشان میدهد کشورهایی که فشردگی دستمزدی بیشتری دارند، نهادهای چانهزنی جمعی در آنها قویتر است، بیکاری پایینتر و نظامهای بیمه اجتماعی گستردهتری دارند، معمولا شکاف درآمد پیش از مالیات بین پردرآمدترینها و بقیه جمعیت را کاهش میدهند.»
او ادامه داد: «این موضوع میتواند توضیح دهد چرا کشورهای اسکاندیناوی و شماری از کشورهای اروپای غربی اغلب سهم کمتری برای بالاترین درآمدها ثبت میکنند، در مقایسه با بسیاری از اقتصادهای پس از گذار.»
آیا سهم درآمدی ثروتمندترینها رو به افزایش است؟
در اروپا، ثروتمندترین ۰٫۱ درصد جمعیت در سال ۱۹۴۰ حدود ۶٫۴۳ درصد از کل درآمد را به خود اختصاص میدادند. این سهم بهتدریج کاهش یافت و اوایل دهه ۱۹۸۰ به حدود ۲٫۷ درصد رسید.
پس از آن دوباره رو به افزایش گذاشت و در سال ۲۰۰۷ به حدود ۵ درصد نزدیک شد، اما بحران مالی جهانی آن را پایین کشید. از حدود سال ۲۰۱۰ تاکنون این سهم نسبتا ثابت مانده و در سال ۲۰۲۴ به ۴٫۵۴ درصد رسیده است.