بر اساس گزارش تازهای این کشور در معرض آن است که تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۰ درصد و تا سال ۲۱۰۰ حدود ۴۵ درصد از سواحل خود را از دست بدهد.
ایتالیا بیش از ۸ هزار کیلومتر نوار ساحلی دارد؛ از ساحلهای شنی طولانی تا سازههای سنگی چشمگیر.
آگهی
آگهی
اما فرسایش این شگفتیهای طبیعی امروز به یک وضعیت اضطراری جدی زیستمحیطی تبدیل شده است.
طبق یک گزارش اخیر، این کشور در معرض خطر از دست دادن حدود ۲۰ درصد از ساحلهای خود تا سال ۲۰۵۰ و ۴۵ درصد تا سال ۲۱۰۰ است.
دهها شهرداری اکنون با اجرای مداخلهها و نصب زیرساختهای حفاظتی میکوشند این روند را متوقف کنند. با این حال، با تشدید پدیدههای حدی ناشی از تغییرات اقلیمی، آیا ایتالیا با نبردی نابرابر روبهرو نشده است؟
فرسایش شتابان سواحل ایتالیا
به گفته یک گزارش سال ۲۰۲۴ (منبع به زبان انگلیسی) از دانشگاه ساپینزای رم، تا سال ۲۰۵۰ احتمال دارد یک پنجم سطح ساحلهای ایتالیا تقریبا به طور کامل زیر آب برود.
در این مطالعه هشدار داده شده است که مناطق ساردینیا، کامپانیا، لاتسیو و آپولیا ممکن است بیش از نیمی از ساحلهای دارای تاسیسات خود را از دست بدهند.
پژوهشگران در این گزارش مینویسند که «افزایش دما، بالا آمدن سطح دریا و رخدادهای حدی جویِ مکرر در حال دگرگونکردن سیمای سواحل، بهویژه در مناطق کمارتفاع و تاثیرگذاری بر معیشت میلیونها نفر است».
آنان میافزایند: «در چنین شرایطی، سواحل شنی و ساحلها از یک سو بسیار آسیبپذیر و از سوی دیگر فوقالعاده ارزشمندند، زیرا محیطهایی بسیار پیچیده با اهمیت زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی چشمگیر به شمار میروند».
همزمان، پرتگاهها و سواحل سنگی نیز در معرض هجوم امواج توفانی شدید و رانش زمین قرار دارند.
اوایل امسال، پس از چند روز بدی هوا، سازه سنگی مشهور «طاق عشاق» در پولیا در روز ولنتاین فرو ریخت و به دریا سقوط کرد.
موانع و صخرههای زیرآب از ساحلها محافظت میکنند
آسیب به نوارهای ساحلی، اکوسیستمها، تفریح و فعالیتهای اقتصادی انسان و همچنین سکونتگاهها و زیرساختهای ساحلی را تهدید میکند.
شهرداریها در سراسر کشور برای حفاظت از مناطق ساحلی بسیج شدهاند.
به گزارش گزارش (منبع به زبان انگلیسی) موسسه عالی حفاظت و پژوهشهای محیط زیست ایتالیا (ایسپرا)، اکنون نزدیک به یک پنجم خط ساحلی ایتالیا به سازههای سخت دفاعی مجهز شده است. این سازهها شامل گروینها، یعنی موانعی که عمود بر خط ساحل کشیده میشوند و جابهجایی رسوب را محدود میکنند، و نیز صخرههای مصنوعیِ غوطهور است که سرعت امواج و توفانهای دریایی را کاهش میدهد.
در ماه فوریه، منطقه جنوبی پولیا اعلام کرد نخستین اقدامات سازهای برای مقابله با فرسایش ساحلی را تصویب کرده و حدود ۱۶ میلیون یورو برای این طرحها در نظر گرفته است.
این شورا در یک بیانیه خبری (منبع به زبان انگلیسی) نوشت: «این تصمیم در شرایطی اتخاذ میشود که رویدادهای حدی جوی و امواج توفانی شدید، شکنندگی سواحل ایتالیا را بار دیگر به کانون بحث ملی بازگردانده است».
بر اساس تازهترین گزارش ایسپرا درباره ناپایداری هیدروژئولوژیک، پولیا بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۰، ۳۱ کیلومتر از خط ساحلی خود را از دست داده که یکی از بیشترین میزانها در کشور است.
در چارچوب اقدامات جدید، موانع غوطهور برای کاهش سرعت امواجی که به ساحل میرسند و مهار جابهجایی رسوب نصب میشود.
در منطقه امیلیا رومانیا، خط ساحلی به دلیل نوارهای طولانی ساحلهای شنی که ردیفی از کلوپها و رستورانها در آنها قرار دارد، شهرت دارد.
پس از آنکه امواج توفانی در سالهای اخیر فرسایش ساحلی را تشدید کرد، مقامهای این منطقه اکنون ۱۹ میلیون یورو اختصاص دادهاند (منبع به زبان انگلیسی) تا دیوارهای ساحلی آسیبدیده را مرمت کنند، تپههای شنی را بازسازی کنند و ساحلهای پر از رسوب را لایروبی کنند.
لزوم تدوین یک برنامه سراسری
هرچند سازههای دفاعی از بخشهای مشخصی از ساحل محافظت میکنند، اما اثرات گستردهتر آنها بر مناطق پیرامونی میتواند زیانبار باشد.
ایسپرا در گزارش خود تاکید میکند که «این راهحلها تاثیرات را در نقاط مشخصی محدود میکنند، اما در عین حال تغذیه طبیعی ساحل را در طول بخشهای وسیعی از خط ساحلی کاهش داده و جابهجایی رسوب در امتداد ساحل را مسدود میکنند».
نصب این سازهها میتواند باعث شود ساحلهای مجاور از تغذیه طبیعی رسوبات محروم شوند.
طبق رهنمودهای کلیمیت اَدَپت (منبع به زبان انگلیسی) اتحادیه اروپا، «برای جلوگیری از این آثار بر خط ساحلی، در بسیاری موارد تغذیه مصنوعی ساحل و/یا توسعه تپههای شنی بر سازههای سخت ترجیح داده میشود».
برای نمونه، در منطقه مارکه، «اقدامهای نرم» (منبع به زبان انگلیسی) در کنار سازههای سخت در حال اجراست.
در شهرداری سیرولو، حدود ۱۵۶ هزار متر مکعب شن و ریگ برای تغذیه ساحل در امتداد ۱۲۰۰ متر از خط ساحلی خلیج سان میکله استفاده شد. در شهرداری نُمانا، یک موجشکن که در شمال روستا قرار داشت برداشته شد و حدود ۱۷۲ هزار متر مکعب شن و ریگ در طول ۱۵۰۰ متر از ساحل پخش شد.
با تبدیل شدن بالا آمدن سطح دریا و رویدادهای حدی جوی مانند توفان حارهای «هری» به «استاندارد جدید»، کارشناسان خواستار رویکردی جامعتر برای حفاظت از سواحل ایتالیا هستند.
ایسپرا در جمعبندی گزارش خود مینویسد: «شناخت و در نظر گرفتن سازههای موجود و بخشهای ساحلیِ متاثر از این مداخلات در مطالعات آینده، اکنون برای اجرای ابزارهای موثرتر، مانند برنامهریزی هماهنگ و اقدامهای محلی بهویژه تغذیه ساحل، کلیدی است».