به گزارش پولیتیکو به نقل از دو مقام دولت آمریکایی، دولت ترامپ بیسروصدا در حال بررسی محمدباقر قالیباف بهعنوان یک شریک بالقوه یا حتی رهبر آینده ایران است. این در حالی است که ترامپ روز دوشنبه گفت که در حال مذاکره با یک مقام ارشد در ساختار حکومت ایران برای پایان دادن به جنگ است.
به گزارش پولیتیکو به نقل از این دو مقام دولت آمریکا، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران از نگاه برخی از مقامات کاخ سفید شریکی کارآمد است که میتواند ایران را رهبری کند و در مرحله بعدی جنگ کنونی با دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا وارد مذاکره شود.
آگهی
آگهی
به گفته این دو منبع، کاخ سفید هنوز آماده نیست که به شخص خاصی متعهد شود و امیدوار است با آزمایش چند گزینه بتواند فردی را بیابد که حاضر به معامله باشد.
یکی از این مقامات متذکر شد که هنوز هیچ تصمیمی گرفته نشده است و گفت: «[قالیباف] یک گزینه جدی است. او یکی از بلندمرتبهترین گزینههاست. اما باید آنها را آزمایش کنیم و نمیتوانیم در چنین کاری عجله کنیم.»
علاقه دولت آمریکا به یافتن شریکی که مذاکره بکند، نشاندهنده تمایل به یافتن راهی برای خروج از وضعیتی است که بهسرعت در حال تبدیل ایران به باتلاقی برای آمریکا است. وضعیتی که بازارهای جهانی را متزلزل کرده، قیمت نفت را افزایش داده و مجددا نگرانیهایی درباره افزایش تورم به وجود آورده است. این امر همچنین اشارهای به پاسخ این پرسش کلیدی است که اکنون که آمریکا و اسرائیل رهبری ایران را از بین برده است، چه چیزی رخ خواهد داد و چه کسی به صحنه خواهد آمد؟
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید گفت: «اینها گفتگوهای حساس دیپلماتیک هستند و ایالات متحده از طریق رسانهها درباره این مسائل مذاکره نمیکند.»
دونالد ترامپ که پیشتر تهدید کرده بود اگر ایران تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت باز نکند، ایالات متحده نیروگاههای ایران را هدف قرار خواهد داد، روز دوشنبه اعلام کرد که مذاکرات با تهران پیشرفت داشته و به همین دلیل این حمله را موقتا پنج روز به تعویق انداخته است.
او گفت که ایالات متحده در حال مذاکره با یک مقام ارشد در ساختار حکومت ایران برای خاتمه دادن به جنگ است و در پاسخ به پرسشی درباره هویت این شخص، گفت: «فردی برجسته».
آقای ترامپ افزود: «ما با افرادی مواجه هستیم که از نظر من بسیار منطقی و قابل اعتماد هستند. افراد داخلی میدانند چه کسانی هستند، مورد احترام هستند و شاید یکی از آنها دقیقا همان شخصی باشد که ما به دنبالش میگردیم.»
مدل ونزوئلا
آقای ترامپ تاکنون بارها آنچه پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری پیشین ونزوئلا در این کشور رخ داد را بهعنوان مدلی ایدهآل برای ایران توصیف کرده است.
به گفته یکی از مقامات آمریکایی، آقای ترامپ به جنبه اقتصادی موضوع یعنی نفت نیز علاقمند است. به گفته این مقام آمریکایی، آقای ترامپ به این دلیل رغبتی به نابود کردن جزیره خارک، قطب صادرات نفت ایران ندارد که امیدوار است با رهبر بعدی ایران به توافقی مشابه با آنچه با دلسی رودریگز، معاون پیشین آقای مادورو و رهبر کنونی ونزوئلا رسید، برسد.
این مقام دولت آمریکا گفت: «همه ماجرا این است که کسی شبیه دلسی رودریگز در ونزوئلا را [در ایران] سر کار بیاوریم و به او بگوییم که ما تو را در قدرت نگه میداریم و کنار نمیزنیم. تو هم با ما کار میکنی و توافق اول هم درباره نفت خواهد بود.»
با این حال، از نظر برخی متحدان کاخ سفید، این باور که رئیسجمهوری آمریکا بتواند با رهبر بعدی ایران به توافقی مشابه پرونده ونزوئلا برسد، ناپخته و حتی سادهلوحانه است.
