رویکرد دولت ترامپ به جنگ با ایران در ۲۴ ساعت، از اعلام اینکه یک آتشبس شکننده برقرار است و عملیات نظامی پایان یافته، تا تهدیدهای تازه به بمباران ایران، مدام در نوسان بوده است.
صبح سهشنبه، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا از چگونگی محافظت ارتش آمریکا از کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز سخن گفت و تاکید کرد این یک عملیات دفاعی است و آتشبس همچنان برقرار است.
آگهی
آگهی
بعدازظهر همان روز، مارک روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا به خبرنگاران در کاخ سفید گفت عملیات نظامی در ایران «به پایان رسیده» و آمریکا به اهداف خود دست یافته است. اما تقریبا در همان لحظه، او گفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، همچنان به دنبال «مسیر صلح» است؛ مسیری که مستلزم توافق ایران برای بازگشایی این گذرگاه حیاتی انتقال نفت خواهد بود.
عصر سهشنبه نیز ترامپ اعلام کرد تلاش برای حفاظت از کشتیها موقتا متوقف شده تا مشخص شود آیا امکان دستیابی به توافق با ایران وجود دارد یا خیر. اما او صبح چهارشنبه دوباره هشدار داد که اگر تهران با شروط آمریکا موافقت نکند، بمبارانها از سر گرفته خواهد شد.
پیامرسانی متغیر و اغلب متناقض دولت آمریکا در طول جنگ با ایران، این هفته سردرگمی بیشتری ایجاد کرده است، زیرا ترامپ و دستیارانش روایتی گیجکننده درباره راهبرد واشنگتن برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ با ایران ارائه کردهاند، روایتی که فقط در عرض چند ساعت بهطور چشمگیری تغییر میکرد.
مقامهای دولت آمریکا تلاش کردهاند میان حفظ آتشبس و بازگشایی تنگهای که معمولا ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، تعادل ظریفی برقرار کنند. این در حالی است که قیمت سوخت افزایش یافته، پیامدهای اقتصادی نیز رو به گسترش بوده و جمهوریخواهان پیش از انتخابات میاندورهای کنگره با فشار فزایندهای برای یافتن راهحل جهت مقابله با افزایش هزینهها روبهرو هستند.
تلاش برای توجیه راهبردهای ترامپ
الیزابت دنت، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به آسوشیتدپرس گفت دولت ترامپ در پیامرسانی خود درباره ایران دچار مشکل شده است، زیرا جنگ بهخوبی برنامهریزی نشده بود.
دنت که پیشتر در وزارت خارجه آمریکا و پنتاگون فعالیت داشته، گفت که این اتفاق خیلی سریع رخ داده و دولت آمریکا فرصت کافی نداشته تا مردم آمریکا را قانع کند که چرا این جنگ لازم است. او گفت «فکر میکنم اینک ترامپ هر کاری میکند تا از بازگشت به درگیری جلوگیری کند، چون دید این جنگ تا چه حد نامحبوب است.»
در طول این جنگ، ترامپ بارها اولویتها و برداشت خود را از «پیروزی» تغییر داده است. او تعریف مبهمی از آتشبس ارائه کرده و همچنین برداشت شخصی خود را از قانونی مطرح کرده که برای ادامه عملیات نظامی پس از ۶۰ روز، نیاز به تایید کنگره دارد.
به گفته دنت، بخشی از این سردرگمی ناشی از تمایل ترامپ به سخنرانی بداههای است که عملا به سیاست رسمی تبدیل میشوند. سپس افرادی مانند روبیو و هگست مجبور میشوند این اظهارات را توضیح دهند.
علی واعظ، مدیر پرونده ایران در گروه بینالمللی بحران، به آسوشیتدپرس گفت تصمیمگیریهای پرشتاب دولت ترامپ در این ۲۴ ساعت همچنین نشاندهنده این است که جایگزین توافق، «از ناخوشایند تا کاملا فاجعهبار» خواهد بود، آن هم از نظر سیاسی در مقطعی حساس برای رئیسجمهور جمهوریخواه.
بنا به گفته واعظ، دولت کنونی آمریکا، دولتی نیست که بر اساس یک روند سیاستگذاری عمل کند؛ بلکه بر اساس واکنشهای لحظهای پیش میرود. او گفت «به نظر میرسد رئیسجمهور اکنون هم از این جنگ خسته شده و هم تمایلی ندارد سرمایه سیاسی بیشتری صرف آن کند.»
روایت متزلزل دولت ترامپ درباره تنگه هرمز
روزهای گذشته نشان میدهند که مواضع دولت ترامپ تا چه اندازه میتواند نامنسجم و دشوار برای دنبال کردن باشد.
روز یکشنبه، ترامپ گفت که نیروهای آمریکایی صدها کشتی تجاری گرفتار را با امنیت از تنگه هرمز خارج خواهند کرد، تنگهای که ایران عملا با شلیک به کشتیها در نزدیکی سواحلش آن را بسته است.
روز سهشنبه نیز هگست، وزیر جنگ و دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا گفتند دو کشتی باری با پرچم آمریکا از آبراه عبور کردهاند، اما ایران به کشتیهای آمریکایی شلیک کرده و ارتش آمریکا شش قایق تندروی ایرانی را غرق کرده است.
وقتی از هگست درباره تبادل آتش میان دو طرف سؤال شد، او گفت: «نه، آتشبس تمام نشده است.» کین نیز گفت حملات ایران به سطحی نرسیده که «عملیات عمده رزمی دوباره آغاز شود.»
