بزرگترین گردهمایی رهبران اروپا در قفقاز جنوبی در ایروان روز دوشنبه برگزار شد. این نشست که با حضور دهها کشور از جمله کانادا برگزار میشود، به بررسی جنگ اوکراین، امنیت اروپا و تحولات فراآتلانتیکی میپردازد.
رهبران نزدیک به ۵۰ کشور از جمله ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا و شماری از کشورهای شریک، صبح روز دوشنبه چهارم مه (۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵) در هشتمین نشست موسوم به «جامعه سیاسی اروپا» (EPC) در شهر ایروان، پایتخت ارمنستان، گرد هم آمدند.
آگهی
آگهی
«جامعه سیاسی اروپا» که نخستین بار در پی حمله گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ میلادی شکل گرفت، هشتمین دوره خود را با شعار «ساختن آینده: وحدت و ثبات در اروپا» برگزار کرده و هدف آن بررسی چالشهای فوری قاره اروپا از جمله تابآوری دموکراتیک، امنیت اقتصادی و امنیت انرژی اعلام شده است.
جامعه سیاسی اروپا با حضور ۴۴ کشور عضو شامل تمامی کشورهای اتحادیه اروپا و همچنین کشورهای غیرعضو، ترکیه و برخی کشورهای قفقاز، بستری برای گفتوگوهای سطح بالا و غیرالزامآور فراهم میکند و قرار نیست جایگزین هیچ نهاد رسمی اروپایی شود. این چارچوب در اصل با هدف بازسازی ارتباطات سیاسی در اروپا پس از دوران پرتنش برگسیت ایجاد شد.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
نشست ایروان به عنوان بزرگترین گردهمایی رهبران اروپایی در قفقاز جنوبی تا امروز شناخته میشود. علاوه بر رهبران اروپایی، برخی مقامهای جهانی از جمله مارک کارنی، نخستوزیر کانادا که نخستین رهبر غیراروپایی حاضر در این نشست است نیز به عنوان مهمان حضور دارند.
در میان حاضران میتوان به کییر استارمر نخستوزیر بریتانیا، ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهوری اوکراین، امانوئل ماکرون رئیسجمهوری فرانسه و دونالد توسک نخستوزیر لهستان اشاره کرد. همچنین ریاست مشترک این نشست بر عهده آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان است. پیشبینی میشود آقای زلنسکی در حاشیه نشست دیدارهای جداگانهای با رهبران چند کشور داشته باشد.
همزمان با برگزاری نشست، گمانهزنیهایی درباره مشارکت جمهوری آذربایجان مطرح بود که نهایتا مشخص شد الهام علیاف، رئیسجمهوری این کشور، از طریق ارتباط ویدئویی در نشست شرکت کرد.
فضای نشست تحت تاثیر اظهارات اخیر دونالد ترامپ
جنگ اوکراین و تحولات خاورمیانه از مهمترین محورهای مورد بحث این نشست هستند. با این حال، فضای نشست تحت تاثیر اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، قرار گرفته است؛ مواضعی که به گفته تحلیلگران میتواند روابط فراآتلانتیکی را وارد مرحله تازهای از تنش و کاهش همکاری کند.
آقای ترامپ در روزهای اخیر از برنامه کاهش گسترده نیروهای آمریکایی در آلمان خبر داده است؛ اقدامی که در واکنش به اظهارات برخی رهبران اروپایی از جمله فریدریش مرتس، مبنی بر «تحقیر شدن آمریکا توسط ایران» و همچنین به دلیل نارضایتی واشنگتن از همراهی محدود اروپا در قبال جنگ با ایران و موضوع تنگه هرمز عنوان شده است.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در آغاز نشست اعلام کرد اروپا پیام نارضایتی آمریکا را دریافت کرده و اکنون در حال افزایش نقش و اقدامات خود است. او تاکید کرد که رهبران اروپایی این پیام را «کاملا روشن» شنیدهاند و به نارضایتی طرف آمریکایی از سطح همکاریها اذعان کرد.
آقای ماکرون نیز با اشاره به تحولات اخیر گفت اروپا باید توانایی دفاع مستقل از خود را توسعه دهد و کمتر به ایالات متحده وابسته باشد. او تاکید کرد کشورهای اروپایی در حال افزایش بودجههای دفاعی و حرکت به سمت ایجاد سازوکارهای مشترک امنیتی هستند.
اورزولا فندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، نیز در همسویی با این دیدگاه اعلام کرد اروپا باید توانمندیهای نظامی خود را تقویت کند تا بتواند از خود دفاع و محافظت کند. همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تصمیم ترامپ را «غافلگیرکننده» توصیف کرد، اما یادآور شد که بحث درباره کاهش تدریجی نیروهای آمریکایی پیشتر نیز مطرح بوده است.
تغییر موازنههای جهانی و نقش کانادا
در حاشیه نشست، روابط رو به گسترش اروپا و کانادا نیز مورد توجه قرار گرفت. آقای کوستا با اشاره به نخستین حضور کانادا در این نشست گفت اروپا و کانادا «در حال شکلدهی به یک ائتلاف جهانی برای دفاع از صلح، رفاه مشترک و چندجانبهگرایی» هستند.
مارک کارنی نیز با اشاره به «گسست در نظام حکمرانی جهانی تحت رهبری آمریکا»، تأکید کرد قدرتهای میانی باید برای حفاظت از ارزشهای بینالمللی مسیر تازهای را در پیش بگیرند.
ارمنستان به دنبال روابط نزدیکتر با اروپا
در حاشیه این رویداد، به طور جداگانه انتظار میرود دهها رهبر اروپایی در «نخستین نشست اتحادیه اروپا-ارمنستان» شرکت کنند. رویدادی که ایروان امیدوار است زمینه نزدیکی بیشتر این کشور به ساختارهای اروپایی را فراهم کند، آن هم در شرایطی که بهدنبال فاصله گرفتن تدریجی از روسیه است.
از طرف دیگر، نشست جامعه سیاسی اروپا پس از توافق تاریخی صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان برگزار میشود؛ توافقی که در پی آن هر دو کشور مسیر متمایل به اروپا را در پیش گرفتهاند.
حمایت از روند صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان و تقویت دموکراسی در ارمنستان نیز در دستور کار نشست قرار دارد.
اولسیا واردانیان، تحلیلگر مسائل امنیتی قفقاز جنوبی، گفت نخستین نشست اتحادیه اروپا و ارمنستان برای ایروان فرصتی است تا این پیام را به بروکسل منتقل کند که «ما اینجا هستیم و آمادهایم».
ارمنستان در دوره نخستوزیری نیکول پاشینیان بهطور رسمی راهبردی موسوم به «تنوعبخشی» را دنبال کرده است که بر اساس آن این کشور محصور در خشکی تلاش میکند روابط خود را هم با روسیه و هم با غرب حفظ و توسعه دهد.
این کشور سه میلیون نفری واقع میان اروپا و آسیا، در سال ۲۰۱۷ یک توافق جامع مشارکت با اتحادیه اروپا امضا کرد که همکاریهای آن را در تجارت و دیگر حوزهها تعمیق بخشید.
ارمنستان سال گذشته قانونی را تصویب کرد که بهصورت رسمی تمایل این کشور برای ارائه درخواست عضویت در اتحادیه اروپا را اعلام میکند.
زمانی که مارتا کوس، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا، در ماه مارس به ارمنستان سفر کرد، اعلام کرد که «ارمنستان و اتحادیه اروپا هرگز تا این اندازه به یکدیگر نزدیک نبودهاند.»