به گزارش نیویورکتایمز به نقل از مقامات آمریکایی، ایران توانایی یافتن و جمعآوری مینهایی را که در تنگه هرمز کار گذاشته را ندارد و این امر یکی از دلایلی است که ایران نمیتواند به هشدارهای دونالد ترامپ مبنی بر لزوم بازگشایی «کامل، فوری و امن» تنگه هرمز پاسخ دهد.
بنابر این گزارش، این امر میتواند مذاکرات پیش روی ایران و آمریکا را که قرار است روز شنبه در اسلامآباد پاکستان برگزار شود، پیچیدهتر کند.
به گزارش نیویورکتایمز، ایران ماه گذشته و اندکی پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، با استفاده از قایقهای کوچک تنگه هرمز را مینگذاری کرد. این مینها و تهدید حملات پهپادی و موشکی ایران، شمار کشتیهای عبوری از این تنگه را به حداقل رساند. این موضوع منجر به افزایش قیمت جهانی انرژی شد و بهترین اهرم فشار ایران در جنگ را فراهم کرد. بنابر این گزارش، ایران مسیر امنی را در تنگه هرمز باز گذاشته است و به کشتیهایی که عوارض پرداخت میکنند، اجازه عبور میدهد.
سپاه پاسداران طی بیانیهای به کشتیهای عبوری از این تنگه هشدار داد که «ضمن هماهنگی با نیروی دریایی سپاه»، تا اطلاع ثانوی از مسیرهای جایگزین اعلام شده استفاده کنند. رسانههای ایران نیز نقشههایی از این مسیر امن منتشر کردند.
به گفته مقامات آمریکایی، این مسیرها بسیار محدودند، زیرا ایران تنگه هرمز را نامنظم و تصادفی مینگذاری کرده است و معلوم نیست که آیا محل دقیق همه این مینها ثبت شدهاند یا خیر. حتی در مواردی هم که محلها ثبت شده باشند، برخی مینها طوری کار گذاشته شدهاند که امکان جابهجایی یا شناور شدن آنها وجود داشته است.
از سوی دیگر، درست مثل مینهای زمینی، پاکسازی مینهای دریایی بسیار دشوارتر از کار گذاشتن آنهاست. ارتش آمریکا نیز بر خلاف نیروی دریایی بریتانیا و فرانسه، توانمندی گستردهای برای مینروبی دریایی ندارد و به کشتیهای رزمی ساحلی متکی است. ایران هم توانایی جمعآوری مینها، حتی آنهایی که خودش کار گذاشته است را ندارد.
دونالد ترامپ روز سهشنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» نوشت که آتشبس دو هفتهای در جنگ با ایران مشروط به بازگشایی «کامل، فوری و امن» تنگه هرمز است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این تنگه به مدت دو هفته «با توجه به محدودیتهای فنی» برای عبورومرور کشتیها باز خواهد بود. به گفته مقامات آمریکایی، اشاره آقای عراقچی به «محدودیتهای فنی» ناظر بر ناتوانی ایران در یافتن و جمعآوری فوری مینهای دریایی بود.
آقای عراقچی در حال حاضر در قالب هیات مذاکرهکننده ایران به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در اسلامآباد است تا روز شنبه در جریان مذاکرات با هیات آمریکایی به سرپرستی جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا دیدار کند.
اگرچه آقای ترامپ تاکنون اظهارات متناقضی درباره لزوم بازگشایی تنگه هرمز مطرح کرده است، اما انتظار میرود که مساله عبور امن از این آبراه یکی از محورهای اصلی این گفتگوها باشد.
رئیسجمهوری آمریکا روز جمعه گفت: «تنگه هرمز به صورت خودکار بازگشایی خواهد شد. اگر ما فقط از آن منطقه خارج شویم، تنگه هرمز بازگشایی میشود، در غیر صورت ایران نمیتواند درآمدی کسب کند. در نتیجه تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد. مساله ما این است که آنها سلاح هستهای نداشته باشند، اما به هر حال، تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد.»
او بار دیگر با تاکید بر این که آمریکا از این تنگه بهرهای نمیبرد، گفت: «فراموش نکنید که ما از تنگه هرمز استفاده نمیکنیم. دیگر کشورها از آن تنگه استفاده میکنند. بنابر این دیگر کشورها خواهند آمد و در این کار کمک خواهند کرد. اما ما از این کمک استفاده نمیکنیم. این کار آسان نیست، اما بگذارید اینطور بگویم که بهزودی بازگشایی میشود.»
با این حال، رئیسجمهوری آمریکا تاکید کرد که تمرکز مذاکرات روز شنبه بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و گفت: «۹۹ درصد قضیه عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای است.»
در جریان حملات آمریکا و اسرائيل به ایران، ارتش آمریکا تلاش کرد با غرق کردن کشتیها و هدف قرار دادن پایگاههای دریایی، نیروی دریایی ایران را از بین ببرد. اما ایران صدها قایق کوچک تندرو در اختیار دارد که میتواند از آنها برای آزار کشتیها یا کار گذاشتن مین استفاده کند و نابود کردن همه این قایقها عملا غیرممکن است.
حتی پیش از آغاز مینگذاری، تهدیدات مقامات ایران مبنی بر هدف قرار دادن کشتیهای عبوری از تنگه هرمز منجر به مختل شدن حملونقل بینالمللی و افزایش شدید قیمت سوخت شد.
ابراهیم جباری، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران در دوم مارس تهدید کرد که نیروهای دریایی سپاه و ارتش جمهوری اسلامی ایران به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز حمله خواهند کرد و آنها را «به آتش» خواهند کشید.
به گزارش نیویورکتایمز، ایران چند روز پس از این تهدیدات مینگذاری تنگه هرمز را آغاز کرد. مقامات آمریکایی در آن زمان گفتند که ایران این مینها را با سرعت بالا و بهصورت کارآمد کار نمیگذارد.
بنابر این گزارش، از آنجا که ردیابی قایقهای کوچک ایران دشوار است، ایالات متحده اطلاعات دقیقی از تعداد و محل این مینها در تنگه هرمز ندارد.