یک مقام نزدیک به تیم امنیت ملی رئیسجمهوری آمریکا گفت: «به نظر میرسد که او دارد ژست میگیرد و میخواهد با سخن گفتن درباره چیزی آن را به وجود بیاورد.»
او افزود: «این که گفتگوها از طریق میانجیها در جریان است موضوع خوبی است. این که آنها به فکر یافتن راهی برای خروج از این وضعیت هستند هم خوب است. اما ایران ثابت کرده است که میتواند ضربه بخورد و همچنان وضعیت را برای ما دشوار کند. آنها قرار نیست همینطوری تسلیم شوند و نفت را در اختیار آقای ترامپ بگذارند.»
یک مقام کشورهای حوزه خلیج فارس که با کاخ سفید در تماس است گفت که احتمالا آقای ترامپ پیشرفت در مذاکرات غلو کرده است تا از ضربالاجل ۴۸ ساعته خود عقبنشینی کند.
این مقام خلیج فارس گفت: «او قطعا دارد زمان میخرد و سعی میکند بازارها را تثبیت کند. چیزی که سختتر میشود فهمید این است که آیا واقعا درباره پیدا کردن یک راه خروج جدی است، یا اینکه خواستههای غیرواقعبینانه مطرح میکند تا ایران بگوید نه.»
برخی نیز تردید دارند که آقای قالیباف بتواند مثل خانم رودریگز مطیع باشد.
علی واعظ، تحلیلگر ارشد امور ایران در اندیشکده گروه بینالمللی بحران گفت: «قالیباف درون ساختار ایران نمونه بارز یک شخصیت خودی است. او جاهٓطلب و عملگرا است، اما اساسا به حفظ نظام اسلامی ایران متعهد است. همین امر او را به گزینه بعید برای دادن امتیازهای معنادار به واشنگتن تبدیل میکند. حتی اگر تمایلی به آزمودن مرزها داشته باشد، به احتمال زیاد از سوی ساختار نظامی و نخبگان امنیتی نظام ایران محدود خواهد شد. حالوهوای تهران در پی اقدامات آمریکا و اسرائیل نه تنها از انعطافپذیری حکایت ندارد، بلکه حاکی از بیاعتمادی عمیق است. کل ساختار نظام دلیلی نمیبیند که باور کند آقای ترامپ یا اسرائیل به مفاد هر توافق احتمالی پایبند خواهند بود.»
به گزارش پولیتیکو به نقل از دو مقام دولت آمریکا، بسیاری در دولت آمریکا همچنان ونزوئلا را الگویی ممکن برای ایران میدانند و به همین دلیل هم رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، از نظر دولت آمریکا گزینهای غیرمحتمل تلقی میشود. به گفته این دو منبع، دولت آمریکا باور ندارد که آقای پهلوی در ایران دارای مشروعیت لازم باشد.
در عوض، یکی از این مقامات آمریکایی افزود که تمرکز دولت ایالات متحده بر چهرههایی است که در حال حاضر در درون نظام قدرت را در دست دارند. او گفت: «[آمریکا] به دنبال معادلهای چاوزیستهاست.»
به گفته او، این جستجو در ایران هر چه بیشتر به سوی رئیس مجلس معطوف شده است.
از سوی دیگر، آقای قالیباف روز دوشنبه هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرد. با این حال مقامات دولت آقای ترامپ این اظهارات را ژست گرفتن برای مصارف داخلی دانستند.
یک مقام آمریکایی گفت: «ما در مرحله آزمون هستیم؛ واقعا داریم تلاش میکنیم بفهمیم چه کسی میتواند بالا بیاید، چه کسی میخواهد بالا بیاید، چه کسی سعی میکند بالا بیاید. و بعد، وقتی افراد بالا میآیند، سریع آنها را آزمایش میکنیم و اگر تندرو باشند، آنها را کنار میگذاریم.»
یک مقام کاخ سفید گفت که آقای ترامپ در هفته جاری به دنبال حصول توافق صلح با ایران است چون میخواهد شاهد «پیشرفت» در تنگه هرمز و آتشبس باشد.
این مقام کاخ سفید گفت: «رئیسجمهوری ایالات متحده مثل هر کس دیگری صلح را به جنگ ترجیح میدهد.»