روبیو بعدا تأکید کرد که اولویت ترامپ همچنان دیپلماسی است. او گفت: «عملیات خشم حماسی به پایان رسیده است. ما به اهداف این عملیات دست یافتهایم.» او در ادامه به نام رمز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران اشاره میکرد و آن اینکه «آنچه رئیسجمهور ترجیح میدهد، یک توافق است.»
وقتی ترامپ سهشنبه شب در شبکههای اجتماعی اعلام کرد عملیات در تنگه هرمز را برای بررسی روند مذاکرات متوقف میکند، به نظر میرسید توافق نزدیکتر شده است.
بنا به گفته یک منبع آگاه از گفتوگوهای دیپلماتیک، یکی از متحدان اصلی آمریکا در منطقه خاورمیانه، یعنی عربستان سعودی، نسبت به طرح کوتاهمدت ترامپ برای هدایت کشتیهای گرفتار از تنگه هرمز بدبین بود.
این منبع که بهدلیل نداشتن مجوز برای صحبت علنی، نخواست نامش فاش شود، گفت سعودیها به آمریکا منتقل کرده بودند که طرح ترامپ را راهحل عملی برای بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد اطمینان برای شرکتهای کشتیرانی و بیمهگرها نمیدانند، شرکتهایی که به دنبال راهحلی پایدار برای تنش میان آمریکا و ایران بر سر این آبراه هستند.
سفارت عربستان سعودی در واشنگتن درباره موضع این کشور نسبت به «پروژه آزادی» ترامپ اظهار نظری نکرد.
صبح چهارشنبه، ترامپ بار دیگر ایران را تهدید کرد. او در شبکه اجتماعی خود، تروث، نوشت: «اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز میشود، و متأسفانه شدت و سطح آن بسیار بیشتر از قبل خواهد بود.»
ارتش آمریکا نیز روز چهارشنبه اعلام کرد به یک نفتکش ایرانی شلیک کرده و آن را متوقف کرده است، نفتکشی که تلاش داشت از محاصره دریایی ایران بگذرد.
تلاش برای جلب نظر کشورهای دیگر
بخش گیجکننده دیگر، تلاش دولت آمریکا برای متقاعد کردن متحدانش به اعزام ناوهای جنگی جهت کمک به بازگشایی تنگه هرمز است.
ترامپ بارها به کشورهایی که حاضر نبودند دراین خصوص نقش بیشتری ایفا کنند، حمله لفظی کرده و گفته بود «بروند نفتشان را خودشان تامین کنند»، «حفاظت از تنگه هرمز وظیفه آمریکا نیست.» اما مقامهای دولت آمریکا همزمان بهطور فعال در حال درخواست کمک از متحدان این کشور بودهاند و همچنین لحن خود را نرمتر کردهاند.
روبیو گفت مشکل این کشورها، نبود علاقه نیست، بلکه بسیاری از آنها توانایی تامین منابع لازم را ندارند. او گفت: «خیلی از کشورها دوست دارند کاری انجام دهند، اما نیروی دریایی ندارند، درست است؟ یا نمیتوانند بهموقع خود را به منطقه برسانند.»
پس از تعلیق ناگهانی این طرح از سوی ترامپ، دو مقام آمریکایی گفتند دولت این کشور در حال تصمیمگیری است که چگونه ادامه دهد. این در حالی است که وزارت خارجه آمریکا هفته گذشته بهطور رسمی از کشورها درخواست کمک کرده بود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این مقامها که روز چهارشنبه به شرط ناشناس ماندن درباره مذاکرات داخلی صحبت کردند، گفتند موضع ترامپ غیرمنتظره بود و دستورالعمل دقیقی درباره اینکه آیا باید درخواستهای کمک پس گرفته شوند یا نه، دریافت نکردهاند.
متحدان آمریکا مانند بریتانیا و فرانسه پیشنهادهای متناقض ترامپ درباره مشارکت نظامی را رد کردهاند، اما همزمان رهبری تشکیل یک ائتلاف دریایی بینالمللی جداگانه را برای تامین امنیت تنگه هرمز بر عهده گرفتهاند، البته تنها زمانی که تهدید علیه کشتیرانی پایان یابد.
ناو هواپیمابر فرانسه و گروه رزمی همراه آن در حال حرکت به سمت جنوب کانال سوئز و ورود به دریای سرخ است تا برای انجام یک مأموریت احتمالی مشترک با بریتانیا در تنگه هرمز آماده شود.
سفر ترامپ به چین در هفته آینده نیز این مساله را پیچیدهتر کرده است.
علی واعظ گفت سفر رئیس جمهور آمریکا به چین در حالی که تنگه هرمز همچنان بسته مانده، برای او «تحقیرآمیز» است و چین را در برابر آمریکا در موضع قدرت قرار میدهد، زیرا ترامپ مجبور میشود همانطور که اخیرا انجام داده است، از چین بخواهد به حل مشکلی کمک کند که پیش از آغاز جنگ توسط خودش وجود نداشت.
در مقابل، برخی دیگر تحلیلگران حامی دولت ترامپ نیز بر این باورند که بسته ماندن تنگه هرمز میتواند به عنوان اهرم فشاری بر چین عمل کند و آمریکا را قادر میکند که از فشار چین بر جمهوری اسلامی برای بازگشایی آن بهره ببرد تا بدون آن که امتیازی به ایران دهد و یا عملیات نظامی ویژهای انجام دهد، جمهوری اسلامی را وادار به عقبنشینی کند تا حربه جغرافیایی آن خنثی شود.